II SAB/Wa 439/14
WyrokWSA w Warszawie2014-09-26
Skład orzekający: Andrzej Góraj, Adam Lipiński, Janusz Walawski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Orange Polska S.A., jako prywatny podmiot gospodarczy, jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, pomimo braku dominującej pozycji Skarbu Państwa w jej strukturze własnościowej?Ratio decidendi
Orange Polska S.A., jako podmiot wykonujący zadania publiczne w zakresie telekomunikacji, jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd uznał, że znaczenie telekomunikacji dla gospodarki i społeczeństwa, a także powszechność i dostępność świadczonych przez Spółkę usług, kwalifikują ją jako podmiot wykonujący zadania publiczne, niezależnie od braku udziału Skarbu Państwa w jej kapitale.Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej dokumentów związanych z budową urządzeń telekomunikacyjnych na ich nieruchomości. Orange Polska S.A. odmówiła udostępnienia informacji, argumentując, że jako prywatny podmiot nie wykonuje zadań publicznych. Skarżący wnieśli skargę na bezczynność organu. Sąd uznał, że Orange Polska S.A. jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej.Rozstrzygnięcie
1. zobowiązał Orange Polska S.A. do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku; 2. stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądził od Orange Polska S.A. na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Adam Lipiński (spraw.), Janusz Walawski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2014 r. sprawy ze skargi E. S. oraz L.S. na bezczynność Orange Polska S.A. z siedzibą w W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. o udostepnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Orange Polska S.A. z siedzibą w W. do rozpatrzenia wniosku E.S. oraz L. S. z dnia [...] czerwca 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Orange Polska S.A. z siedzibą w W. na rzecz E. S. oraz L.S. kwotę 714 (słownie: siedemset czternaście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
E. S. i L. S., działając przez swojego pełnomocnika, w piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r., skierowanym do Telekomunikacji Polskiej S.A. – poprzednika Orange Polska S.A., dotyczącym uregulowania sposobu korzystania z nieruchomości zainteresowanych położonych w miejscowości J. w związku z posadowieniem na niej urządzeń telekomunikacyjnych, zawarli także żądanie udostępnienia informacji publicznej w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3. art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198) - to jest udostępnienia przez Spółkę wszelkich, ewentualnych decyzji administracyjnych i innych stosownych dokumentów dotyczących budowy, posadowienia, przebudowy ww. urządzeń usytuowanych na działkach E. S. i L. S., w tym protokoły z odbioru budowanych linii przesyłowych oraz planów z mapkami.
Spółka pismem z dnia [...] lipca 2013 r. udzieliła odpowiedzi, iż istniejąca infrastruktura na przedmiotowych działkach została wybudowana w roku 1998 za zgodą właścicieli nieruchomości, zgodnie z opracowanym projektem technicznym, który uzyskał wszystkie wymagane prawem uzgodnienia i pozwolenia, a w tym decyzję o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. wydaną przez Prezydenta Miasta S. Do budynku usytuowanego przy ul. [...] w m. J. został także wybudowany przyłącz telefoniczny i aktualnie są świadczone usługi telekomunikacyjne. Cała wybudowana sieć teletechniczna została również zinwentaryzowana na geodezyjnych mapach zasadniczych.
Żądanie udostępnienie powyższej informacji zostało przez zainteresowanych powtórzone w piśmie z dnia 22 sierpnia 2013 r. (zwanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy) z tym, iż zainteresowani w piśmie tym deklarowali pokrycie kosztów wykonania i przesłania kserokopii dokumentów stanowiących żądaną informację.
Pismem z dnia [...] października 2013 r. Spółka poinformowała, że w myśl ustawy o dostępie do informacji publicznej Telekomunikacja Polska S.A. nie jest zobligowana do udzielania informacji publicznej. Spółka przytoczyła treść art. 4 ust. 1 tej ustawy i wskazała, że Telekomunikacja Polska S.A. jako całkowicie prywatny podmiot gospodarczy, prowadzący działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy
o swobodzie gospodarczej nie wykonuje zadań publicznych, a tym samym nie należy do kategorii podmiotów o których mowa w art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W dniu 15 kwietnia 2014 r. E. S. i L. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Orange Polska S.A. w rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] czerwca 2013 r.
