II SAB/Wa 548/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi R.P. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. R. K. P.(zwany dalej: "Skarżącym") pismem z 26 lutego 2019r. (data wpływu 4 marca 2019r.), na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2018r., poz. 1669, ze zm., zwana dalej: "u.d.i.p.") zwrócił się do Sądu Okręgowego w [...] (zwany dalej: "Sądem Okręgowym") o udostępnienie informacji w formie elektronicznej na adres mailowy, przez przesłanie dokumentów dotyczących sprawy, toczącej się przed ww. Sądem o sygn. akt [...]: - pism procesowych stron postępowania wraz z załącznikami; - orzeczeń i zarządzeń sądu; - pism procesowych stron postępowania wraz z załącznikami, orzeczeń i zarządzeń sądu złożonych/wydanych w sprawach toczących się na skutek apelacji, zażalenia lub innych środków zaskarżenia od orzeczeń zapadłych w sprawie [...]. Zdaniem Skarżącego na podstawie ww. przepisu udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść orzeczeń sądów powszechnych, stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i funkcjonariuszy publicznych, treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej. 2. Sąd Okręgowy w odpowiedzi z 13 marca 2019r. przesłał na adres e-mail zanonimizowane zarządzenia i postanowienie wydane w sprawie sygn. akt [...], którymi dysponował (były zamieszczone w elektronicznym systemie) oraz poinformował Skarżącego, że wnioskowane dokumenty nie mogą być przesłane, gdyż obecnie Sąd nie dysponuje aktami sprawy, które znajdują się u biegłego i zostaną zwrócone po 9 kwietnia 2019r. Skarżącemu wyjaśniono też, że ww. sprawa jest w toku i Sąd nie dysponuje pismami procesowymi stron postępowania, orzeczeniami i zarządzeniami Sądu złożonymi/wydanymi w sprawach toczących się na skutek apelacji, zażalenia lub innych środków zaskarżenia od orzeczeń zapadłych w ww. sprawie, ponieważ dotychczas żadne orzeczenie nie zostało zaskarżone. 3. Skarżący pismem z 22 maja 2019r. zwrócił się do Sądu Okręgowego o udostępnienie informacji publicznej w ww. zakresie. Skarżący wskazał, że choć ww. wniosek z 26 lutego 2019r. załatwiono pozytywnie, nie uzyskał dostępu do wszystkich informacji, bo akta były u biegłego, ale wróciły do Sądu 8 maja 2019r. Skarżący poprosił o przesyłanie informacji w formie elektronicznej na podany adres mailowy. 4. Sąd Okręgowy w piśmie z 5 czerwca 2019r. ([...] przesłał Skarżącemu na jego adres e-mail: postanowienia i zarządzenia wydane w sprawie o sygn. akt [...] i wskazał, że strony nie składały apelacji, zażaleń, ani skarg, a do dnia udzielenia odpowiedzi nie wyznaczono terminu rozprawy w sprawie. Skarżącego poinformowano też, że pisma procesowe stron, np. pozwy, odpowiedzi na pozwy składane przez strony postępowania nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Jeśli wnioskowana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, wówczas nie ma podstaw do wydawania decyzji odmownej, lecz należy wnioskodawcę poinformować (por. wyrok NSA z 25 marca 2003r. sygn. akt II SA/Wa 4059/01). Ponadto zasady uregulowane w k.p.a i w przepisach wykonawczych wydanych na zasadzie art. 41 ustawy Prawo i ustroju sądów powszechnych wskazują, że niedopuszczalne jest, aby osoby postronne mogły posiadać w zakresie dostępu do dokumentów procesu sądowego prawa szersze lub tożsame do uczestników postępowań sądowych (por. wyrok WSA w Warszawie z 29 grudnia 2011r. sygn. akt SAB 357/11, wyrok NSA z 23 lipca 2012r. sygn. akt I OSK 896/12). 5. Skarżący w piśmie z 11 czerwca 2019r. wniósł ponaglenie, w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w części odnoszącej się do pism procesowych stron postępowania z załącznikami. 6. Wiceprezes Sądu Okręgowego pismem z 24 czerwca 2019r., poinformował że pisma procesowe stron postępowania wraz z załącznikami nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. u.d.i.p., w związku z tym pozew złożony w sprawie prowadzonej pod sygn. akt [...], o którego udostępnienie wnioskowano, nie może zostać udostępniony w trybie przepisów u.d.i.p. Jednocześnie podtrzymano stanowisko zawarte w wiadomości e-mail, wysłanej do Skarżącego 5 czerwca 2019r., ze wskazaniem na przywołane tam orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. 