II SAB/Wa 274/24

WyrokWSA w Warszawie2024-09-25

Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Sławomir Fularski, Mateusz Rogala

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Sądu Rejonowego pozostawał w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a jeśli tak, to czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Prezes Sądu Rejonowego pozostawał w bezczynności, ponieważ nie udzielił odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w ustawowym terminie, a udzielona odpowiedź nie zawierała merytorycznej odpowiedzi na postawione pytania. Sąd stwierdził jednak, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wynikała z wadliwej interpretacji przepisów, a nie ze złej woli organu. W związku z tym sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku, oddalił żądanie stwierdzenia rażącego naruszenia prawa i odmówił wymierzenia grzywny.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczący trybu i zasad funkcjonowania Prezesa Sądu Rejonowego w zakresie przyjmowania i załatwiania skarg i wniosków, w tym organizacji spotkań z interesantami. Organ odpowiedział, zapraszając na spotkanie, jednak skarżąca uznała odpowiedź za niepełną i złożyła skargę na bezczynność. Organ w odpowiedzi na skargę argumentował, że wniosek nie dotyczy informacji publicznej, a jego realizacja nadmiernie obciąża sąd, sugerując nadużycie prawa do informacji publicznej przez skarżącą.
Rozstrzygnięcie
1. zobowiązano Prezesa Sądu Rejonowego w W. do rozpoznania wniosku J. S. z dnia [...] marca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdzono, że bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddalono skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądzono od Prezesa Sądu Rejonowego w W. na rzecz skarżącej J. S. kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Fularski, Asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2024 r. sprawy ze skargi J. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w W. do rozpoznania wniosku J. S. z dnia [...] marca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w W. na rzecz skarżącej J. S. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. J.S. w dniu 7 marca 2024 r. została poinformowana drogą mailową przez Sekretariat Prezesa Sądu Rejonowego w [...] (w wykonaniu zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2024 r.) o zaproszeniu na spotkanie z Prezesem Sądu Rejonowego w [...] w dniu 19 marca 2024 r. o godz. 12:30. Jednocześnie poproszono ją o potwierdzenie uczestnictwa w tym spotkaniu. W odpowiedzi na powyższe zaproszenie J.S. w dniu 11 marca 2024 r. zwróciła się do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] o: 1. przesłanie skanu zarządzenia powoływanego w ww. piśmie w tej sprawie, 2. poinformowanie jej: a) w jakim w jakim trybie, w jakim celu i w jakim charakterze, zostałam zaproszona? b) czy, a jeśli tak to kto oprócz zapraszającego i zaproszonego będzie brał w nim udział? c) czy będzie to spotkanie prywatne, czy urzędowe ?, a jeśli tak to czy jego przebieg będzie rejestrowany audio-wizualnie i czy oryginalny zapis zostanie jej natychmiast po spotkaniu udostępniony? oraz czy będzie możliwość jego utrwalenia we własnym zakresie?, d) sprecyzowanie tematu spotkania, przesłanie jego programu i określenie czasu trwania, e) czy przebieg spotkania i ewentualnie przyjęte na nich uzgodnienia, deklaracje, postanowienia czy decyzje będą prawnie wiążące, zostaną utrwalone i doręczone, a jeśli tak to, jak i kiedy? f) czy, a jeśli tak to ilu pełnomocników będzie mogło ją reprezentować ? g) czy spotkanie będzie miało charakter poufny, czy też pozyskane od niej informacje będą mogły zostać wykorzystane przez organ zapraszający lub udostępnione innym organom i wykorzystane przeciwko niej lub jej rodzinie? h) czy zostaną jej zwrócone koszty stawiennictwa. Jednocześnie wyjaśniła, że wnioskowane informacje są niezbędne do właściwego, merytorycznego przygotowania do spotkania i zapewnienia jego sprawnego i owocnego przebiegu. W dniu 12 marca 2024 r. Sekretariat Prezesa Sądu Rejonowego w [...] poinformował J.S., że odpowiedź na jej pytania zostanie udzielona w dniu 18 marca 2024 r. niezwłocznie po powrocie Prezesa Sądu Rejonowego w [...] z urlopu oraz, że zostanie również poinformowana, czy spotkanie pozostaje aktualne. W dniu 13 marca 2024 r. J.S. zwróciła się droga mailową do Prezesa Sądu Rejonowego w [...], w trybie dostępu do informacji publicznej, o pilne poinformowanie jej: 1) czy, a jeśli tak to od kiedy Prezes Sądu Rejonowego w [...] praktykuje załatwianie spraw urzędowych w trybie ustnym zapraszając interesantów na osobiste spotkania z nim w sądzie? 