W konkluzji skargi wnosili o stwierdzenie bezczynności Spółki oraz zobowiązanie jej do udzielenia informacji w żądanym zakresie i w żądanej formie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz zwrotu opłat
od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu skargi wskazali na argumentację, opartą na obowiązku Spółki, jako podmiotu wykonującego zadania publiczne do udostępnienia żądanej informacji i odwołującą się do treści art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 oraz art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Podkreślili, iż Orange Polska S.A. jest następcą Telekomunikacji Polskiej S.A.
i nadmienili, iż dotychczasowe pisma Spółki nie stanowią odpowiedzi w sprawie wnioskowanej informacji publicznej.
Orange Polska S.A. w odpowiedzi na skargę wniosła o odrzucenie zgodnie
z art. 58 § 1 pkt. 1 i 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Argumentowała, iż nie jest organem administracji i nie jest podmiotem, którego dotyczą uregulowania art. 4 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dlatego nie jest zobligowana do udostępniania informacji publicznej w trybie tej ustawy. Zadania Spółki to zadania telekomunikacyjne, określone w art. 2 pkt 42 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.). Orange Polska S.A. jest całkowicie prywatnym podmiotem gospodarczym, prowadzącym działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz kodeksu spółek handlowych. Spółka ta nie należy
do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 4 ustawy o dostępie o informacji publicznej. W związku z tym nie ciąży na niej obowiązek udzielenia informacji publicznej oraz wydawania decyzji, odnośnie ewentualnej odmowy przekazania takich informacji osobom trzecim. Spółka ta nie zalicza się również do osób prawych wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarb Państwa lub inne podmioty wskazane w tej regulacji nie posiadają pozycji dominującej w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 15 grudnia 2000 r. Co więcej Skarb Państwa w ogóle nie jest akcjonariuszem Spółki czego dowodzi jednoznacznie struktura własnościowa Orange Polska S.A. (na dowód czego przedstawiono: wyciąg ze skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej Telekomunikacja Polska - obecnie Orange Polska S.A. - według MSSF sporządzonego na dzień 31 grudnia 2012r. Oraz odpis z KRS Spółki - Dział III).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w swoich wcześniejszych orzeczeniach niejednokrotnie przychylał się do argumentów reprezentowanych przez Orange Polska S.A. stwierdzając między innymi w jednym z orzeczeń z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Wa 25/13, że "TP S.A. (obecnie Orange Polska S.A.) nie jest jednym z podmiotów, o których mowa w powołanym powyżej przepisie. Podmioty, o których mowa w art. 4 powołanej ustawy, to władze publiczne, podmioty wykonujące zadania publiczne, organizacje związkowe i pracowników oraz partie polityczne. W przypadku osób prawnych niereprezentujących Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych lub innych jednostek organizacyjnych wykonujących zadania publiczne, ustawa ograniczyła obowiązek udostępnienia informacji do tych, w których Skarb Państwa posiada pozycję dominującą. Przepis ten nie podlega wykładni rozszerzającej. Powyższe rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego znalazło swoje odzwierciedlenie w innych orzeczeniach tego Sądu między innymi
z dnia 31 maja 2006 r., sygn. akt II SAB/Wa 18/06 i z dnia 13 lutego 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 399/11.
Przypisywanie Orange Polska S.A. cechy podmiotu wykonującego zadania publiczne nie znajduje potwierdzenia w ustawodawstwie. Przyjęcie przez skarżącego takiego stanowisko jest błędne. Na mylne rozumienie tak określonej definicji pojęcia "zadania publiczne" wskazuje jednoznacznie wyjaśnienie udzielone w tej kwestii przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku
z dnia 13 lutego 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 399/11 stwierdził, iż "Oceny tej nie może zmienić fakt, iż działalność telekomunikacyjna podmiotów prywatnych, z uwagi na jej strategiczny charakter (w zakresie łączności, przekazu informacji, itp.) wiąże się z obronnością Państwa, co m.in. podnosił skarżący. Gdyby wolą prawodawcy było potraktowanie tych podmiotów jako obowiązanych do udostępnienia informacji w trybie dostępu do informacji publicznej, dałby temu wyraz w regulacji ustawowej."
