II SAB/Wa 169/14

Dnia 25 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA Janusz Walawski po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi A. S. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 17 stycznia 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. A. S. (dalej "skarżący", "wnioskodawca"), w odpowiedzi na wezwanie z dnia 17 marca 2014 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w dniu 10 kwietnia 2014 r. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu (adwokata lub radcę prawnego) w niniejszej sprawie. Wobec nieuzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy (nieprzedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową) referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 28 maja 2014 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniesionego przez skarżącego w terminie sprzeciwu, postanowieniem z dnia 1 lipca 2014 r. odmówił prawa pomocy uznając, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki do przyznania mu tego prawa. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt I OZ 795/14, oddalił zażalenie skarżącego kwestionujące odmowę przyznania prawa pomocy z uwagi na brak wymaganej po stronie wnioskodawcy współpracy w wyjaśnieniu jego sytuacji majątkowej i osobistej. Wobec powyższego Przewodnicząca Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dnia 7 października 2014 r. wezwała skarżącego do wykonania zarządzenia z dnia 17 marca 2014 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z dnia 31 października 2014 r. A. S. poinformował Sąd, że wpisu sądowego w zakreślonym terminie nie uiści, wobec czego postanowieniem z dnia 21 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. S. W dniu 22 grudnia 2014 r. wpłynął do Sądu kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a w dniu 23 stycznia 2015 r., w odpowiedzi na zarządzenie Sądu z dnia 24 grudnia 2014 r., skarżący przesłał wypełniony formularz PPF. Następnie, z uwagi na to, że oświadczenie skarżącego okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, zarządzeniem z dnia 16 lutego 2015 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia przedmiotowego wniosku, w terminie 14 dni, poprzez nadesłanie stosownych dokumentów potwierdzających jego aktualną sytuację majątkową i osobistą, w tym m.in.: a) w związku z oświadczeniem skarżącego, że jest osobą "trwale, strukturalnie bezrobotną" do złożenia oświadczenia, czy w celu pokrycia kosztów utrzymania koniecznego korzysta on z pomocy instytucji finansowych, ewentualnie osób trzecich. Jeśli tak, to skarżący powinien nadesłać dokumenty potwierdzające tę okoliczność (np. potwierdzenie wpłaty środków pieniężnych, umowy pożyczki); b) wobec oświadczenia skarżącego złożonego w formularzu PPF (rubryka 7), że nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, do złożenia oświadczenia, gdzie skarżący mieszka i czy z tego tytułu ponosi wydatki (w sytuacji wynajmu mieszkania należało nadesłać kopię umowy najmu); c) do złożenia oświadczenia, czy skarżący zalega ze spłatą zobowiązań finansowych, ewentualnie zaległych opłat i czy wobec niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne - jeżeli tak, to należało nadesłać kopię dokumentu potwierdzającego prowadzenie egzekucji (np. zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę); d) nadesłania zaświadczenia z właściwego ośrodka pomocy społecznej o sytuacji majątkowej skarżącego; e) oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącego ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości. Wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało skarżącemu doręczone w dniu 27 lutego 2015 r. (karta 140 akt sądowych). W dniu 6 marca 2015 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącego, datowane na 3 marca 2015 r., w którym oświadczył, że " potrzeby w zakresie dochodów niezbędnych na pokrycie kosztów miesięcznego utrzymania kształtują się na poziomie nie mniejszym niż 50.000 zł – 30.000 zł miesięczne wyżywienie w "Sowie i Przyjaciołach" lub innym lokalu o bardzo dobrej kuchni, 10.000 zł miesięcznie koszty leczenia w prywatnych klinikach i sanatoriach, 10.000 zł miesięcznie koszt wynajęcia luksusowego apartamentu, posesji w Warszawie, itp., np. udział w życiu społecznym – brak środków". Skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy instytucji oraz innych osób, mieszka w piwnicy, nie ponosi z tego tytułu wydatków, ponieważ nie ma środków na ich pokrycie. Wnioskodawca wskazał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej, nie prowadzi też ewidencji wydatków, lecz wydaje tyle, ile ma. Wnioskodawca oszacował, że średni miesięczny dochód, a zarazem wydatki, kształtują się na poziomie ok 1.000 zł, w tym: ok. 50 zł to opłaty abonamentowe za telefon i TV, ok. 200 zł to koszty postępowań (korespondencja i koszty przejazdów), ok. 350 zł wydatki na wyżywienie, a brakuje środków na pokrycie kosztów leczenia, udział w życiu społecznym, itp. Wnioskodawca przedłożył nadto kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego dla L. w L. z dnia 8 lipca 2008 r. o wpisaniu do Krajowego Rejestru Sądowego 0 Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest kolejnym wnioskiem w niniejszej sprawie. Pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy w wyżej wskazanym zakresie został prawomocnie rozpoznany na mocy postanowienia Sądu z dnia 1 lipca 2014 r. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (lub ewentualnie o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu) nie obliguje sąd do dokonania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. Rolą sądu jest w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 957/14, LEX nr 1492988). Ocena zmiany okoliczności dokonywana jest w trybie art. 165 p.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika, że postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zmiany okoliczności o jakich mowa w tym przepisie, uzasadniać mogą zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że przepis art. 165 p.p.s.a przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Podkreślić ponadto trzeba, że z konstrukcji przepisu art. 246 p.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, w ocenie Sądu skarżący nie wykazał nowych okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od poglądu wyrażonego w postanowieniu z dnia 1 lipca 2014 r. Skarżący w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy ponownie nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji majątkowej. Wezwany po raz kolejny do uzupełnienia przedmiotowego wniosku o stosowne dokumenty i oświadczenia nie wykonał poprawnie zarządzenia z dnia 16 lutego 2015 r. Treść złożonych oświadczeń (zawartych zarówno we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF, jak i w piśmie z dnia 6 marca 2015 r. będącym odpowiedzią skarżącego na wezwanie Sądu w trybie art. 255 p.p.s.a.) nie daje podstaw do pozytywnego rozpoznania jego żądania. Skarżący nie wskazał w szczególności rzeczywistej wysokości wszystkich wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym, a tym samym nie udokumentował w pełni swojej obecnej sytuacji majątkowej. Szacując, że konieczny miesięczny poziom jego dochodów i wydatków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życia codziennego to co najmniej kwota 50.000 zł, nie przedstawił żadnych dokumentów obrazujących jego aktualne, rzeczywiste wydatki, poza własnym ich oszacowaniem. Dołączona natomiast kserokopia postanowienia z dnia 8 lipca 2008 r. o wpisaniu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych równie nie ma wpływu na zmianę oceny Sądu, ponieważ wpis ten istniał już w chwili rozpoznawania wniosku w dniu 1 lipca 2014 r., a ujawniony został dopiero 6 marca 2015 r., a więc nie jest okolicznością nową, lecz jedynie wcześniej Sądowi niewykazaną przez skarżącego. Tymczasem upływ czasu od dnia wpisu oraz brak żądanych przez Sąd informacji uniemożliwia ocenę rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy w kontekście przyznanie prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie. W tej sytuacji, skoro powyższe okoliczności faktyczne nie zostały przez skarżącego dostatecznie wyjaśnione, wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Brak jest tym samym podstaw do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 165 w z w. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.