II SAB/Wa 510/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Adam Lipiński (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi W.L. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. 1. zobowiązuje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku skarżącego W.L. z dnia [...] lutego 2017 r. w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywnę w wysokości 500 (słownie: pięćset) złotych, 4. oddala skargę w pozostałym zakresie, 5. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych na rzecz W.L. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W. L. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2018 r. zarzucił Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji przewlekłość w prowadzeniu postępowania administracyjnego, wszczętego przez skarżącego wnioskiem z dnia [...] lutego 2017 r. o wyłączenie stosowania wobec niego art. 15c ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencj i Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 709 ze zm., zwanej dalej "ustawą emerytalną"). W konkluzji skargi W. L. wniósł o: 1. stwierdzenie, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, oraz że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania decyzji w terminie 30 dni; 3. przyznanie, na podstawie od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz W. L. sumy pieniężnej w kwocie 17.000,00 zł (słownie: siedemnaście tysięcy złotych 00/100); 4. zasądzenie na rzecz W. L. od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; 5. rozpoznanie sprawy, w trybie uproszczonym. W uzasadnieni u skargi W. L. wskazał, że po wpływie wniosku, organ pismami z dnia [...] marca 2017 r. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Emerytalno - Rentowego MSW z prośbą o przekazanie informacji czy skarżący ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenie oraz jednocześnie informował zainteresowanego o rozpatrzeniu jego wniosku do dnia [...] lipca 2017 r. Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. skarżący uzupełnił wniosek. Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. organ poinformował stronę, że rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do dnia [...] maja 2018 r. i następnie pismem z dnia [...] maja 2018 r. przesunął ten termin do dnia [...] listopada 2018 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. pełnomocnik skarżącego wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, podnosząc przewlekłe prowadzenie sprawy i nierozpatrzenia wniosku w przewidzianym przepisami terminie. Skarżący nadmienił, iż do dnia sporządzenia niniejszej skargi nie otrzymał decyzji w sprawie jego wniosku, zaś od dnia 1 października 2017 r. otrzymuje obniżona emeryturę, z uwagi na przepisy, o wyłączenie stosowanie których wnosił we wniosku z [...] marca 2017 r. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, ewentualnie o jej odrzucenie. Organ argumentował, iż aby wydać decyzję w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) organ musi dokonać wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia przez organ administracji szeregu czynności wyjaśniających. W pierwszej kolejności na organie ciąży obowiązek wystąpienia do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z zapytaniem czy skarżący pobiera świadczenie emerytalne/rentowe/rentowe rodzinne oraz za jakie okresy służby i w jakich formacjach. Następnie ustalenia będzie wymagało, czy skarżąca podlega (ewentualnie za jakie okresy, służba w jakich formacjach) regulacjom ww. ustawy (art. 15c, art. 22a. art. 24a). W przypadku potwierdzenia powyższego konieczne będzie wystąpienie do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ww. ustawy, a także przekazanie informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Ponadto niezbędne będzie wystąpienie do formacji, w których skarżący pełnił służbę, lub jej następcy prawnego, z prośbą o weryfikację okresów służby skarżącego pod kątem przedstawionego powyżej ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. W związku z powyższym, biorąc pod uwagę stan faktyczny oraz prawny (wynikający z ww. ustawy i zobowiązujący organ do przeprowadzenia szeregu czynności zanim organ wyda decyzję na podstawie art. 8a ustawy) przedmiotowej sprawy, wydłużenie terminu załatwienia