Także z treści uzasadnienia do poselskiego projektu ustawy o dostępie do informacji publicznej (druk sejmowy nr 2094 z dnia 30 czerwca 2000 r.) wynika, że przepisy wspomnianej ustawy służą przede wszystkim konkretyzacji konstytucyjnych uprawnień obywatelskich. Tym samym, biorąc pod uwagę cel i sens tejże ustawy, ma ona służyć realizacji idei "bezpłatnego informowania obywateli w sposób i czasie zapewniającym aktualną wiedzę o stanie państwa, samorządów i instytucji publicznych oraz ich majątku". Orange Polska S.A. jako całkowicie prywatny podmiot prawa handlowego znajduje się poza sferą regulacji wskazaną w cytowanej normie prawnej.
Na poparcie swoich wywodów, poza wyżej cytowanymi orzeczeniami sądów administracyjnych Orange Polska S.A. powołała się na uchwałę NSA z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/8 oraz uchwałę z dnia 11 kwietnia 2005 r. sygn. akt I OPS 1/05, postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2001 r. sygn. akt I OSK 1231/06.
Strona skarżąca w dodatkowym piśmie procesowym z dnia 9 lipca 201 r. podtrzymała w całości żądania i twierdzenia skargi. Podkreśliła na nieprzypadkową tożsamość pojęcia "zadania publiczne" użyte w art. 61 Konstytucji RP oraz w art. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Na poparcie swojego stanowiska wskazano na wyroki NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r. sygn. akt
I OSK 851/10 oraz WSA z dnia 31 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1009/05
i z dnia 9 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 203/05.
Strona skarżąca podkreśliła, iż ograniczenie prawa dostępu do informacji należy traktować w kategoriach wyjątku od ogólnej zasady. Prawo do informacji jest, w świetle art. 61 Konstytucji RP, publicznym prawem obywatela, a tym samym wszelkie wyjątki należy interpretować ściśle. Powyższe oznacza, że podmiot zobowiązany do udostępniania informacji może odmówić ich udostępnienia, wyłącznie w ustawowo określonych sytuacjach (wyrok NSA z 7 marca 2003 r., sygn. akt II SA 3572/02). Ustawodawca przyznał tym samym większe znaczenie prawu ogółu społeczeństwa do pozyskiwania informacji, niż ochronie interesu podmiotu zobowiązanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył , co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę między innymi w zakresie orzekania w sprawach skarg na bezczynność.
Bezczynność rozumiemy na ogół jako bezczynność organu administracyjnego, która występuje, gdy organ ten zobowiązany jest do podjęcia przewidzianej prawem czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Sądy administracyjne rozpatrują skargi na bezczynność wyłącznie w przypadku postępowań, które mogą zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnych, postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, lub też wydaniem innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu tej ustawy i podlega udostępnieniu na określonych w tej ustawie zasadach.
Przedstawione we wniosku E. S. i L. S. z dnia [...] czerwca dnia 2013 r. zagadnienie - przedstawienia kserokopii wszelkich decyzji, stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii telekomunikacyjnych na konkretnej działce - stanowi informację publiczną.
Stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej do udostępniania informacji publicznych obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (pkt 5 wyżej wskazanego przepisu). Zatem podmioty niebędące organami administracji, z uwagi na wykonywanie zadań publicznych, mogą być zobowiązane do wykonywania obowiązku udostępniania określonych informacji publicznych na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej i z tego powodu podlegać właściwości sądów administracyjnych w sprawach o bezczynność.
Prawidłowe rozstrzygniecie niniejszej sprawy sprowadza się do ustalenia, czy w zakresie objętym przedmiotowym żądaniem udzielenia informacji publicznej, Telekomunikacja Polska S.A. a obecnie Orange Polska S.A. jest podmiotem podlegającym uregulowaniom ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W ocenie niniejszego składu orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na pytanie to należy odpowiedzieć twierdząco
i w tym zakresie nie można podzielić zasadności wywodów zawartych w cytowanych przez Spółkę uzasadnieniach wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie w sprawach o sygn. akt II SAB/Wa/18/06 i II SAB/Wa/399/11.