7. Skarżący pismem z 17 lipca 2019r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Sądu Okręgowego w [...] w postępowaniu [...], w zakresie udostępnienia dokumentów dotyczących postępowania przed Sądem Okręgowym, sygn. akt [...]- w części odnoszącej się do pism procesowych stron postępowania z załącznikami. W uzasadnieniu Skarżący, powołując się na stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 1 grudnia 2017r. sygn. akt I OSK 250/16 i wskazał, że pisma procesowe stron postępowania, w którym bierze udział organ władzy publicznej ([...]) stanowią informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Zdaniem Skarżącego brak wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, gdy organ władzy publicznej uznaje, że dany dokument nie jest informacją publiczną, uniemożliwia skontrolowanie przez sąd administracyjny oceny organu. Odmowa udostępnienia informacji publicznej przez organ władzy publicznej, zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., następuje w formie decyzji. 8. Prezes Sądu Okręgowego (zwany dalej "Prezesem SO") w odpowiedzi wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw prawnych do jej uwzględnienia, z uwagi na obowiązujące przepisy prawa: art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1 u.d.i.p. 9. Skarżący w piśmie z 5 września 2019 r. zatytułowanym "Replika na odpowiedź na skargę na bezczynność z dnia [...] lipca 2019 r." podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w skardze. Skarżący stwierdził ponadto, że pisma procesowe organów administracji publicznej stanowią informację publiczną. Zgodnie z art. 6 ust. 2 u.d.i.p. dokumentem urzędowym jest m.in. treść oświadczenia woli lub wiedzy utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego w ramach jego kompetencji i złożona do akt sprawy". Skarżący zwrócił uwagę na wyroki WSA w Krakowie z: 17 grudnia 2014r. sygn. akt II SAB/Kr 352/14, 18 grudnia 2014r. sygn. akt II SAB/Kr 355/14, w których stwierdzono, że skarga kasacyjna wniesiona przez Prezydenta Miasta od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowi informację publiczną udostępnianą na wniosek. Zdaniem Skarżącego ww. skarga niczym nie różni się od pism procesowych w sprawach cywilnych, a tym samym i one powinny zostać udostępnione. 10. Prezes SO w piśmie z 30 września 2019 r. zatytułowanym "Odpowiedź na replikę Skarżącego z 5 września 2019r. podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę z 26 lipca 2019 r. i wniósł o oddalenie skargi w całości. Prezes SO dodatkowo wskazał, że sam pozew nie jest dokumentem urzędowym, czy dokumentem z przebiegu i efektów kontroli albo wystąpieniem, wnioskiem czy opinią. Udostępnieniu podlegać może wyłącznie informacja publiczna, a więc informacja mająca walor "danych publicznych" w tym także na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. - takich, które przyjęły kształt dokumentów urzędowych. Charakteru dokumentu urzędowego nie można przypisać pismom procesowym stron postępowania sądowego, są to bowiem dokumenty ściśle procesowe. Art. 3 ust. 2 u.d.i.p. określa przedmiotowy zakres dostępu do informacji publicznej, a jako jedno z uprawnień wskazuje prawo wglądu do dokumentów urzędowych, a nie prawo wglądu do akt sprawy jako zbioru. Powyższe oznacza, że tylko w jednym wypadku adresat wniosku jest zobowiązany do udostępnienia nie tylko informacji publicznej zawartej na dowolnym nośniku, ale również treści i postaci tego nośnika - ma to miejsce w sytuacji udostępniania dokumentu urzędowego. Prezes SO dodatkowo podkreślił, że art. 1 ust. 2 u.d.i.p. wyłącza stosowanie przepisów u.d.i.p. w zakresie, w jakim inna szczególna ustawa określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Udostępnienie