II SAB/Wa 182/14

Dnia 6 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi A. S. na bezczynność Szefa Kancelarii Sejmu w przedmiocie rozpoznania wniosku z 28 sierpnia 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. A. S. (dalej "skarżący", "wnioskodawca"), w odpowiedzi na wezwanie z dnia 17 marca 2014 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w dniu 26 marca 2014 r. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu (adwokata lub radcę prawnego) w niniejszej sprawie. Wobec nieuzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy (nieprzedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową) referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 26 maja 2014 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniesionego przez skarżącego w terminie sprzeciwu, postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r. odmówił prawa pomocy uznając, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki do przyznania mu tego prawa. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt I OZ 742/14, oddalił zażalenie skarżącego kwestionujące odmowę przyznania prawa pomocy z uwagi na brak wymaganej po stronie wnioskodawcy współpracy w wyjaśnieniu jego sytuacji majątkowej i osobistej. Wobec powyższego Przewodnicząca Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dnia 6 października 2014 r. wezwała skarżącego do wykonania zarządzenia z dnia 17 marca 2014 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z dnia 31 października 2014 r. A. S. poinformował Sąd, że wpisu sądowego w zakreślonym terminie nie uiści, wobec czego postanowieniem z dnia 20 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. S. W dniu 22 grudnia 2014 r. wpłynął do Sadu kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, czyli w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Zarządzeniem z dnia 29 grudnia 2014 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia przedmiotowego wniosku, w terminie 14 dni, poprzez nadesłanie stosownych dokumentów potwierdzających jego aktualną sytuację majątkową i osobistą, w tym m.in.: a) wskazania aktualnych źródeł utrzymania, w szczególności do wyjaśnienia, czy przedłużona została skarżącemu umowa o pracę z dnia 8 września 2014 r., która wygasła w dniu 19 grudnia 2014 r. Jeśli tak, to skarżący powinien nadesłać kserokopię nowej umowy o pracę; b) w sytuacji nieprzedłużenia skarżącemu umowy o pracę do nadesłania zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego status skarżącego jako osoby bezrobotnej z jednoczesnym wskazaniem, czy otrzymuje on aktualnie zasiłek dla bezrobotnych; c) w związku z oświadczeniem skarżącego, że jest osobą "trwale, strukturalnie bezrobotną" do złożenia oświadczenia, czy w celu pokrycia kosztów utrzymania koniecznego korzysta on z pomocy instytucji finansowych, ewentualnie osób trzecich. Jeśli tak, to skarżący powinien nadesłać dokumenty potwierdzające tę okoliczność (np. potwierdzenie wpłaty środków pieniężnych, umowy pożyczki); d) wobec oświadczenia skarżącego złożonego w formularzu PPF (rubryka 7), że nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, do złożenia oświadczenia, gdzie skarżący mieszka i czy z tego tytułu ponosi wydatki (w sytuacji wynajmu mieszkania należało nadesłać kopię umowy najmu); e) do złożenia oświadczenia, czy skarżący zalega ze spłatą zobowiązań finansowych, ewentualnie zaległych opłat i czy wobec niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne - jeżeli tak, to należało nadesłać kopię dokumentu potwierdzającego prowadzenie egzekucji (np. zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę); f) nadesłania zaświadczenia z właściwego ośrodka pomocy społecznej o sytuacji majątkowej skarżącego; g) oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącego ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości. Wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało skarżącemu doręczone w dniu 16 stycznia 2015 r. (karta 149 akt sądowych). W dniu 26 stycznia 2015 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącego, datowane na 23 stycznia 2015 r., w którym oświadczył, że wobec nieprzedłużenia mu umowy o pracę z dniem 5 stycznia 2015 r. stał się osobą bezrobotną. Na mocy decyzji Starosty L. z dnia 13 stycznia 2015 r. skarżącemu przyznano zasiłek dla bezrobotnych w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku w wysokości 831,10 zł miesięcznie brutto, natomiast od dnia 5 kwietnia 2015 r. do dnia 3 lipca 2015 r. w wysokości 652, 60 zł miesięcznie brutto. Wnioskodawca wskazał ponadto, że "konieczny miesięczny poziom moich dochodów i zarazem wydatków to co najmniej 50.000 zł - 1500 zł dziennie wyżywienie w Sowie i Przyjaciołach, 1500 zł dziennie koszt leczenia w prywatnych dobrych klinikach, wynajęcie luksusowego mieszkania w Warszawie - nie wiem, ile, udział w życiu społecznym - nie wiem ile itp.". Skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy instytucji oraz innych osób, nie wie też czy wobec niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Skarżący podniósł, że mieszka w piwnicy, nie ponosi wydatków, ponieważ nie ma środków na ich pokrycie. Wnioskodawca wskazał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest kolejnym wnioskiem w niniejszej sprawie. Pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy w wyżej wskazanym zakresie został prawomocnie rozpoznany na mocy postanowienia Sądu z dnia 17 lipca 2014 r. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (lub ewentualnie o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu) nie obliguje sąd do dokonania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. Rolą sądu jest w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 957/14, LEX nr 1492988). Ocena zmiany okoliczności dokonywana jest w trybie art. 165 p.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika, że postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zmiany okoliczności o jakich mowa w tym przepisie, uzasadniać mogą zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że przepis art. 165 p.p.s.a przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Podkreślić ponadto trzeba, że z konstrukcji przepisu art. 246 p.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, w ocenie Sądu skarżący nie wykazał nowych okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od poglądu wyrażonego w postanowieniu z dnia 17 lipca 2014 r. Skarżący w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy ponownie nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji majątkowej. Wezwany po raz kolejny do uzupełnienia przedmiotowego wniosku o stosowne dokumenty i oświadczenia nie wykonał poprawnie zarządzenia z dnia 29 grudnia 2014 r. Treść złożonych oświadczeń (zawartych zarówno we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF, jak i w piśmie z dnia 23 stycznia 2015 r. będącym odpowiedzią skarżącego na wezwanie Sądu w trybie art. 255 p.p.s.a.) nie daje podstaw do pozytywnego rozpoznania jego żądania. Skarżący nie wskazał w szczególności rzeczywistej wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym, a tym samym nie udokumentował w pełni swojej obecnej sytuacji majątkowej. Szacując, że konieczny miesięczny poziom jego dochodów i wydatków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życia codziennego to co najmniej kwota 50.000 zł, nie przedstawił żadnych dokumentów obrazujących jego aktualne, rzeczywiste wydatki. Brak powyższych informacji, w ocenie Sądu, uniemożliwia ocenę rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy w kontekście przyznanie prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie. W tej sytuacji, skoro powyższe okoliczności faktyczne nie zostały przez skarżącego dostatecznie wyjaśnione, wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Brak jest tym samym podstaw do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 165 w z w. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.