Przedmiotowa Spółka jest zobowiązana do wykonywania ustawy o dostępie do informacji publicznej na zasadzie art. 4 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, jako inny podmiot wykonujący zadania publiczne.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Orange Polska S.A. jako podmiot wykonujący zadania publiczne, jest podmiotem generalnie zobowiązanym do udzielania informacji publicznej, zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej, co wynika z treści art. 4 ust. 1 pkt 5 tej ustawy (porównaj wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2006 r., sygn. akt P 24/05), zaś żądana przez skarżącego informacja – stanowi informację publiczną. Żądana informacja wiąże się wprost z publiczną sferą działania Spółki. Wynika to wprost z treści orzeczeń NSA w sprawach o sygn. akt I OSK 851/10 i I OPS 1/05 (uchwały z dnia 14 kwietnia 2005 r. sygn. akt I OPS 1/05 podjętej w składzie 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego). Zawarta w odpowiedzi na skargę interpretacja powyższych orzeczeń jest wadliwa i sprzeczna z ich treścią.
Działalności Orange Polska S.A. dla potrzeby prawidłowego zakwalifikowania jej jako "innego podmiotu wykonującego zadania publiczne" (w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej) nie można oceniać jedynie z punktu widzenia spraw kapitałowych, jakkolwiek jest to nadal jedna z największych Spółek prawa handlowego w Polsce, ani z punktu uregulowań ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeksu spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037).
Istotne będzie tu znaczenie tego przedsiębiorstwa w zakresie zadań telekomunikacyjnych uregulowanych w ustawie z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo Telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.). W szczególności wskazać tu należy miedzy innymi na treść art. 1 tej ustawy, pojęcie "dostępu telekomunikacyjnego" uregulowane w art. 2 pkt 6, obowiązki dużych przedsiębiorstw telekomunikacyjnych (do których należy TP S.A.) ujęte w art. 6 pkt. 7, obowiązki
w zakresie infrastruktury – art. 137 i nast.
Nie sposób przecenić znaczenia telekomunikacji rozumianej jako gałęzi gospodarki narodowej dla gospodarki i informacji oraz wpływu na społeczeństwo. Powyższe stwierdzenia stanowią oczywiste notoria sądowe i nie wymagają dalszego uzasadniania. Natomiast podkreślić tu należy, iż nie każde przedsiębiorstwo telekomunikacyjne ma tak ważną dla tej dziedziny rolę jak Orange Polska S.A. Wskazać tu należy nie tylko liczbę abonentów, ale także, co jest dla współczesnej telekomunikacji najistotniejsze, fakt dysponowania przez tą Spółkę znaczną ilością sieci telekomunikacyjnych w tym tzw. "światłowodów", która to sieć służy nie tylko abonentom własnym tego Przedsiębiorstwa, w tym przejętym od TP S.A., ale także stanowi nośniki informacyjne wykorzystywane przez inne przedsiębiorstwa telekomunikacyjne (w tym nawet nie związane kapitałowo z "[...]" jak np. "[...]"). Jeżeli zważy się, iż sieć ta służy nie tylko potrzebom telefonii (rozumianej zarówno tradycyjnie, czy mobilnie), ale także łączności internetowej oraz rozprowadzeniu sygnałów telewizyjnych oraz radiowych (a jedynie sieć światłowodowa umożliwia rozprowadzenie tzw. "szybkiego internetu" bez limitu transferu), to Orange Polska S.A. jawi się jako bardzo istotny podmiot organizujący telekomunikację w Polsce.
Powyżej opisanych okoliczności nie sposób nie dostrzegać podczas analizowania zagadnienia wykonywania przez tę Spółkę zadań publicznych. W ocenie składu orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie właśnie powyższe okoliczności powinny zdecydować o zakwalifikowaniu Orange Polska S.A. do grona podmiotów określonych w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 5) ustawy o dostępie do informacji publicznej, natomiast zagadnienia kapitałowe (braku udziału Skarbu Państwa w tej Spółce) nie mogą stanowić jedynego kryterium, co do powyższej kwalifikacji.
W pkt 5 omawianego przepisu jako podmiot zobowiązany ustawodawca wskazał m.in. jednostki organizacyjne wykonujące zadania publiczne. Termin "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od terminu "zadania władzy publicznej". Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym, bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyraźne unormowania ustawowe. Pojęcie "zadania publiczne" użyte w art. 4 ustawy zamiast pojęcia "zadania władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i - co należy tu szczególnie podkreślić - bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadania publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiągnięciu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10).
