II SAB/Wa 459/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M. G. na bezczynność Kanclerza Polskiej Akademii Nauk w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] czerwca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Kanclerza Polskiej Akademii Nauk do rozpatrzenia wniosku M. G. z dnia [...] czerwca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność Kanclerza Polskiej Akademii Nauk nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Kanclerza Polskiej Akademii Nauk na rzecz skarżącego M. G. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z [...] lipca 2024 r. M. G. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Kanclerza Polskiej Akademii Nauk (PAN) polegającą na nierozpatrzeniu wniosku o udzielenie informacji publicznej z [...] czerwca 2024 r. dotyczącego udostępnienia informacji, czy pracownicy Kancelarii PAN (dyrektorzy, zastępcy dyrektora, naczelnik zespołu) w osobach: Z. K., R. P., A. R., J. S., M. F., K. G., A. Z. M. M., B. H. otrzymali w czerwcu 2024 r. nagrody uznaniowe. W uzasadnieniu skargi podał, że powyższy wniosek wynikał z wątpliwości, czy Kanclerz PAN przy podejmowaniu decyzji o przyznaniu nagród w czerwcu br. lub pozbawianiu niektórych pracowników kierowała się obiektywną oceną merytoryczną pracy tych osób w I półroczu 2024 r. zgodnie z ust. 11 "Zasad przyznawania nagród pracownikom Kancelarii Polskiej Akademii Nauk", załącznika nr 1 do zarządzenia Kanclerza nr 17/2011 z dnia 8 listopada 2011 r. w sprawie wprowadzenia "Zasad przyznawania nagród pracownikom Kancelarii Polskiej Akademii Nauk". Zaznaczył, że udostępniona przez Kanclerz PAN w piśmie z 3 lipca 2024 r. informacja, że nagrody uznaniowe otrzymali w czerwcu 2024 r. pracownicy PAN wymienieni we wniosku, ale nie wszyscy, nie odpowiada zakresowi przedmiotowemu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wyjaśnił, że uzyskanie pełnej odpowiedzi ma dla niego istotne znaczenie w związku ze złożeniem pozwu przeciwko PAN do sądu pracy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi wskazując, że nie pozostaje w bezczynności, bowiem pismem z 3 lipca 2024 r., udzielił odpowiedzi na wniosek z [...] czerwca 2024 r. Wskazał, że sformułowane we wniosku zapytanie było pytaniem ogólnym, a odpowiedź w pełni odpowiadała na zadane pytanie i udostępniona została zgodnie z wnioskiem. Gdyby skarżący chciał uzyskać szczegółowe informacje, powinien sformułować zapytanie w sposób konkretny, czy też wystąpić z kolejnym wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. W ocenie organu zakres zadanego pytania nie budził wątpliwości, a zatem nie zaistniała również okoliczność, zobowiązująca go do wezwania skarżącego do jego doprecyzowania. Podnoszone w skardze okoliczności powinny stanowić przedmiot odrębnego postępowania, zainicjowanego właściwym wnioskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935); zwanej dalej P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność Komendanta Głównego Policji – Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w pkt 1 – 4a. Celem skargi na bezczynność jest zwalczanie zwłoki w załatwieniu sprawy. Bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym w przepisach prawa i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Zatem, aby można było mówić o bezczynności organu należy przede wszystkim stwierdzić, że ciąży na nim wynikający z przepisów prawa obowiązek wszczęcia postępowania i podjęcia w nim stosownego rozstrzygnięcia (stosownej czynności), a dopiero później, iż obowiązku tego – w nakazanym terminie – organ nie wypełnia. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl § 1a tego przepisu, sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oznacza to, że celem skargi na bezczynność organu administracji, jest doprowadzenie do wydania przez ten organ decyzji administracyjnej (lub innego aktu) w sprawie wszczętej żądaniem strony. W świetle art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902) – dalej u.d.i.p., do udostępniania informacji publicznej obowiązane są w szczególności organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), a także podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne (pkt 4). Polska Akademia Nauk jest państwową instytucją naukową, posiadającą osobowość prawną, co wynika z art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Naukowej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1796). Zgodnie z art. 13 pkt 4 powołanej ustawy, organem Akademii jest Kanclerz Akademii. Stosownie do art. 24 ust. 1 tej ustawy, Kanclerz Akademii składa, w imieniu Akademii, oświadczenia woli w zakresie zarządzania majątkiem i w zakresie budżetu Akademii oraz odpowiada za gospodarowanie mieniem i wynik finansowy działalności Akademii. Kanclerz Akademii odpowiada za gospodarowanie mieniem Akademii zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 72 ust. 1. Nie budzi zatem wątpliwości, że Kanclerz Akademii jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej w zakresie zarządzania majątkiem PAN. Można powiedzieć, że prawo do informacji podąża za publicznym mieniem i osoby uprawnione mogą żądać informacji od każdego, kto takim mieniem zarządza lub z niego korzysta (por. m.in. M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wydanie 3, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2018). Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Ustawodawca w przepisie art. 6 ust. 1 u.d.i.p. dokonał przykładowego wyliczenia, jaka informacja stanowi informację publiczną. W orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się w związku z tym, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów i danych. Wspomniany przepis art. 6 ust. 1 w pkt 2 lit. d u.d.i.p. stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna m.in. o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach. Zgodnie zaś z pkt 5 lit. a tego ustępu, udostępnieniu podlega informacja o majątku publicznym, w tym o majątku państwowych osób prawnych. Nie stanowi sporu w sprawie, że informacja o nagrodach przyznanych konkretnym pracownikom PAN (jak wskazał skarżący pełniącym w Akademii kierownicze stanowiska) stanowi informację publiczną. Spełniona zatem została przesłanka podmiotowa i przedmiotowa stosowania przepisów u.d.i.p. w celu realizacji wniosku skarżącego. W u.d.i.p. zostały wymienione cztery formy załatwienia wniosku, a mianowicie zobowiązany podmiot powinien: - udostępnić żądaną informację publiczną (jeśli jest w jej posiadaniu) w terminie wskazanym w art. 13 (bez zbędnej zwłoki, ewentualnie nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku), chyba że terminy te nie mogą zostać dochowane, wówczas należy powiadomić stronę o przyczynach opóźnienia oraz o terminie w jakim udostępnienie nastąpi, nie dłuższym niż 2 miesiące od złożenia wniosku; - wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji, np. gdy występują ustawowe przeszkody do jej udostępnienia w postaci np. ochrony danych osobowych (art. 16 ust. 1) lub umorzeniu postępowania, jeśli informacja nie może zostać udostępniona w sposób i w formie określonej we wniosku (art. 16 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 2); - poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada informacji publicznej lub że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej (por.: np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1401/13, CBOSA). Zaznaczyć należy, że udostępnienie informacji niezgodnie z żądaniem lub informacji niepełnej nie stanowi realizacji wniosku. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem na wniosek z [...] czerwca 2024 r. o podanie informacji, czy wymienieni pracownicy PAN w czerwcu 2024 r. otrzymali nagrody uznaniowe, organ PAN udzielił w piśmie z 3 lipca 2024 r. odpowiedzi, że "... nagrody uznaniowe otrzymali w czerwcu 2024 r. pracownicy Kancelarii PAN wymienieni w Pana wniosku, ale nie wszyscy". Organ przyjął, iż pytanie wnioskodawcy było ogólne, a udzielona odpowiedź w pełni odpowiadała na zadane pytanie i udostępniona została zgodnie z wnioskiem. Z twierdzeniem organu nie sposób się zgodzić, bowiem skarżący pytał o przyznanie nagród uznaniowych osobom wymienionym z imienia i nazwiska. Zatem informowanie o przyznaniu takich nagród pracownikom Kancelarii PAN bez podania, którzy z wymienionych we wniosku osób przedmiotowe nagrody otrzymali, nie stanowi realizacji obowiązku informacyjnego z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Udzielono wprawdzie w wymaganym terminie odpowiedzi, lecz niepełnej, czy wręcz wymijającej. Odpowiedziano bowiem na pytanie, czy w wymienionej grupie pracowników przyznawano nagrody uznaniowe w czerwcu 2024 r., nie zaś którym pracownikom z tej grupy świadczenia pieniężne przyznano. Skarżący posłużył się sformułowaniem: "czy następujący pracownicy" podając ich imiona i nazwiska, co nie wskazuje na pytanie "ogólne", jak zinterpretował to organ, lecz na tyle precyzyjne, aby odczytać intencję wnioskodawcy. Tym samym pomiot obowiązany nie rozpatrzył wniosku skarżącego o udostępnienie żądanej informacji publicznej do dnia wyrokowania, co oznacza, iż dopuścił się bezczynności w jego realizacji. Z tej też przyczyny Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a, zobowiązał Kanclerza PAN do rozpatrzenia wniosku skarżącego z 24 czerwca 2024 r. w terminie zakreślonym w punkcie 1 wyroku. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd ocenił, że bezczynność podmiotu obowiązanego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa jest, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15, kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Sąd nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa w stwierdzonej bezczynności Kanclerza PAN mając na uwadze fakt, że nie miała ona charakteru celowego. Co istotne, podmiot obowiązany udzielił informacji, jednak uczynił to w sposób nieprawidłowy, bowiem nierealizujący w pełni żądania wnioskodawcy. Skarżony podmiot nie wykazał uporczywości lub innego przejawu złej woli w procesie wykonywania ustawowego obowiązku, lecz błędnie zinterpretował wniosek skarżącego. W tym zakresie Sąd orzekł stosownie do treści art. 149 § 1a P.p.s.a. w punkcie 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w punkcie 3 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 210 § 2 P.p.s.a., na które składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 100 zł.