2) czy takie działanie to działanie rutynowe, czy incydentalne? 3) jakim kluczem kieruje się Prezes Sądu Rejonowego w [...] wybierając konkretnych interlokutorów? 4) jaki jest tryb i cel zapraszania na ww. spotkania? 5) ile takich zaproszeń na spotkania zostało wysłanych i do ilu takich spotkań doszło w okresie pełnienia obowiązków obecnego Prezesa? 6) czy organ prowadzi rejestr/kalendarz wysłanych zaproszeń i odbytych ww. spotkań? 7) czy przebieg spotkań jest rejestrowany, a jeśli tak, to w jaki sposób? 8) czy przyjęte na nich uzgodnienia, deklaracje, postanowienia, czy decyzje są prawnie wiążące i doręczane, a jeśli tak to komu i w jaki sposób? W odpowiedzi na zapytania J.S. z dnia 11 marca 2024 r. oraz z dnia 13 marca 2024 r. Sekretariat Prezesa Sądu Rejonowego w [...] (w wykonaniu zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego w [...]) poinformował wnioskodawczynię w dniu 18 marca 2024 r., że zaproszenie na spotkanie wynika z licznych wniosków i skarg wpływających od niej do Oddziału Administracyjnego Sądu Rejonowego w [...] i odbędzie się zgodnie z obowiązującymi procedurami rozpatrywania skarg i wniosków w oparciu o przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 2012 r. w sprawie skarg i wniosków dotyczących działalności sądów powszechnych (Dz. U. z dnia 16 maja 2012 r.). W korespondencji z dnia 19 marca 2024 r. skierowanej do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] J.S. zarzuciła, że pismo z dnia 18 marca 2024 r. nie odpowiada na postawione przez nią pytania, a w szczególności nie precyzuje jakie konkretnie skargi i wnioski mają być przedmiotem proponowanego spotkania. Zarzuciła, że powoływane w piśmie przepisy nie dotyczą skarg na Prezesa Sądu Rejonowego w [...], które zawisły przed WSA w Warszawie i oczekują na rozstrzygnięcie, a Prezes Sądu Rejonowego w [...] nie może być sędzią we własnej sprawie. Podkreśliła też, że jej skargi i wnioski zostały złożone na piśmie i oczekują pisemnych, merytorycznych odpowiedzi, a nie ustnych dywagacji w trakcie kameralnych, nierejestrowanych spotkań o niejasnym charakterze. Reasumując stwierdziła, że udzielona odpowiedź nie pozwala jej na jednoznaczną ocenę intencji Prezesa Sądu Rejonowego w [...] oraz zajęcie stanowiska co do jego oferty. Następnie pismem datowanym na 15 kwietnia 2024 r. J.S. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z dnia [...] marca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, wnosząc o: 1) zobowiązanie organu do niezwłocznego rozpoznania wniosku zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej; 2) stwierdzenie, że organ rażąco naruszył prawo - art. 13 i art. 16 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 61 Konstytucji RP oraz o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.; 3) zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania; 4) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że ustawowy 14-dniowy termin na udzielenie odpowiedzi na jej wniosek z dnia [...] marca 2024 r. upłynął skutecznie w dniu 27 marca 2024 r., lecz wniosek został zignorowany. Podkreśliła, że jej wniosek, dotyczy sfery faktów, informacji na temat trybu i zasad funkcjonowania władzy publicznej, a w szczególności jej działania w zakresie wykonywania zadań publicznych, sposobów przyjmowania i załatwiania spraw, kolejności ich przyjmowania i rozstrzygania oraz prowadzonych rejestrach, co w myśl przepisów art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a, d, e, f u.d.i.p. stanowi niewątpliwie informację publiczną. Prezes Sądu Rejonowego w [...] jako organ władzy publicznej jest natomiast zobowiązanym do udzielania informacji publicznych. Została zatem wypełniona zarówno przesłanka przedmiotowa, jak i podmiotowa dla udzielenia wnioskowanej informacji publicznej. Podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej w ogóle nie odpowiedział jednak na wniosek skarżącej. Nie zanegował, że przedmiotem wniosku jest informacja publiczna, nie udzielił jej, nie zaprzeczył, że ją posiada ani nie odmówił jej udzielenia w wymaganej ustawowo formie. Lekceważąc całkowicie wniosek skarżącej naraził się zatem na uzasadniony zarzut rażącego naruszenia prawa. Skarżąca podkreśliła, że brak reakcji na wniosek, pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego i prawnego uzasadnienia, a więc świadome i celowe nieudzielenie wnioskowanej informacji publicznej, jest penalizowane karnie z art. 23 u.d.i.p., co nadaje mu kwalifikowany charakter. Jednocześnie skarżąca zaznaczyła, że ponieważ przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej według GUS za rok 2023 wyniosło 7155,48 zł, Sąd ma możliwość wymierzenia grzywny do ww. wysokości 71554,80 zł. Prezes Sądu Rejonowego w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko organ wyjaśnił, że skarżąca oraz Rodzina Państwa S. od kilku lat składa co najmniej kilka wniosków w miesiącu z żądaniem udostępnienia informacji publicznej dot. przekazania do Archiwum Państwowego w [...] ksiąg hipotecznych lub zbiorów dokumentów dot. Dobór Ziemskich [...] i [...]