W tej części argumentacji trafnie wywodzi strona skarżąca, gdy wskazuje na nieprzypadkową tożsamość pojęcia "zadanie publiczne", które zostało użyte w art. 61 Konstytucji RP oraz w art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz na skutki takiej zbieżności wykazanej w uzasadnieniach zawartych w wyrokach NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 851/10 oraz WSA z dnia 31 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1009/05 i z dnia 9 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 203/05.
Telekomunikacja, to dziedzina techniki i nauki, zajmująca się transmisją wszelkiego rodzaju informacji na odległość. Obejmuje również sposoby przetwarzania tych informacji, kodowanie, sprzęt telekomunikacyjny, teorie propagacji, sieci telekomunikacyjne i wiele innych zagadnień. Obecnie telekomunikacja w coraz większym stopniu zależy od rozwiązań informatycznych i zaczyna odgrywać coraz większe znaczenie w sieciach komputerowych. Wykonywana jest przy użyciu środków łączności.
Orange Polska S.A. jest podmiotem działającym na rynku telekomunikacyjnym i wykonuje czynności podlegające regulacji przepisów ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2014 r., poz. 243 ze zm.). Jak wynika z art. 1 pkt 1 tej ustawy, działalnością telekomunikacyjną jest świadczenie usług telekomunikacyjnych, dostarczanie sieci telekomunikacyjnych lub świadczenie usług towarzyszących. W rozumieniu art. 2 pkt 27 ww. ustawy Spółka jest zarówno dostawcą usług, jak i operatorem, zatem prowadzi pełną działalność regulowaną w tej materii. Świadcząc usługi w powyższym zakresie czyni to na użytek publiczny, bowiem dysponuje siecią telekomunikacyjną wykorzystywaną do świadczenia publicznie dostępnych i powszechnych usług telekomunikacyjnych, telefonicznych (art. 2 pkt 29, 30, 31 ww. ustawy). Zgodnie z treścią art. 2 pkt 42 ww. ustawy telekomunikacja to nadawanie, odbiór lub transmisja informacji, niezależnie od ich rodzaju, za pomocą przewodów, fal radiowych bądź optycznych lub innych środków wykorzystujących energię elektromagnetyczną. Działania te Spółka wykonuje na zasadzie powszechności, a więc nieograniczonego dostępu.
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 kwietnia
2014 r., sygn. akt I OSK 2450/13 wskazał iż, "Zważywszy na te okoliczności oraz na znaczenie dla obecnego społeczeństwa ogółem, jak i jednostek oraz aparatu państwowego, nie tylko samych informacji, ale też sposobu ich przesyłania, uprawnioną jest konkluzja, że materia ta należy do jednych z ważniejszych dziedzin działalności państwa zmierzającej do prawidłowego jego funkcjonowania oraz zaspokajania potrzeb obywateli. Działalność ta jest działalnością regulowaną (art. 10 ww. ustawy), wymagającą spełnienia szczególnych warunków określonych przepisami prawa, reglamentowana pod względem m.in. częstotliwości i numeracji. W tym zakresie godzi się zwrócić uwagę na zadania Urzędu Komunikacji Elektronicznej (m.in. art. 6, art. 6a, art. 6b, art. 7, art. 137, art. 138, art. 178 ww. ustawy). To wszystko wzmacnia pogląd o pozycji każdego przedsiębiorstwa telekomunikacyjnego jako podmiotu wykonującego zadania publiczne, które mogą wykonywać również podmioty niepubliczne. Pojęcie zadań publicznych zostało użyte w art. 15, art. 16, art. 163, art. 164 Konstytucji RP, wszak ograniczone tam do zadań wykonywanych przez władze publiczne, w tym jednostki samorządu terytorialnego. Oczywistym jednak być musi, że skoro ich realizację powierzono także innym podmiotom (przykładowo prowadzenie szkół, czy placówek ochrony zdrowia), to poszerzono ten zakres. Tym bardziej należy opowiedzieć się za zaliczeniem do tej kategorii przedsiębiorstwa telekomunikacyjnego. Przy tym nie bez znaczenia jest okoliczność, że konstytucyjnie