II SAB/Wa 485/24
WyrokWSA w Warszawie2025-01-30
Skład orzekający: Andrzej Kołodziej, Sławomir Fularski, Andrzej Góraj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej złożonego przez J.S. miała miejsce oraz czy była rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Prezes Sądu Rejonowego pozostaje w bezczynności w zakresie rozpoznania punktów 1, 3 i 4 wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jednak bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W związku z tym zobowiązał organ do rozpoznania tych punktów w terminie 14 dni, oddalił skargę w pozostałym zakresie oraz nie wymierzył grzywny.Stan faktyczny
J.S. złożyła w lipcu 2024 r. wniosek do Prezesa Sądu Rejonowego o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej księgi wieczystej nr [...], w tym o posiadanie dokumentu, przesłanie skanu okładki oraz wyjaśnienie losów księgi. Organ odpowiedział, że wniosek nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej i wskazał na kompetencje Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych. Skarżąca złożyła skargę na bezczynność organu, zarzucając rażące naruszenie prawa i domagając się rozpoznania wniosku oraz wymierzenia grzywny.Rozstrzygnięcie
Zobowiązał Prezesa Sądu Rejonowego do rozpoznania punktów 1, 3 i 4 wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od doręczenia wyroku; stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; oddalił skargę w pozostałym zakresie; zasądził zwrot wpisu od skargi w wysokości 100 zł na rzecz skarżącej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J.S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w [...] do rozpoznania wniosku skarżącej J.S. z dnia [...] lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w zakresie punktów 1, 3 i 4 wniosku, w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w [...] na rzecz skarżącej J.S. kwotę 100 (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.
Przedmiotem kontroli Sądu jest skarga J. S. (dalej jako "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego
w [...] (dalej jako "organ" lub "Prezes SR") w przedmiocie rozpoznania wniosku
z [...] lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z [...] lipca 2024 r., nadesłanym drogą mailową, skarżąca zwróciła się do Prezesa SR w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej o pilne poinformowanie :
1) czy organ posiada w swoich zasobach KW nr [...],
2) jeśli tak, wnoszę o przesłanie skanu okładki tej księgi, z jej numerem pierwotnym oraz nadanym jej numerem elektronicznym o ile taki nadano,
3) jeśli księgi nie ma w sądzie, wnoszę o wskazanie jej losów i przesłanie skanu dokumentu, który je potwierdza,
4) jeśli księga zaginęła w sądzie, to wskazanie kto, kiedy i w jakich okolicznościach to stwierdził oraz czy, kto, kiedy i jakie kroki w związku z tym podjął i jaki był efekt tych działań?
W odpowiedzi z 8 sierpnia 2024 r. organ wskazał, że ww. wniosek nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Za udzielanie informacji w sprawach dotyczących ksiąg wieczystych, w tym przyjmowanie i realizowanie wniosków
o ustalenie numeru księgi wieczystej, odpowiada Centralna informacja Ksiąg Wieczystych - komórka organizacyjna Ministerstwa Sprawiedliwości, składająca się
z centrali oraz ekspozytur przy wydziałach sądów rejonowych prowadzących księgi wieczyste, działa na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych
i hipotece oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 listopada 2013 r.
w sprawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych.
Pismem z 12 sierpnia 2024 r. skarżąca wywiodła skargę na bezczynność organu. W skardze tej wskazała, że organ nie udzielił informacji publicznej na jej wniosek z [...] lipca 2024 r. Skarżąca wniosła o:
1) zobowiązanie organu do niezwłocznego rozpoznania wniosku zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej
2) stwierdzenie, że organ rażąco naruszył prawo - art. 13 i art. 16 ust. 1 ww. ustawy
i art. 61 Konstytucji RP i wymierzenie mu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;
3) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że udzielona jej przez organ odpowiedź nie koresponduje z przedmiotem wniosku i jest próbą wprowadzenia ją w błąd. Wskazane przez organ przepisy prawa regulują wydawanie wyciągów odpisów
i zaświadczeń z ksiąg wieczystych prowadzonych w systemie elektronicznym cbdkw (§ 3 i § 4. 1 ww. rozporządzenia) oraz wyszukiwanie ksiąg wieczystych prowadzonych
w tym systemie na podstawie określonych danych np. danych właściciela. Wnioski kierowane do Centralnej Informacji KW są realizowane wyłącznie na podstawie cbdkw, a Prezes SR nie wskazał, że księga nr [...] istnieje i została przeniesiona do postaci elektronicznej. Tymczasem wniosek skarżącej odnosi się do papierowej księgi wieczystej nr [...] przejętej przez organ protokołem zdawczo-odbiorczym przekazanych ksiąg do Sądu Rejonowego w [...] - wg właściwości
z dnia 1 grudnia 2000 r. z Sądu Rejonowego w [...].
Skarżąca wskazała, że jej wniosek dotyczy sfery faktów, w szczególności posiadania bądź nie posiadania wskazanego dokumentu przez organ, a w tym drugim przypadku wyjaśnienie i udokumentowanie jego procedowania. Obejmuje również przesłanie skanu okładki wskazanej księgi, co nie może być kwestionowane z uwagi na ustawową jawność treści ksiąg wieczystych, których numer znany jest zainteresowanemu.
Reasumując skarżąca wskazała, że wniosek dotyczy sfery faktów, tj. informacji na temat trybu zasad funkcjonowania władzy publicznej a w szczególności jej działania
w zakresie wykonywania zadań publicznych, procedowania dokumentów urzędowych oraz treści i postaci tych dokumentów, co w myśl przepisów art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a, d, e, f oraz pkt 4 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej, stanowi niewątpliwie informację publiczną. Natomiast Prezes Sądu Rejonowego w [...] jako organ władzy publicznej jest zobowiązany do udzielania informacji publicznych art. 4 ust.1 pkt 1 ww. ustawy. Została zatem wypełniona zarówno przesłanka przedmiotowa, jak
i podmiotowa dla udzielenia wnioskowanej informacji publicznej. Organ uchylając się de facto od wypełnienia obowiązku ustawowego i pozorując jego wykonanie, naraził się na uzasadniony zarzut rażącego naruszenia prawa.
Skarżąca podniosła, że w przypadku stwierdzenia bezczynności organu orzeczenie grzywny jest obowiązkiem Sądu. Ponieważ przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej wg GUS za rok 2023 wyniosło 7155,48 zł, Sąd ma możliwość wymierzenia grzywny do ww. wysokości 71554,80 zł.
W odpowiedzi na skargę Prezes SR wniósł o oddalenie skargi w całości.
W uzasadnieniu organ wskazał, że analiza merytoryczna skargi nie daje podstaw do jej uwzględnienia. Nie jest obowiązkiem organu wyszukiwanie dla wnioskodawcy konkretnych zbiorów dokumentów, a tym bardziej przesyłanie skarżącej skanu okładek akt księgi wieczystej. Z treści wniosku jasno wynika, że skarżąca nie jest zainteresowana funkcjonowaniem organu, tylko wykorzystuje ustawę o dostępie do informacji publicznej w prywatnym, indywidualnym interesie, aby uzyskać - poza trybem z Kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece - żądane dokumenty. Zachowanie skarżącej należy przede wszystkim rozpatrywać
w kontekście rażącego nadużycia konstytucyjnego prawa do informacji publicznej poprzez korzystanie z instytucji uregulowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej dla innego celu niż troska o dobro publiczne. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie z urzędu bowiem wiadomym jest, że skarżąca
i Prezes SR pozostają stronami co najmniej kilku toczących się przed tut. Sądem postępowań. Wcześniej stroną licznych postępowań przed tutejszym Sądem
w tożsamych sprawach (tj. dot. ksiąg hipotecznych przekazanych do Archiwum Państwowego w [...]) był śp. J. S. (m.in. II SAB/Wa 557/21, II SAB/Wa 232/20, II SAB/Wa 299/20, II SAB/Wa 481/21, II SAB/Wa 223/20). Rodzina S., w tym skarżąca, od kilku lat kieruje do Prezesa SR wnioski
o udostępnienie informacji publicznej, które dotyczą ksiąg wieczystych i nieruchomości położonych w [...]. Realizacja wniosków każdorazowo angażuje znaczne siły i środki organu, które mogłyby zostać przeznaczone na realizację podstawowych zadań sądu. Zakres, jak i charakter żądanych informacji bezspornie odnosi się wyłącznie do indywidualnych interesów skarżącej, które nie mogą stanowić o działaniu ukierunkowanym na jawność życia publicznego.
Prezes SR stwierdził, że nie pozostaje w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej. Organ udzielił bowiem odpowiedzi skarżącej, że wniosek nie jest wnioskiem w trybie dostępu do informacji publicznej. Z ostrożności procesowej, na wypadek, gdyby Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności, wniósł o stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym oddalenie skargi w zakresie żądania ukarania organu grzywną. Od dnia otrzymania wniosku z [...] lipca 2024 r. Prezes SR podjął niezwłocznie, niezbędne czynności zmierzające bezpośrednio do realizacji żądań skarżącej. Nie sposób więc przyjąć, aby ewentualna zwłoka organu nosiła znamiona "rażącego" naruszenia prawa. Brak jest także podstaw do nałożenia na organ grzywny.
Prezes SR zwrócił uwagę na fakt, że na skutek realizacji wniosków
o udostępnienie informacji publicznej złożonych w latach 2019-2024 przez Rodzinę S. (w tym przez skarżącą) organ wytworzył już kilkaset stron dokumentów. Wnioski Skarżącej powodują nie tylko znaczne obciążenie w stosunku do realizacji pozostałych wniosków wpływających do organu z zakresu informacji publicznej, jak również niejednokrotnie paraliżują działanie Oddziału Administracyjnego, który zajmuje się ich realizacją.
W piśmie procesowym z 1 października 2024 r. skarżąca wskazała, że organ pozostaje w niczym nieuzasadnionej bezczynności. Na proste bowiem pytanie nr 1 wniosku o posiadanie dokumentu urzędowego, który trafił do jego zasobów, a na które odpowiedź mieści się w kategoriach "tak lub nie" nadal nie odpowiedział. Nie wyjaśnił losów ww. dokumentu urzędowego ani nie przesłał skanu dokumentu potwierdzającego te losy np.: skanu protokołu zdawczo-odbiorczego jego dalszego przekazania czy też protokołu potwierdzającego zniszczenie bądź zaginięcie dokumentu (pytanie nr 3 wniosku), a jeśli dokument zaginął nie wskazał czy, a jeśli tak to jakie działania
w związku z tym podjął (pytanie nr 4 wniosku). Skarżąca oświadczyła, że cofa skargę
w zakresie pytania nr 2 wniosku. Wobec bowiem braku ustalenia posiadania przez organ wskazanego dokumentu, stało się ono tymczasowo bezprzedmiotowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana
w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się
z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86). Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako "u.d.i.p.") terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki
i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udostępni informacji
w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne,
w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Nie budzi wątpliwości, że w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Prezes SR, jako organ władzy publicznej, jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił natomiast w art. 1 ust. 1
i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja
o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6. Bliższa analiza powołanego przepisu wskazuje, że wnioskiem objęte może być pytanie
o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Informacje publiczne odnoszą się do pewnych danych, a nie są środkami do ich kwestionowania. W omawianym trybie nie można też domagać się oceny zgodności
z prawem wytworzonych dokumentów (por. wyrok z 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2445/11, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się, że zakres pojęcia informacji publicznej należy interpretować szeroko uwzględniając konstytucyjny charakter tego prawa. Informację publiczną stanowi, zatem każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które władzę publiczną realizują lub w zakresie swoich kompetencji gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą, stanowi informację publiczną. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części go dotyczą), nawet, gdy nie pochodzą wprost od niego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 721/08, Baza Orzeczeń LEX nr 423325). Podkreśla się, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów
i danych o charakterze publicznym (por. wyroki NSA z 12 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 123/06, publ. LEX nr 291357, z 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14; publ.: CBOSA). Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. wymienia zaś przykładowe kategorie informacji publicznej, które na mocy prawa podlegają udostępnieniu. Zgodzić się należy ze skarżącą, że jej wniosek dotyczył sfery faktów, tj. informacji na temat trybu zasad funkcjonowania władzy publicznej a w szczególności jej działania
w zakresie wykonywania zadań publicznych, procedowania dokumentów urzędowych oraz treści i postaci tych dokumentów, co w myśl przepisów art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a, d, e, f oraz pkt 4 lit. a u.d.i.p., stanowi niewątpliwie informację publiczną. Została więc wypełniona zarówno przesłanka przedmiotowa, jak i podmiotowa dla udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, a skarżąca - pomimo upływu ustawowych terminów - nie otrzymała żądanej informacji ani decyzji administracyjnej. W związku z powyższym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu punktów 1, 3 i 4 wniosku skarżącej. Prezes SR nie udzielił bowiem żadnej odpowiedzi na wniosek skarżącej z [...] stycznia 2024 r. w powyższym zakresie.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym
w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie
o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Należy wskazać, że organ może załatwić wniosek o udostępnienie informacji na kilka sposobów. Po pierwsze, poprzez udostępnienie informacji będącej przedmiotem żądania, po drugie poprzez wydanie decyzji administracyjnej, jeśli, zdaniem organu,
w sprawie zachodzi potrzeba ograniczenia prawa do informacji, po trzecie poprzez odmowę udostępnienia informacji przetworzonej w związku z niespełnieniem przez wnioskodawcę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., także w formie decyzji administracyjnej, oraz po czwarte, poprzez powiadomienie pisemne wnioskodawcy, że nie posiada żądanej informacji, albo że żądana informacja nie stanowi informacji podlegającej udostępnieniu, albo że do udostępnienia żądanej informacji mają zastosowanie przepisy szczególne, określone w innych aktach prawnych. Niepodjęcie żadnego z powyższych działań w ustawowym terminie świadczy
o tym, że organ pozostaje w niniejszej sprawie w bezczynności.
W ocenie organu skarżąca nadużywa prawa do informacji publicznej, co uzasadnia odmowę jej udzielenia. Z powyższym stanowiskiem nie sposób się jednak zgodzić.
Wskazać bowiem należy, że nadużywanie prawa dostępu do informacji publicznej należy rozumieć jako próbę korzystania z tej instytucji dla osiągnięcia innego celu niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów (por. J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005 r., J. Góral, R. Hauser, J. Trzciński, Warszawa 2005 oraz np. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r. sygn. I OSK 2642/16 i przywołane tam orzecznictwo, dostępny: https://www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnosi się, że celem prawa do informacji jest przede wszystkim zapewnienie transparentności życia publicznego, jawności i przejrzystości działań podejmowanych przez organy władzy państwowej
i inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Ponadto, ma ono zapewnić wpływ obywateli na poczynania władzy w takim zakresie, w jakim jest to istotne
z punktu widzenia realizacji standardów demokratycznego państwa prawnego.
W związku z tym celem prawa do informacji publicznej nie jest zaspokajanie czy realizacja indywidualnych potrzeb w postaci pozyskiwania informacji mających charakter publiczny, lecz wykorzystywanych dla innych celów.
Organ zobowiązany, wskazując na aktywność skarżącej w korzystaniu z prawa do informacji publicznej, zdaniem Sądu, nie może tylko z tego faktu wywodzić podstawy do zamykania czy ograniczania jej tego prawa w każdym przypadku. To konstytucyjne prawo przysługuje bowiem wszystkim obywatelom i nie może być odbierane tylko
z uwagi na osobę wnioskodawcy. Należy przy tym odróżnić aktywność wnioskodawcy (nawet nadmierną) od pojęcia "nadużycia prawa do informacji publicznej". Nadużycie takie może być stwierdzone tylko w konkretnym stanie faktycznym sprawy, nie zaś
z uwagi na osobę wnioskodawcy. Takie rozumienie nadużycia prawa do informacji publicznej pozostaje w zgodzie ze stanowiskiem zajętym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 sierpnia 2012 r. sygn. akt I OSK 799/12, w uzasadnieniu którego podniesiono, że "taka ocena winna być stosowana niezwykle rzadko,
w sytuacjach wyjątkowych i tylko gdy ze stanu faktycznego w sposób oczywisty wynika, że wnioskodawca nadużywa przysługującego mu prawa do uzyskania informacji publicznej". W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie z takim nadużyciem nie mamy do czynienia. Organ nie wykazał, aby skarżąca nadużywała prawa dostępu do informacji publicznej, co mogłoby stanowić podstawę do odmowy jej udostępnienia. Organ nie wykazał, jakie indywidualne interesy skarżącej mają być zaspokojone dzięki uzyskaniu wnioskowanej informacji publicznej. Podkreślić należy, że już samo stwierdzenie, że żądana informacja jest informacją publiczną zobowiązuje organ do jej udzielenia. Niewątpliwie zaś skarżąca zwróciła się o udostępnienie informacji publicznej.
Mając na uwadze powyższe, Sąd stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a, zobowiązał organ do rozpoznania punktów 1, 3 i 4 wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Stwierdzając stan bezczynności organu w ww. zakresie, Sąd uznał w punkcie 2 sentencji wyroku, że bezczynność ta nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi bowiem posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W judykaturze przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo
w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA). Podkreśla się również, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie
w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być szczególnie znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie
w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (por. wyrok NSA z 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14, publ. LEX nr 1803268; wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA). Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. W niniejszej sprawie taka sytuacja zdaniem Sądu nie miała jednak miejsca. Ocena, czy mamy do czynienia z rażącą postacią bezczynności, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami sprawy, rozpatrywanej indywidualnie. W związku z powyższym, Sąd nie znalazł podstaw do wymierzenia organowi grzywny zgodnie z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w tym zakresie (punkt 3 sentencji wyroku). Użycie w art. 149 § 2 p.p.s.a. sformułowania "może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej lub wymierzenia grzywny ma charakter fakultatywny.
W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania ww. instytucji zgodnie z wnioskiem skarżącej i w tym zakresie skargę oddalił. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 4 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na wysokość zasądzonych kosztów składa się uiszczony przez skarżącą wpis stały od skargi w wysokości 100 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło