II SAB/Wa 1066/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Olga Żurawska-Matusiak, Iwona Dąbrowska (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2015 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. umarza postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w pozostałym zakresie, 3. oddala wniosek o ukaranie grzywną 4. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącej J. M. kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. pełnomocnik J. M., radca prawny E. P., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej. Zarzucając wymienionemu organowi naruszenie art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, poprzez nieudostępnienie wnioskowanej informacji publicznej w ustawowym terminie, jak też niewydanie decyzji odmownej, skarżąca zwróciła się o stwierdzenie bezczynności organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do rozpoznania przedmiotowego wniosku, ukaranie organu grzywną oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony skarżącej wskazał, iż w dniu [...] października 2014 r. skarżąca wniosła do Starosty [...] o udostępnienie informacji publicznej odnośnie aktów prawnych, na podstawie których od roku 2000 w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w N. pobierane były opłaty dokumentowane w fakturach wystawionych przez tenże ośrodek pod pozycjami "wyk.odb. z mapy" zanim wydane zostało zarządzenie Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w sprawie ustalania cen za sprzedaż kopii materiałów stanowiących zasób geodezyjny i kartograficzny. We wniosku tym skarżąca wniosła także o udostępnienie treści tychże aktów prawnych poprzez przesłanie ich skanów na adres [...]. Ponadto skarżąca niezależnie od powyższego wniosła o wskazanie, w jakim okresie obowiązywało i było stosowane ww. zarządzenie Starosty [...] z [...] grudnia 2008 r. Pełnomocnik skarżącej podał, że pomimo upływowi 3 tygodni od dnia otrzymania wniosku do dnia złożenia skargi organ administracji publicznej ani nie udostępnił informacji, ani też nie wydał stosownej decyzji, czy dopuścił się naruszenia art. 13 ust. 1 względnie art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tym samym, według skarżącej, organ pozostaje w bezczynności, co czyni skargę zasadną. W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej oddalenie i poinformował, że w dniu [...] października 2014 r. wpłynął do organu wniosek skarżącej. Odpowiedź na wniosek została przygotowana w dniu [...] listopada 2014 r. Przekroczenie 14 dniowego terminu na udzielenie przedmiotowej informacji spowodowane było koniecznością przejrzenia dokumentacji archiwalnej urzędu, w celu odnalezienia dokumentów o przesłanie których wnioskowała skarżąca, a były to dokumenty z 2000, z 2003 i 2005 roku z uwagi na fakt, że opóźnienie było nieznaczne (4 dni) nie wyznaczono dodatkowego terminu załatwienia sprawy. Organ podał, że w dniu [...] listopada 2014 r. pracownik prowadzący sprawę przygotowała odpowiedź na wniosek (i jak uważała) wysłała go drogą mailową. Z powodu braku dostępu do serwera pocztowego nie doszło do wysłania wiadomości w tym dniu, pozostawiając jednak użytkownika w przekonaniu, że wiadomość ta została wysłana. Natomiast, jak się później okazało wiadomość czekała w buforze programu pocztowego. Okoliczność ta została stwierdzona dopiero w dniu wpłynięcia skargi na bezczynność, tj. w dniu [...] listopada 2014 r. Odpowiedź została ponownie udzielona zgodnie z żądaniem drogą mailową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego przepisu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Badając skargę na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej trzeba mieć na względzie, iż zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 782 ze zm.), udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może odmówić udzielenia tej informacji z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Jednakże, jeśli odmawia, to ma tego dokonać w procesowej formie decyzji administracyjnej. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje, jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Dopiero przejaw działalności organu w jednej z ww. form działania zwalnia podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej z zarzutu bezczynności. Wyjaśnić także należy, że instytucja skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 149 p.p.s.a., ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie oraz ustaleniu, czy bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 wyrazu "jednocześnie", nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12 (dostępnym na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 417¹ § 3 K.c. wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Należy zatem stwierdzić, że dokonanie żądanej czynności lub wydanie żądanego aktu przed rozpoznaniem przez sąd skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pogląd ten został podzielony w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2443/12 i z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2626/12 – oba dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Z tych względów, Sąd wydał rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 149 § 1 zd. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i stwierdził w punkcie 1 sentencji wyroku, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Dla oceny, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest bowiem wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów. Musi być ono znaczne, bądź też wręcz przejawiać się w braku reakcji organu na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W sytuacji, gdy organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, do daty orzekania przez sąd administracyjny wyda akt lub podejmie czynność, której domagała się strona, to organ ten przestaje tkwić w bezczynności. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 149 § 1 zd. 1 p.p.s.a., rozpatrzenie i uwzględnienie skargi na bezczynność organu może doprowadzić jedynie do zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie, gdyż rozpoznanie skargi na bezczynność w żadnym razie nie może wkraczać w kwestie merytoryczne dotyczące przyszłego rozstrzygnięcia. Uznać należy, że gdy po wniesieniu skargi na bezczynność, organ wyda akt lub dokona czynności, której domagała się strona, a co do których pozostawał w bezczynności, to postępowanie przed sądem administracyjnym – w zakresie orzeczenia o zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa – staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, dostępna na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Udzielenie odpowiedzi przez organ pismem z dnia [...] listopada 2014 r. czyni postępowanie sądowoadministracyjne bezprzedmiotowym co do rozstrzygnięcia w zakresie zobowiązania organu do udzielenia żądanej informacji publicznej, gdyż na dzień orzekania organ nie pozostaje już w tym zakresie w bezczynności. Dokonując oceny w tym kontekście Sąd wziął pod uwagę wszystkie aspekty sprawy, w tym fakt, że zachowanie organu w istocie wynikało z usterek technicznych nie zaś z lekceważącego traktowania sprawy. Z tych względów, w ocenie Sądu, brak było też podstaw do uwzględnienia wniosku o wymierzenie grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. W zaistniałej sytuacji Sąd w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, umorzył postępowanie sądowe w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] października 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej. O zwrocie kosztów postępowania, orzeczono na podstawie art. 201 § 1 w zw. z art. 209 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).