zagwarantowane są: prawo pozyskiwania i rozpowszechniania informacji (art. 54 ust. 1), jak też wolność i ochrona tajemnicy komunikowania się (art. 49). Ich uszczegółowienie znalazło wyraz w przepisie art. 159 ustawy Prawo telekomunikacyjne regulującym tajemnicę komunikowania się. Wynika z nich ranga omawianej materii. Zadania publiczne zamykane są w ramach trzech kategorii: świadczenia lub zapewnienia wykonania usług na rzecz mieszkańców (np. dostarczanie mediów, komunikacja zbiorowa, budowa i utrzymanie dróg, edukacja, opieka zdrowotna), administrowanie określonymi dziedzinami głównie poprzez wydawanie decyzji administracyjnych (np. pozwoleń na budowę, koncesji na działalność), tworzenie norm regulujących określone dziedziny w ramach uprawnień ustawowych (np. wydawanie aktów prawa miejscowego). Zadania publiczne definiowane są – w uproszczeniu – jako zadania polegające na zaspokajaniu potrzeb mieszkańców, a więc wszelkie działania podejmowane dla dobra wspólnego, przy czym pojęciu temu nadaje się różną wymowę w zależności od m.in. poziomu cywilizacyjnego. Dostęp do środków łączności, w tym telefonicznej, internetowej, jest już tak powszechny, że niepodobna nie traktować go inaczej jak tylko w kategoriach powszechnej podstawowej potrzeby społecznej. Z drugiej strony zagadnienia te mają silny nośnik ważności dla funkcjonowania państwa, w tym aspekcie obronności i sytuacji zagrożenia. Wskazać tu należy na przepisy art. 176, art. 176a, art. 177 ust. 3 i 4 ustawy Prawo telekomunikacyjne, z których wynika przede wszystkim konieczność zapewnienia ciągłości świadczenia usług telekomunikacyjnych lub dostarczania sieci telekomunikacyjnej oraz zabezpieczenia infrastruktury telekomunikacyjnej w sytuacjach szczególnych zagrożeń".
Analizując kwestię zakresu podmiotowego zastosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej nie można pominąć regulacji unijnych, w tym dyrektywy 2002/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej (Dz. Urz. L 108, 24/04/2002), w której zapisano obowiązek państw członkowskich zapewnienia swobody w zakresie dostępu do sieci i świadczenia usług łączności elektronicznej. Z kolei Traktat Lizboński zapewnia ochronę usług świadczonych w ogólnym interesie w Unii Europejskiej. Dodał on do traktatów założycielskich "Protokół w sprawie usług świadczonych w interesie ogólnym" (nr 26), mający taką samą moc prawną, co traktaty. "Usługi świadczone w interesie ogółu", to usługi świadczone w interesie ogółu i podlegające szczególnym obowiązkom z tytułu świadczenia usług publicznych. Klasycznym przykładem takiego obowiązku jest obowiązek świadczenia danej usługi na terytorium całego kraju, w przystępnych cenach, na porównywalnym poziomie jakości, niezależnie od opłacalności poszczególnych operacji. Takie świadczenia przyczyniają się do osiągnięcia celów solidarności i równości i obejmują: a) usługi nierynkowe (tj. obowiązkowa edukacja szkolna, bezpieczeństwo socjalne itp.), b) obowiązki państwa (tj. bezpieczeństwo, wymiar sprawiedliwości itp.), c) usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym (podstawowe usługi w zakresie dostaw energii elektrycznej, telekomunikacja, usługi pocztowe, transportowe, gospodarka rolno-kanalizacyjna, gospodarowanie odpadami itp.).
Pojęcie "usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym" nie zostało szczegółowo określone w prawie unijnym. Zazwyczaj oznacza to komercyjne usługi służące interesowi ogólnemu, na które władze publiczne mogą nakładać szczególne obowiązki z tytułu świadczenia usług publicznych (usługi transportowe, pocztowe, energetyczne i telekomunikacyjne). Państwa członkowskie samodzielnie określają, jakie usługi należą ich zdaniem do usług "świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym".
W sferze łączności publicznej ustawodawca polski zrezygnował z utrzymania monopolu państwa jednakże nie oznacza to jakiegokolwiek braku kontroli Państwa na tym rynkiem, pełnej swobody podmiotów działających na tym rynku. Mamy tu do czynienia z prywatyzacją zadań publicznych, co wiąże się z dopuszczeniem podmiotów niepublicznych do wykonywania zadań publicznych, jakimi są usługi telekomunikacyjne, jednakże specyfika rynku telekomunikacyjnego wynika w dużej mierze z faktu istotnego ograniczenia zasady swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Ustawa Prawo telekomunikacyjne wskazuje organy, które są uprawnione (władne) do ingerowania w działalność operatorów telekomunikacyjnych i określa środki służące realizacji celów określonych tą ustawą. Z art. 1 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego wynika, że celem ustawy jest stworzenie warunków dla: wspierania równoprawnej i skutecznej konkurencji w zakresie świadczenia usług telekomunikacyjnych; rozwoju i wykorzystania nowoczesnej infrastruktury telekomunikacyjnej; zapewnienia ładu w gospodarce numeracją, częstotliwościami oraz zasobami orbitalnymi; zapewnienia użytkownikom maksymalnych korzyści w zakresie różnorodności, ceny i jakości usług telekomunikacyjnych; zapewnienia neutralności technologicznej; zapewnienia użytkownikom końcowym będącym osobami niepełnosprawnymi dostępu do usług telekomunikacyjnych równoważnego poziomu dostępu, z jakiego korzystają inni użytkownicy końcowi. Zatem, skoro cel ustawy zakłada świadczenie usług na zasadzie konkurencyjności, to tym samym wykluczono rezerwację tej działalności gospodarczej wyłącznie dla podmiotów publicznych. Dlatego też w art. 2 pkt 27 ww. ustawy definiuje się pojęcie przedsiębiorcy telekomunikacyjnego uprawnionego do świadczenia usług telekomunikacyjnych jako przedsiębiorcę lub inny podmiot uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej na podstawie odrębnych przepisów, który wykonuje działalność gospodarczą polegającą na dostarczeniu sieci telekomunikacyjnych, świadczeniu usług towarzyszących lub świadczeniu usług telekomunikacyjnych. Jednocześnie ww. ustawa przez publiczną sieć telekomunikacyjną rozumie sieć telekomunikacyjną wykorzystywaną głównie do świadczenia publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych. Natomiast publicznie dostępna usługa telefoniczna, to usługa telekomunikacyjna dostępna dla ogółu użytkowników, dla inicjowania i odbierania, bezpośrednio lub pośrednio, połączeń krajowych lub krajowych i międzynarodowych, za pomocą numeru lub numerów ustalonych w krajowym lub międzynarodowym planie numeracji telefonicznej.
Uwzględniając powyższe regulacje, stwierdzić należy, że Spółka, jakkolwiek jest podmiotem prywatnym - co nie jest sporne między stronami, wykonuje zadania umożliwiające szeroką, publicznie dostępną łączność teleinformacyjną. Jest firmą, która ma ofertę telekomunikacyjną dostępną w całym kraju. Działa bowiem na rynku telefonii stacjonarnej, telefonii komórkowej, internetu i transmisji danych. Podkreślić przy tym należy, co już wspomniano wyżej, że nie każde przedsiębiorstwo telekomunikacyjne pełni tak ważną dla tej dziedziny rolę, jak niniejsza Spółka.
W niniejszej sprawie rysuje się jeszcze jedno istotne zagadnienie istotne dla wzajemnych stosunków pomiędzy skarżącym a Spółką w zakresie posadowienia telekomunikacyjnych linii przesyłowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dostrzega, iż ewentualne udzielenie informacji publicznej może stanowić ważny element dla skarżącego w powyższej sprawie, jednakże nie sposób nie dostrzegać także, iż podanie przez Orange Polska S.A. decyzji stanowiących podstawę do faktycznego i prawnego posadowienia telekomunikacyjnych linii przesyłowych na określonym terenie może
w sposób kategoryczny wyjaśnić wyżej wspomniane kwestie sporne pomiędzy stronami.
Niniejsza sprawa, rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie dotyczy jedynie kwestii informacji publicznej, tak więc dalsze rozwijanie powyższego zagadnienia jest tu zbędne. Natomiast z punktu uregulowań ustawy o dostępie do informacji publicznej podkreślenia wymaga to, iż prawo do uzyskania prostej informacji publicznej posiada każdy, bez potrzeby wskazywania na cel przyświecający uzyskaniu tej informacji, czy wykazywania istnienia interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ustawy). Także na tym etapie ewentualnych sporów miedzy stronami, co do posadowienia telekomunikacyjnych linii przesyłowych na określonym terenie, nie można wskazać na uregulowania innej ustawy, która umożliwiałaby skarżącemu dostęp do żądanej informacji, co
w rozumieniu art. 1 ust. 2 wyłączałoby stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Podkreślenia wymaga również to, iż prawo do uzyskania prostej informacji publicznej posiada każdy, bez potrzeby wskazywania na cel przyświecający uzyskaniu tej informacji, czy wykazywania istnienia interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ustawy). Na tym etapie ewentualnych sporów miedzy stronami - co do roszczeń związanych z posadowieniem na nieruchomości skarżących urządzeń do przesyłu gazu - nie można wskazać na uregulowania innej ustawy niż ustawa o dostępie do informacji publicznej, która umożliwiałaby skarżącym dostęp do żądanej informacji i co w rozumieniu art. 1 ust. 2 wyłączałoby stosowanie
w niniejszej sprawie przepisów tejże ustawy. Także strony (co wynika z akt sprawy) zagadnienie wzajemnych rozliczeń starają się rozwiązać na drodze negocjacji i jak dotąd w sprawie tych rozliczeń nie toczy się między nimi postępowanie przed sądem powszechnym.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie przewiduje ograniczeń
o charakterze podmiotowym w zakresie dostępu do informacji publicznej. Orzecznictwo uznaje jedynie, iż powszechność prawa do dostępu do uzyskania informacji publicznej, przewidzianej w ustawie o dostępie do informacji publicznej, podlega ograniczeniu, gdy żądający udostępnienia danej informacji na gruncie tej ustawy, posiada jednocześnie drogę procesową do uzyskania tej informacji jako strona postępowania cywilnego, karnego albo administracyjnego i swoje prawa
w tym zakresie może realizować na gruncie odpowiednich przepisów proceduralnych jako strona określonych postępowań (porównaj Kodeks postępowania cywilnego, Kodeks postępowania karnego, kodeks postępowania administracyjnego). W niniejszej sprawie miedzy stronami żadne postępowanie formalne postępowanie jak dotąd nie toczy się – toczą się jedynie (w opieszałym tempie) negocjacje na temat uregulowania ewentualnej służebności gruntu na rzecz posadowionego na nim gazociągu. Zatem, o czym wskazano już wyżej, sytuacja przewidziane w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej w niniejszej sprawie nie występuje.
Reasumując, wskazać należy, iż Orange Polska S.A. powinna zgodnie
z trybem przewidzianym w ustawie o dostępie do informacji publicznej rozpatrzyć wniosek skarżących z dnia [...] czerwca 2013 r., dotyczący przedstawienia
im kserokopii wszelkich ewentualnych decyzji, stanowiących podstawę lokalizacji
i budowy linii telekomunikacyjnych na działce stanowiącej jego własność, zgodnie
z treścią ustawy o dostępie do informacji publicznej i w terminie wskazanym
w wyroku. W szczególności Spółka powinna rozważyć, czy istotnie posiada wszystkie żądane przez skarżącego informację w brzmieniu wskazanym we wniosku (wszak Orange Polska S.A. jest jedynie następcą prawnym inwestorów przedmiotowych inwestycji telekomunikacyjnych).
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazana wyżej bezczynność Orange Polska S.A. nie miała rażącego charakteru. Błąd Spółki polegał jedynie na wadliwym rozumieniu ustawy o udostępnieniu informacji publicznej, co do spoczywającego na Spółce obowiązku informacyjnego w związku z wykonywaniem zadań publicznych. Ten aspekt sprawy mógł być tak rozumiany przez Spółkę, tym bardziej, iż prezentowany przez nią pogląd znajdował poparcie w treści niektórych orzeczeń sądów administracyjnych.
Z wyżej przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 149 i art. 200 ustawy
– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło