II SAB/Wa 195/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Ewa Grochowska - Jung Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. sprawy ze skargi J. D. na Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności dotychczas wydanych w sprawie decyzji administracyjnych - oddala skargę - W dniu 2 maja 2011 r. J. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Obrony Narodowej postępowania "w sprawie stwierdzenia nieważności dotychczas wydanych decyzji emerytalnych i wznowienia postępowania". Skarżący wniósł o: 1. zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do uznania, że z zawodowej służby wojskowej skarżący został zwolniony w dniu 22 listopada 1991 r., tj. w dniu wręczenia aktu mianowania do stopnia kapitana, 2. zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do uregulowania wszystkich należności pieniężnych, zgodnie art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy zawodowych. 3. zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do wznowienia postępowania w sprawie ponownego ustalenia skarżącemu prawa do emerytury wojskowej i wysokości świadczenia, zgodnie z art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił okoliczności, w jakich doszło do rozwiązania z nim w dniu 4 marca 1991 r. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oraz przebieg postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych, których przedmiotem było ustalenie prawa do uposażenia, uwzględniającego stopień kapitana, a następnie zwiększenie wysokości przysługującego świadczenia emerytalnego. Skarżący wskazał, iż w dniu [...] grudnia 2010 r. Sąd Apelacyjny Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] (sygn. akt [...]) orzekł, że Minister Obrony Narodowej jest obowiązany wydać decyzję administracyjną w przedmiotowej sprawie (rozpatrzyć odwołanie od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego z dnia [....] stycznia 2006 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w sprawie świadczenia emerytalnego nr [...]). W dniu 2 marca 2011 r. skarżący wezwał Ministra Obrony Narodowej do wykonania postanowienia Sądu z dnia [...] grudnia 2010 r. w terminie do dnia 9 marca 2011 r. Skarżący podkreślił, iż długotrwałe oczekiwanie na rozpoznanie sprawy przez Ministra Obrony Narodowej narusza prawa i wolności obywatelskie, przyznane w Konstytucji RP oraz Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, co czyni skargę zasadną. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając zawarty w piśmie procesowym wniosek, organ wskazał, iż w dniu 2 marca 2011 r. kpt. w st. spocz. J. D. skierował wezwanie do wykonania postanowienia Sądu Apelacyjnego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. W dniu 15 marca 2011 r. do Ministerstwa Obrony Narodowej z Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] przesłano posiadaną dokumentację sprawy wraz z postanowieniem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. (sygn. akt [...]). Jednocześnie Dyrektor WBE w [...] poinformował, że akta emerytalne wymienionego zostały przekazane do Sądu Apelacyjnego w [...], gdzie został wyznaczony termin rozprawy w kolejnej sprawie w dniu 14 kwietnia 2011 r. (sygn. akt [...]). Z przesłanej dokumentacji wynikało, iż Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt [...], na skutek zażalenia na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] maja 2010 r., sygn. akt [...], uchylił zaskarżone postanowienie i postanowił sprawę (z odwołania kpt. w st. spocz. J. D. od decyzji Dyrektora WBE w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji stwierdzającej nieważność dotychczas wydanych decyzji emerytalnych) przekazać do rozpoznania Ministrowi Obrony Narodowej. W związku z brakiem teczki akt emerytalnych Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] zawiesił postępowanie do czasu otrzymania z Sądu Apelacyjnego w [...] akt emerytalnych zainteresowanego. Jednocześnie w dniu 16 marca 2011 r. Sekretarz Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej wystąpił do Sądu Apelacyjnego w [...] o przesłanie akt emerytalnych zainteresowanego do Ministerstwa Obrony Narodowej. Sąd Apelacyjny w [...] pismem z dnia 24 marca 2011 r. wypożyczył akta emerytalne zainteresowanego na okres 14 dni. W dniu 31 marca 2011 r. zainteresowany złożył do Ministra Obrony Narodowej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2011 r. Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] podjął postępowanie administracyjne. Następnie, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] umorzył postępowanie w przedmiocie odwołania kpt. w st. spocz. J. D. z dnia 1 maja 2009 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż przedmiotową decyzję zainteresowany odebrał w dniu 5 maja 2011 r. Organ stwierdził, że postanowienie Sądu Apelacyjnego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. wpłynęło do Ministerstwa Obrony Narodowej w dniu 15 marca 2011 r. W wykonaniu powyższego postanowienia Minister Obrony Narodowej wydał decyzję w dniu [...] kwietnia 2011 r. Tym samym Minister Obrony Narodowej nie pozostaje w bezczynności, a skarga wymienionego jest bezpodstawna. W odniesieniu do zobowiązania Ministra Obrony Narodowej do uznania, że skarżący z zawodowej służby wojskowej został zwolniony w dniu 22 listopada 1991 r., tj. w dniu wręczenia aktu mianowania do stopnia kapitana, organ wskazał, iż w uzasadnieniu prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2008 r. (sygn. akt II SAB/Wa 74/08) odrzucono skargę zainteresowanego na bezczynność Dyrektora Departamentu Kadr MON w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku z dnia 16 marca 2008 r., w którym wymieniony zażądał wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy oraz ustalenia daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Sąd ten wskazał, że "Kwestie dotyczące zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej oraz data tego zwolnienia, jak również data zwolnienia skarżącego z ostatnio zajmowanego stanowiska zostały rozstrzygnięte ostatecznym rozkazem personalnym Szefa Departamentu Kadr z dnia [...] stycznia 1991 r. o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej oraz rozkazem dziennym Komendanta [...] z dnia [...] marca 1991 r. nr [...], w którym stwierdzono, że J. D. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy oraz ubył do Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...]z dniem 4 marca 1991 r.". Takie samo stwierdzenie zawarto w uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2009 r. (sygn. akt II SAB/Wa 5/09). Z powyższego wynika, że uznanie, którego domaga się zainteresowany jest oczywiście bezzasadne. Nadto, niezasadne jest żądanie skarżącego, zobowiązujące Ministra Obrony Narodowej do uregulowania wszystkich należności pieniężnych, o których mowa w art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 18 ze zm.), albowiem zgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 62, poz. 729 ze zm.) wypłaty uposażenia oraz innych należności pieniężnych wymienionych w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy dokonuje, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, jednostka wojskowa, na której zaopatrzeniu finansowym żołnierz pozostaje. W odniesieniu do uposażenia, o którym mowa w art. 18 powyższej ustawy, wysokość tego świadczenia ustalał właściwy dowódca jednostki wojskowej, natomiast wypłaty tego świadczenia dokonywało właściwe wojskowe biuro emerytalne. Również wojskowy organ emerytalny jest organem właściwym do rozpatrywania spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, a nie Minister Obrony Narodowej. Zatem Minister Obrony Narodowej nie jest organem właściwym do rozpatrywania żądań skarżącego, wymienionych w pkt 1-3 skargi. W piśmie procesowym z dnia 24 czerwca 2011 r. skarżący podtrzymał zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przez Ministra Obrony Narodowej, albowiem organ ten nie wydał decyzji uchylającej Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji stwierdzających nieważność dotychczas wydanych stronie decyzji emerytalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, iż bezczynność oraz przewlekłość postępowania stanowią dwie różne instytucje procesowe. Jakkolwiek ustawodawca nie zdefiniował ich, to w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że z przewlekłością postępowania mamy do czynienia w sytuacji, gdy organ wprawdzie podejmuje określone czynności, niemniej jednak nie są to czynności zmierzające do końcowego załatwienia sprawy. Podejmuje zatem pewne działania, jednak nie są to działania konieczne dla wyjaśnienia okoliczności sprawy i wydania stosownego merytorycznego rozstrzygnięcia, gdy postępowanie jest nadmiernie rozciągnięte w czasie i nadal w nieuzasadniony sposób się przedłuża. I właśnie to ustalenie, że organ podejmuje pewne działania, ale nie zmierzają one do rozstrzygnięcia sprawy, pozwala na rozróżnienie przewlekłości postępowania administracyjnego od bezczynności organu, kiedy to nie podejmuje on jakichkolwiek działań, pozostaje w całkowitej bezczynności (vide wyroki: WSA w Łodzi z 10 czerwca 2011 r., II SAB/Łd 20/11 z 6 października 2011 r., WSA w Kielcach II SAB/Ke 17/11 z 8 grudnia 2011 r., WSA w Lublinie z 8 grudnia 2011 r., II SAB/Lu 49/11 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyjaśnić należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego prowadzenia postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych skutecznych, zmierzających do rozpatrzenia sprawy skarżącego, przekazanej do rozpoznania Ministrowi Obrony Narodowej postanowieniem Sądu z dnia [...] grudnia 2010 r. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 k.p.a. wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. W rozpoznawanej sprawie istotne jest to, że Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] prawomocnym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. uznał Ministra Obrony Narodowej za organ właściwy do rozpoznania sprawy z odwołania kpt. w st. spocz. J. D. od decyzji Dyrektora WBE w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji stwierdzającej nieważność dotychczas wydanych decyzji emerytalnych. Wojskowe Biuro Emerytalne w [...] w dniu 15 marca 2011 r. doręczyło Ministrowi Obrony Narodowej dokumentację powyższej sprawy sądowej z zaznaczeniem, że akta emerytalne J. D. znajdują się w Sądzie Apelacyjnym w [...]. Akta emerytalne zostały na wniosek Ministra Obrony Narodowej wypożyczone z Sądu Apelacyjnego w [...] na okres 14 dni i wpłynęły do organu (zgodnie z prezentatą widniejącą na piśmie przewodnim Sądu z dnia 24 marca 2011 r.) w dniu 29 marca 2011 r. Minister Obrony Narodowej w dniu [...] kwietnia 2011 r. wydał decyzję w sprawie. W powyższych ustaleń wynika, iż Minister Obrony Narodowej wydał decyzję z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 35 § 3 k.p.a., albowiem w świetle postanowień § 5 powołanego artykułu, do terminu jednomiesięcznego, czy też dwumiesięcznego dla sprawy szczególnie skomplikowanej, nie wlicza się okresów opóźnień z przyczyn niezależnych od organu. Taki właśnie charakter ma opóźnienie w rozpoznaniu sprawy, spowodowane koniecznością wystąpienia do Sądu Apelacyjnego w [...] o udostępnienie akt emerytalnych skarżącego, niezbędnych dla wydania decyzji w sprawie. Ponadto zgodzić się z Ministrem Obrony Narodowej należy, iż nie jest on organem właściwym do rozpoznania wniosków zawartych w skardze, a dotyczących uregulowania należności pieniężnych i wznowienia postępowania w przedmiocie ponownego ustalenia uprawnień do emerytury wojskowej. Niemiej jednak, z akt administracyjnych, jak też z treści skargi i kolejnych pism procesowych, nie wynika, aby skarżący takowe wnioski kierował do Ministra Obrony Narodowej. Mając powyższe na uwadze, nie można skarżonemu organowi skutecznie czynić zarzutu przewlekłości w załatwieniu sprawy dotyczącej rozpoznania odwołania J. D. od decyzji Dyrektora WBE w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji stwierdzającej nieważność dotychczas wydanych decyzji emerytalnych, jak też rozpatrzenia wniosków formułowanych dopiero na etapie skargi. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł, jak w sentencji.