pozwu (analogiczne innych pism procesowych) jest możliwe wyłącznie w trybie uregulowanym w k.p.c. Sposób publikowania (ogłaszania) orzeczeń sądów powszechnych w postępowaniu cywilnym, określają przepisy k.p.c. Zgodnie z art. 326 § 1 k.p.c. ogłoszenie wyroku następuje na posiedzeniu jawnym. Wyroki są podawane do publicznej wiadomości przez sąd orzekający w trybie przewidzianym w k.p.c. Podobnie prawo wglądu do akt sprawy, otrzymywanie odpisów i wyciągów regulują przepisy k.p.c. (art. 9 i 525 k.p.c.). Gdyby nawet uznać, że treść pozwu jest informacją publiczną, to na podstawie art. 1 ust. 2 u.d.i.p., jego udostępnienie określają odrębne ustawy. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skarga nie ma uzasadnionych podstaw, więc nie zasługuje na uwzględnienie. 2. Sądy administracyjne, w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167, zwana dalej: "P.u.s.a.") oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a.") sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ: - będąc w posiadaniu żądanej informacji, nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia informacji publicznej (art. 10 ust 1 u.d.i.p.), - nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie - nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), bądź, że wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. 3. Zdaniem Sądu w świetle akt sprawy żadna z ww. okoliczności nie zaszła w sprawie, więc niemożliwe było przyjęcie, że Prezes SO pozostawał w bezczynności. Nie budzi wątpliwości Sądu, że pisma procesowe stron znajdujące się w aktach sprawy o sygn. akt [...] mają charakter procesowy i - co do zasady - nie funkcjonują poza procesem. Z reguły nie są bowiem dokumentami dotyczącymi spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Za informację publiczną można w istocie uznać informację, stwierdzającą, że odpowiedź na dany pozew została udzielona, czy też, że dane pismo zostało sporządzone na potrzeby postępowania, bądź że w danej sprawie uwzględniono lub nie uwzględniono powództwo. Sama treść pisma procesowego, nie jest więc, co do zasady, dokumentem urzędowym, który podlega udostępnieniu zarówno w zakresie treści, jak i postaci - nośnika informacji. Analogiczne stanowisko było wielokrotnie zajmowane w judykaturze. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 896/12, odnosząc się do pozwu, który jest pismem procesowym, wskazał, że udostępnieniu podlegać może wyłącznie informacja publiczna, a więc informacja mająca walor "danych publicznych", w tym także takich, które przyjęły kształt dokumentów urzędowych, czego nie można stwierdzić w przypadku pozwu będącego dokumentem ściśle procesowym. U.d.i.p. w art. 1 ust. 2 stanowi, że jej uregulowania nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Przepis ten wyłącza stosowanie przepisów u.d.i.p. w zakresie, w jakim inna szczególna ustawa reguluje ten dostęp, a pozwala na jej stosowanie tam, gdzie ustawa szczególna nie reguluje kwestii dostępności informacji publicznych. Udostępnienie pozwu jest natomiast możliwe wyłącznie w trybie uregulowanym w kodeksie postępowania cywilnego. Prawo wglądu do akt sprawy, otrzymywanie odpisów i wyciągów regulują przepisy k.p.c. (art. 9 i art. 525). Gdyby nawet uznać, że treść pozwu jest informacją publiczną, to na podstawie art. 1 ust. 2 u.d.i.p., jego udostępnienie określają odrębne ustawy. Sąd wskazuje ponadto, że wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze powoływany przez Skarżącego wyrok NSA z 1 grudnia 2017r. sygn. akt I OSK 250/16 nie potwierdza stanowiska Skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Szczecinie, który wyrokiem z 24 września 2015r. sygn. akt II SAB/Sz 93/15 oddalił skargę na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. NSA w sposób wyraźny wskazał w uzasadnieniu ww. orzeczenia, że "Nie ulega wątpliwości, iż odpowiedź na pozew stanowi jedno ze specyficznych pism procesowych, bowiem składane jest przez pozwanego w postępowaniu przed sądem powszechnym celem zajęcia stanowiska w sprawie (wdania się w spór) i zaprezentowania argumentów odnoszących się żądań pozwu (art. 207 K.p.c.). O ile nie można zgodzić się z tezą, iż odpowiedź na pozew poza procesem sądowym nie funkcjonuje, a przez to ma wyłącznie charakter procesowy, bowiem stanowisko to, nie uwzględniając złożoności oświadczeń mogących stanowić zawartość odpowiedzi na pozew, nie odpowiada rzeczywistości, to jednak podkreślić wypada specyficzny charakter tego dokumentu wynikający m.in. z celu jego sporządzenia i złożenia w toczącym się postępowaniu sądowym, w którym stanowi źródło informacji procesowej o przewidywanym sposobie prowadzenia przez pozwanego konkretnej sprawy, którą w realiach niniejszego postępowania jest kontradyktoryjny spór przed sądem cywilnym. Specyfika treści odpowiedzi na pozew, poprzez ujawnienie w tym dokumencie preliminowanych zachowań pozwanego w konkretnej sprawie sądowej, których ujawnienie w toku postępowania mogłoby prowadzić co najmniej do naruszenia jego uprawnień procesowych w sporze z równorzędnym podmiotem, nakazuje stosowanie identycznej formy i sposobu dostępu do tego dokumentu, jakie przewidziane są powszechnie w toku postępowania sądowego wobec dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Należy zatem opowiedzieć się za stanowiskiem, iż przepis art. 525 K.p.c. stanowi regulację określającą konkretne zasady i tryb dostępu do informacji zawartych w aktach postępowań sądowych, w tym do informacji publicznej zawartej w tych aktach, w sposób odmienny niż w przepisach u.d.i.p. i stosowanie obu tych ustaw przez czas trwania postępowania sądowego nie da się pogodzić, z uwagi na uprawnienia procesowe stron tegoż postępowania. Tym samym wypada uznać, iż przepis art. 525 K.p.c. umożliwiając każdemu, za zezwoleniem sędziego, dostęp do dokumentów akt sprawy sądowej stanowi regulację szczególną, o której mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. określającą odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Tym samym dokonana przez organ w formie pisemnej odmowa udostępnienia skanu odpowiedzi na pozew w trybie przepisów u.d.i.p., aczkolwiek zawiera wadliwe uzasadnienie, to jednak odpowiada prawu." Sąd, mając powyższe poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w ww. orzeczeniach z 23 lipca 2012r. sygn. akt I OSK 896/12 oraz z 1 grudnia 2017r. sygn. akt I OSK 250/16 uznaje, że w sprawie Prezes SO nie dopuścił się bezczynności na gruncie u.d.i.p. Przepis art. 525 k.p.c. umożliwiając każdemu, za zezwoleniem sędziego, dostęp do dokumentów akt sprawy sądowej stanowi regulację szczególną, o której mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określającą odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Tym samym dokonana przez organ w formie pisemnej odmowa udostępnienia pism procesowych żądanych przez Skarżącego w trybie przepisów u.d.i.p., aczkolwiek zawiera wadliwe uzasadnienie, odpowiada prawu. Sąd wskazuje ponadto, że wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze, decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej zobowiązany podmiot wydaje tylko wówczas, gdy żądana informacja, która jest informacją publiczną, nie może zostać udostępniona z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Skoro zatem prawidłowe było uznanie w sprawie przez Prezesa SO, że wnioskowana informacja nie może być udostępniona Skarżącemu w trybie u.d.i.p., niemożliwe było uznanie, że organ ten pozostawał w bezczynności przez niewydanie decyzji administracyjnej. Sąd wskazuje ponadto, że wyroki Sądów administracyjnych powołane w replice Skarżącego z 5 września 2019r. zapadły w odmiennych stanach faktycznych i nie mogły być wzięte pod rozwagę w rozpoznawanej sprawie. W żadnej ze spraw nie toczyło się postępowanie w trybie przepisów k.p.c. 4. Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie, na mocy art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.