przedmiotowej sprawy jest uzasadnione a organ potrzebuje - realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Organ nadmienił, iż do organu wpłynęła znaczna ilość spraw wniesionych na podstawie art. 8a wspomnianej wyżej ustawy - na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę ([...] sierpnia 2018 r.) około 4.518 spraw. Organ wskazał nadto, iż skargi w tego typu sprawach były przez WSA w Warszawie odrzucane, oddalane, bądź postępowanie było zawieszane, z uwagi na pytanie prawne skierowane przez Sąd Okręgowy w [...] do Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym. Skarga jest w znacznej części zasadna. Wniosek skarżącego inicjujący postępowanie o zastosowanie wobec niego art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708) został sporządzony w dniu [...] lutego 2017 r. i wpłynął do organu w dniu [...] marca 2017 r. W dniu [...] marca 2017 r. organ wystosował do skarżącego, w trybie art. 36 Kpa, pismo o przewidywanym zakończeniu postepowania do dnia [...] lipca 2017 r. oraz pismo do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z prośbą o przekazanie informacji czy skarżący ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenia. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wystosowanie tych pisma, z uwagi na złożony charakter sprawy, wymagający współdziałania innych organów i zgromadzenia wielu dokumentów, był prawidłowy. Jednakże dalsze działanie organu w rozpatrywaniu tej sprawy nie było już prawidłowe. Otóż organ wystosował niezbędne w tej sprawie pisma do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz do Komendanta Głównego Policji dopiero w dniu [...] lipca 2017 r. a zatem z ze znaczną zwłoką, licząc od daty wpływu wniosku skarżącego. Po tych działaniach organu brak jest dalszych czynności, również brak jest z jego strony stosownych ponagleń Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA, IPN-u, KGP o terminowe udzielenie żądanych informacji, co powoduje, iż informacje te organ uzyskuje dopiero w dniu [...] grudnia 2017 r. Zaznaczyć tu należy, iż organ nie wskazywał wcześniej na brak rozstrzygnięcia sprawy o obniżenie wnioskodawcy świadczenia emerytalnego (skarżący zaczął otrzymywać obniżoną emeryturę dopiero od października 2017 r.), ani nie uznał przedmiotowego wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2017 r. za przedwczesny, z uwagi na brak takiego rozstrzygnięcia. W dniu [...] listopada 2017 r. skarżący uzupełnia swój wniosek z [...] lutego 2017 r. o żądanie niestosowania wobec niego również art. 22a ustawy zaopatrzeniowej i załącza do tak uzupełnionego wniosku plik załączników. Wskazać w tym miejscu należy, iż w pierwotnym brzmieniu wniosku, żądanie niestosowania wobec niego art. 15 c ustawy zaopatrzeniowej skarżący motywował tym, iż pełniąc służbę jako Referent Grupy Paszportów SB Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Świdnicy (od 16 listopada 1988 r. do 30 czerwca 1990 r.) nawiązał kontakt z innymi funkcjonariuszami, którzy wyjawili mu zamiar ucieczki zagranicę. Skarżący odmówił propozycji wspólnej ucieczki, albowiem sam planował ucieczkę do USA. Następnie skarżący opisał jak udzielił w/w pomocy w ucieczce, zabezpieczając ich dokumenty służbowe (legitymacje służbowe, klucze do pomieszczeń służbowych, referentki, książeczki zdrowia, raporty do przełożonych napisane własnoręcznie przez w/wym. itp.). W sprawie tej ucieczki zostało wszczęte przez pion kontrwywiadowczy postępowanie, w trakcie którego ze skarżącym kilkukrotnie prowadzono tzw. "operacyjne rozmowy", aby się przyznał, wyjawił powody, miejsce pobytu uciekinierów i itp. W trakcie tych czynności straszono go, że pójdzie siedzieć, zostanie zatrzymany, że ucierpi rodzina etc. Nadto, w krótkich odstępach czasu przynajmniej trzy razy był przesłuchiwany przez f-szy SB. W dalszej części w uzasadnienia wniosku, skarżący nadmienił, że pomimo młodego wieku (22 1.) oczywiście nikogo nie wydał i nie wyjawił żadnych okoliczności ucieczki T. i R., co więcej utwierdziło go to o słuszności decyzji ucieczki do USA. Wizę do USA otrzymał na przełomie kwietnia/maja 1990 r. i po trzech tygodniach wyjechał z kraju. W marcu 1991 r. wrócił do Polski a w dniu [...] kwietnia 1991 r. wstąpił do Polskiej Policji. Dalej skarżący argumentował, że pracując w Grupie Paszportów SB RUSW [...] popełnił błąd, lecz ryzykując swoje bezpieczeństwo jak i swoich najbliższych, udzielając pomocy uciekinierom, dokonał słusznego wyboru rozbijając tym samym formację, w której pracował. We wniosku wskazał na krótkotrwały okres służby w Grupie Paszportów SB RUSW oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., "w szczególności z narażeniem życia". Po wpływie do organu pisma skarżącego z [...] listopada 2017 r., organ dopiero pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. informuje go o kolejnym przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy do [...] maja 2018 r., zaś pismem z [...] maja 2018 r. o przedłużeniu do [...] listopada 2018 r. W dniu [...] czerwca 2018 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, podnosząc przewlekłe prowadzenie sprawy i nierozpatrzenia wniosku w przewidzianym przepisami terminie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ nie może odpowiadać za nieterminowe załatwianie sprawy przez inne organy (tu Komendanta Głównego Policji oraz do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu). Jednakże sam fakt powiadomienia zainteresowanego o zwłoce w rozpatrzeniu sprawy i wyznaczanie kolejnych terminów jej rozpatrzenia, przy jednoczesnym opieszałym wystosowywaniu pism o niezbędne informacje do innych organów i wobec braku stosownego monitowania wyżej opisanych organów o odpowiedź, gdy odpowiedzi tej brak - nie jest prawidłowym działaniem organu rozpatrującego przedmiotowa wprawę i działanie takie ma niewątpliwie wpływ na przewlekłość prowadzonego postępowania administracyjnego. Zatem skarga zarzucająca organowi przewlekłość w rozpatrywaniu sprawy jest zasadna. Jednakże na przedłużanie terminu załatwienia sprawy, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ma także wpływ zbyt późne ze strony skarżącego uzupełnienie wniosku (po blisko pół roku od wpływu do organu wniosku w pierwotnej treści), które wymagało od organu chociażby ustosunkowania się do każdego z załączonych do tego uzupełnionego wniosku dokumentów. To przyczynienie się skarżącego nie uzasadnia jednak po stronie organu tak znacznego przedłużenia terminu załatwienia sprawy – do [...] maja 2018 r. i później do [...] listopada 2018 r. oraz brak wydania w tej sprawie decyzji. Z tej przyczyny, zgodnie z treścią art. 149 § 1 pkt 1) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego (pkt 1 wyroku). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdzona przewlekłość organu miała cechy rażącego naruszenia prawa, co wynika przytoczonego wyżej stanu sprawy i z zestawienia dat działania organu. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (porównaj wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). Dlatego zasadne było, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3) oraz § 1a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie w tej materii jak w pkt 2 wyroku. Wskazując na wyżej stwierdzoną przewlekłość, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zasadne jest wymierzenie z urzędu organowi grzywny, na podstawie art. 149 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – pkt 3 wyroku. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżącemu nie należy się od organu suma pieniężna, albowiem na przedłużenie terminu załatwiania sprawy mało niewątpliwie wpływ także pismo skarżącego z [...] listopada 2017 r. i rozszerzenie nim przedmiotu wniosku oraz załączenie pliku dokumentów. Nadto żądana suma pieniężna – 17.000 zł. jest znaczna i wskazuje nie na zadość uczynienie, ale na uzyskanie jak najwyższej korzyści majątkowej z przewlekłego działania organu. Taki brak ze strony skarżącego miarkowania wysokości żądanej sumy pieniężnej jest sprzeczny z celem art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego żądanie to zostało oddalone – pkt 4 wyroku. Skarżący w tej sprawie nie uiszcza kosztów sądowych, albowiem sprawa ta dotyczy sprawy związanej z pełnioną przez niego służbą (zaś poniesienia innych kosztów, poza kosztami zastępstwa prawnego nie udokumentował) – dlatego orzeczono o zasądzeniu na jego rzecz od organu jedynie zwrot kosztów zastępstwa prawnego, zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 5 wyroku).