. Z uwagi na to, iż obsługa tychże wniosków, ich analiza, przygotowywanie odpowiedzi, udzielenie odpowiedzi na skargi bardzo angażuje Oddział Administracyjny Sądu Rejonowego w [...], a z drugiej strony - ewidentnym jest, że skarżąca poszukuje jakiś danych, organ - wychodząc naprzeciw skarżącej zwrócił się o rozważenie modyfikacji jej żądań poprzez opisanie przedmiotu problemu. Organ zaproponował ponadto skarżącej spotkanie. Pierwotnie skarżąca zgodziła się przybyć do Sądu na ww. spotkanie. Jednakże później zmieniała zdanie i zażądała wyjaśnień, jak w złożonym wniosku. W ocenie organu żądanie z dnia [...] marca 2024 r. nie stanowi wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wniosek ten stanowił bowiem odpowiedź skarżącej na uprzejme zaproszenie organu. Organ podniósł jednocześnie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z urzędu wie, jak liczne są zapytania skarżącej i rodziny S. Skarżąca składa do Sądu Rejonowego w [...] w różnych trybach (w ramach wniosków o udostępnienie informacji publicznej, w ramach zapytań do Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych o ustalenie nowych numerów ksiąg wieczystych) szereg wniosków. Biorąc zatem pod uwagę zakres pracy oraz realizowane przez Sądy zadania - których głównym celem jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości, nie zaś pełnienie roli informacyjnej - w ocenie Prezesa Sądu Rejonowego w [...] - realizacja wniosków skarżącej - bardzo podobnych i bardzo licznych - o udzielenie informacji publicznej w zakresie trybu i sposobu przekazania ksiąg hipotecznych lub zbiorów dokumentów do Państwowego Archiwum w [...], zagrażała prawidłowemu funkcjonowaniu Sądu Rejonowego w [...]. Realizacja celu, jakiemu służyć mają przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej i wynikające z niej uprawnienia do żądania informacji o funkcjonowaniu i działalności organów władzy publicznej i podmiotów wykonujących zadania publiczne, nie może stać się przyczyną uniemożliwiającą normalne funkcjonowanie tych organów i podmiotów, działających na rzecz społeczeństwa. W ocenie organu, zachowanie skarżącej należy przede wszystkim rozpatrywać w kontekście rażącego nadużycia konstytucyjnego prawa do informacji publicznej poprzez korzystanie z instytucji uregulowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej dla innego celu niż troska o dobro publiczne. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie z urzędu wiadomym jest, że skarżąca i Prezes Sądu Rejonowego w [...] pozostają stronami co najmniej kilku toczących się przed tut. Sądem postępowań. Wcześniej stroną licznych postępowań przed tutejszym Sądem w tożsamych sprawach (tj. dot. ksiąg hipotecznych przekazanych do Archiwum Państwowego w [...]) był śp. J.S. (m.in. II SAB/Wa 557/21, II SAB/Wa 232/20, II SAB/Wa 299/20, II SAB/Wa 481/21, II SAB/Wa 223/20). Rodzina S., w tym skarżąca, od kilku lat kieruje do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] wnioski o udostępnienie informacji publicznej, które dotyczą ksiąg wieczystych i nieruchomości położonych w [...]. Realizacja wniosków skarżącej każdorazowo angażuje znaczne siły i środki organu, które mogłyby zostać przeznaczone na realizację podstawowych zadań sądu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się natomiast, że nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega na próbie korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów itp. (tak: wyrok WSA w Kielcach z 20.03.2019 r., II SAB/Ke 6/19, publ. CBOSA). Takie też znamiona noszą działania skarżącej, które w żadnym wypadku nie mogą zostać zakwalifikowane jako troska o dobro publiczne. Zakres, jak i charakter żądanych informacji bezspornie odnosi się wyłącznie do indywidualnych interesów skarżącej, które nie mogą stanowić o działaniu ukierunkowanym na jawność życia publicznego. Znamiennym jest przy tym, że na zaproponowaną przez Prezesa Sądu Rejonowego w [...] pomoc w sprawie skarżącej, poprzez inne sformułowanie żądania, skarżąca odpowiedziała kolejnym wnioskiem i kolejną skargą na bezczynność. Konkludując, Prezes Sądu Rejonowego w [...] stwierdził, że nie pozostaje w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] marca 2024 r. Brak jest także podstaw do nałożenia na organ grzywny. Podkreślił przy tym, że wnioski skarżącej powodują nie tylko znaczne obciążenie w stosunku do realizacji pozostałych wniosków wpływających do organu z zakresu informacji publicznej, jak również niejednokrotnie paraliżują działanie Oddziału Administracyjnego, który zajmuje się ich realizacją. Działania skarżącej de facto nie mają na celu troski o dobro publiczne, a zmierzają do realizacji jej prywatnych interesów. Takie działanie jest sprzeczne z celem, jaki wynika z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżąca ustosunkowując się do powyższej odpowiedzi na skargę w piśmie procesowym z dnia 31 maja 2024 r. podniosła, że organ nie ustosunkował się do faktu braku udzielenia odpowiedzi na jej wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W ocenie skarżącej oskarżanie jej o działanie w imię jakiś niesprecyzowanych, partykularnych interesów nie znajduje żadnego uzasadnienia, a zarzut rzekomego nadużycia konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, w sytuacji braku jakiejkolwiek odpowiedzi na wniosek, jest absurdalny. Podkreśliła, że prawo do informacji publicznej jest prawem o charakterze powszechnym, wynikającym wprost z Konstytucji RP i może być ograniczane tylko w zakresie wyraźnie określonym przez ustawodawcę. Zaprzeczyła też twierdzeniu organu, że odwołała udział w spotkaniu zaproponowanym przez Prezesa Sądu Rejonowego w [...] wyjaśniając, iż z uwagi na niejasność propozycji poprosiła o wyjaśnienia, na które nie otrzymała jednak merytorycznej odpowiedzi. W ocenie skarżącej naruszenie prawa przez organ ma charakter rażący, bowiem organ nie tylko nie zrealizował ciążących na nim obowiązków informacyjnych, ale próbował w odpowiedzi na skargę usprawiedliwić ten stan poprzez dyskredytowanie uprawnienia skarżącej do uzyskania informacji publicznej i poświadczając nieprawdę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl natomiast art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 902), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p. Jak stanowi art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86). Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udzielenia żądanej informacji publicznej. W ocenie Sądu skarga J.S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu. Przepis art. 6 u.d.i.p. wymienia zaś kategorie informacji publicznej, które na mocy prawa podlegają udostępnieniu. Wyliczenie to ma jedynie charakter przykładowy co prowadzi do wniosku, że - co do zasady - wszystko co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i działalnością podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., stanowi informację publiczną. Uwzględniając konstrukcję ustawową "informacji publicznej" oraz kierując się wyrażoną w art. 61 Konstytucji RP gwarancją do uzyskania tej informacji powszechnie przyjmuje się, że informacją publiczną w rozumieniu ustawy jest każda wiadomość wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Informacją publiczną jest więc informacja o aktywności podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie celów publicznych (por. np. wyroki NSA: z dnia 22 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 218/18; z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14; publ. CBOSA). Przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej określa art. 6 ust. 1 u.d.i.p. W świetle powyższego, uzasadnione jest w ocenie Sądu stanowisko, że informacje objęte wnioskiem J.S. z dnia [...] marca 2024 r. dotyczące trybu i sposobu wypełniania przez Prezesa Sądu Rejonowego w [...] jego ustawowych obowiązków w zakresie rozpoznawania skarg i wniosków, w tym poprzez osobiste spotkania Prezesa Sądu z interesantami zgłaszającymi takie skargi i wnioski, stanowi informację publiczną. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 3 u.di.p. informacją publiczną jest m. in. informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie ich działania oraz sposobach przyjmowania i załatwiania spraw. Korespondencja skierowana do skarżącej w dniu 18 marca 2024 r. informująca ją, że zaproszenie na spotkanie z Prezesem Sądu Rejonowego w [...] wynika z licznych wniosków i skarg wpływających od niej do Oddziału Administracyjnego Sądu Rejonowego w [...] i odbędzie się zgodnie z obowiązującymi procedurami rozpatrywania skarg i wniosków w oparciu o przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 2012 r. w sprawie skarg i wniosków dotyczących działalności sądów, nie zawierała odpowiedzi na pytania sformułowane w jej wniosku z dnia [...] marca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej Należy w tym miejscu wyjaśnić, że podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w terminie przewidzianym tą ustawą nie podejmuje żadnych czynności, czyli milczy i nie udziela informacji, ale również wówczas, gdy posiadając żądaną informację, błędnie ocenia żądanie jako niepodlegające ustawie lub też nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia w oparciu o przepis art. 16 lub art. 17 u.d.i.p. (zob. wyrok NSA z dnia z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3656/18, publ. CBOSA). W tej sytuacji, uznając, że organ pozostaje w bezczynności, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązał Prezesa Sądu Rejonowego w [...] do rozpoznania wniosku J.S. z dnia [...] marca 2024 r., w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Organ zobowiązany będzie załatwić wniosek skarżącego zgodnie z u.d.i.p., udzielając żądanej informacji albo jej odmawiając w formie decyzji administracyjnej. Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, publ. CBOSA). Jednocześnie słownikowe znaczenie słowa "rażący" oznacza "rzucający się w oczy, bardzo duży, oczywisty" (Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, H. Auderskiej, Z. Łempickiej, PWN, Warszawa 1969). Sąd w tym zakresie wziął pod uwagę okoliczność, że Prezesa Sądu Rejonowego w [...]w dniu 18 marca 2024 r. odpowiedział na wniosek skarżącej, jednak rozpoznał sprawę niewłaściwie, z naruszeniem przepisów u.d.i.p.. Nieudostępnienie wnioskowanych informacji wynikało z wadliwej interpretacji przepisów u.d.i.p. Wadliwe stosowanie przepisów prawa nie daje natomiast podstaw do stwierdzenia, że bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej miała postać kwalifikowaną. Z tych względów Sąd nie stwierdził przesłanek do wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 P.p.s.a. Końcowo, odnosząc się do podnoszonego przez organ faktu składania przez skarżącą oraz jej rodzinę licznych wniosków o udostępnienie informacji publicznej oraz związanych z tym rozważań, czy w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z nadużyciem prawa do informacji publicznej Sąd zauważa, że obywatelskie prawo do informacji publicznej, jako prawo dostępu do wiadomości o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), jest skorelowane z ciążącym na władzach publicznych oraz podmiotach wykonujących zadania publiczne obowiązkiem rozpoznania wniosku. Natomiast nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej definiuje się jako próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (wyroki NSA: z dnia 16 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1992/14; z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15; z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16; publ. CBOSA). Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zna nadużycia prawa do informacji jako przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej. Zatem przy uwzględnieniu takiej okoliczności należy zachować szczególną ostrożność. Konstytucyjne prawo do informacji publicznej służy realizacji jednej z podstawowych wartości państwa demokratycznego, tj. jawności działania instytucji publicznych. Skoro prawo do informacji publicznej ma rangę konstytucyjną, a jego celem jest zapewnienie społecznej kontroli nad organami władzy publicznej, to wszelkie pozaustawowe przesłanki ograniczające to prawo mogą utrudnić lub wręcz uniemożliwić kontrolę społeczną nad funkcjonowaniem instytucji publicznych. Dlatego też ewentualne powołanie się na nadużycie prawa do informacji musi być zastrzeżone wyłącznie do przypadków skrajnych, w których wnioskodawca wykazuje się dużą dozą złej woli, a ilość i zakres objętych wnioskami informacji może utrudnić normalne funkcjonowanie i wypełnianie swoich ustawowych kompetencji przez organ administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 4371/21 oraz powołane tam orzecznictwo i piśmiennictwo; publ. CBOSA). Niemniej jednak w sytuacji, gdy organ stwierdza, iż celem działania wnioskodawcy nie jest jakakolwiek dbałość o interes publiczny, lecz wywołanie dolegliwości u adresata i utrudnienie funkcjonowania określonego organu i całego szeregu innych organów władzy publicznej, do których skierował on swoje wnioski, to mogą zaistnieć podstawy do stwierdzenia nadużycia prawa do informacji publicznej, o czym organ obowiązany jest jednak orzec w drodze decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a P.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie na podstawie art. 151 P.p.s.a., jak w punkcie 3 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., jak w punkcie 4 sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło