II SAB/Wa 594/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Andrzej Góraj Sędzia WSA – Janusz Walawski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi P. Z. na bezczynność Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania 1. stwierdza, że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] maja 2016 r., 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. umarza postępowanie. Pismem z dnia [...] maja 2016 r. skarżący P. Z. złożył, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 3) w zw. z art. 24 § 1 pkt. 5) i następne k.p.a. oraz w zw. z § 23 ust. 6) i następne rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2015 r., poz.), wniosek o wznowienie postępowania orzeczniczego zakończonego ostatecznym orzeczeniem Centralnej Wojskowej Komisji lekarskiej w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...], utrzymującego w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Z. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], jako wydanego z naruszeniem prawa skutkującym przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. poinformowała skarżącego, że aktualnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zawisła sprawa ze skargi wymienionego oficera na orzeczenie tejże komisji z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] i wydany wyrok będzie, w myśl art. 170 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wiążący. Skarżący pismem z dnia [...] lipca 2016 r. wezwał Centralną Wojskową Komisję Lekarską w W. do usunięcia naruszenia prawa poprzez zaniechanie bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania orzeczniczego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia w terminie nieprzekraczającym siedmiu dni, licząc od dnia doręczenia niniejszego wezwania. W skardze z dnia [...] lipca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący P. Z. wniósł o wydanie postanowienia w trybie uproszczonym i zobowiązanie organu do wydania stosownego rozstrzygnięcia w terminie miesiąca, licząc od dnia wydania orzeczenia sądowego zarzucając organowi naruszenie: 1. art. 35 § 3 i następne k.p.a., poprzez przekroczenia ustawowo określonego terminu do załatwienia sprawy, 2. art. 149 § 3 k.p.a., poprzez zaniechanie wydania przewidzianego ustawą postanowienia, od którego przysługiwałoby zainteresowanemu prawo do wniesienia zażalenia, 3. art. 6 i 7 k.p.a., poprzez oczywiste uchybienie w/w przepisów o postępowaniu. W uzasadnieniu podał, że w niniejszej sprawie skarga na bezczynność Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. jest słuszna i dopuszczalna ustawowo, ponieważ przed jej wniesieniem wezwał pisemnie komisję lekarską do usunięcia bezczynności w określonym zakresie. Co prawda organ w dniu [...] czerwca 2016 r. zajął pisemne stanowisko w przedmiocie złożonego przez wniosku, lecz uczynił to w sposób niedopuszczalny w ustawie, czym w sposób oczywisty spowodował zamknięcie mu drogi do sądowej kontroli w przedmiotowej sprawie. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy nie załatwia on sprawy w terminach wskazanych w art. 35 § 1 – 3 k.p.a., ani nie wykonuje czynności, o których mowa Kodeksie postępowania administracyjnego. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. (bez numeru) wznowiła postępowanie orzecznicze zakończone ostatecznym orzeczeniem CWKL w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] uchylającym orzeczenie RWKL w Z. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] i przekazującym sprawę do RWKL w Z. do ponownego rozpoznania i wydania nowego orzeczenia oraz zawiesiła postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie o sygn. akt. II SA/Wa 1128/16. Następnie w odpowiedzi na skargę, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. wniosła o umorzenie postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania (wydanie postanowienia z dnia [...] sierpnia 2016 r.), ewentualnie o odrzucenie skargi, gdyż interes skarżącego nie został naruszony, a sprawa jest aktualnie w toku postępowania przed sądem, bądź jej oddalenie z uwagi na fakt, że wydano wskazane wyżej postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod kątem bezczynności Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. w rozpoznaniu wniosku P. Z. z dnia [...] maja 2016 r. o wznowienie postępowania orzeczniczego zakończonego ostatecznym orzeczeniem Centralnej Wojskowej Komisji lekarskiej w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] utrzymującego w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Z. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności ogłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4. inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego; 8 bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W uchwale 7 sędziów z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08 stwierdzono, że celem wprowadzenia do systemu sądowej kontroli administracji skargi na bezczynność organu administracji było wyposażenie jednostki w środek prawny, którego zastosowanie skutecznie przymuszałoby organ do podjęcia żądanego działania (por. ONSAiWSA 2009/4/63). Istnienie instytucji skargi na bezczynność organu stwarza stronom możliwość dyscyplinowania organów administracji w zakresie terminowości załatwiania spraw, natomiast strony postępowania mają możliwość uzyskania ochrony prawnej w wyniku postępowania sądowego. Pamiętać należy, iż podstawowym zadaniem sądów administracyjnych jest ochrona praw i wolności obywateli, a dopiero w następnej kolejności ochrona obiektywnego porządku prawnego. Funkcja ochrony praw podmiotowych jednostki wynika z przyjętych w polskim systemie sądownictwa administracyjnego założeń weryfikacji działalności administracji publicznej (R. Hauser: Konstytucyjny model polskiego sądownictwa administracyjnego [w:] Polski model sądownictwa administracyjnego, red. J. Stelmasiak, J. Niczyporuk, S.Fundowicz, Lublin 2003, s. 143 i nast.). Z bezczynnością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia – jak w rozpoznawanej sprawie – czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut bezczynności powinien się pojawić wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu. Zatem skarga na bezczynność jest pochodną skargi na określone formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność organów zasadna może być tylko w tych przypadkach, w których organy zobowiązane do wydania decyzji i postanowień, bądź do dokonania określonej czynności, z ustawowego obowiązku nie wywiążą się w określonym terminie, a także wówczas, gdy skargę składa uprawniony do tego podmiot. W myśl art. 35 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś według § 2 tegoż przepisu, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Z kolei na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony. Natomiast na podstawie art. 58 § 1 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, zaś według § 2 tegoż przepisu ustawy, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skargi na bezczynność w postępowaniu administracyjnym o wyczerpaniu środków zaskarżenia można mówić w sytuacji, gdy skarżący przed wniesieniem skargi skorzystał ze środka przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, iż na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania służy stronie zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wniesienie skargi na bezczynność bez wyczerpania środków zaskarżenia albo bez uprzedniego wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa skutkuje odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej (art. 58 § 1 pkt 6 cytowanej już wyżej ustawy). W świetle powyższych uwag Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki formalnoprawne wniesienia skargi na bezczynność. W szczególności skarżący w dniu [...] lipca 2016 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Natomiast w rozpoznawanej sprawie Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. bez wątpienia pozostawała w bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2016 r., bowiem załatwiła go dopiero po wniesieniu skargi do Sądu wydając postanowienie w dniu [...] sierpnia 2016 r. (bez numeru) wznawiając postępowanie orzecznicze zakończone ostatecznym orzeczeniem CWKL w W. z dnia [...] października 2015 r. Zatem w rozpoznawanej sprawie zostały przekroczone terminy wykazane już wyżej z art. 35 § 1 i 2 Kodeksu postepowania administracyjnego. Stwierdzić również należy, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, iż naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. Lex nr 1218894). Jednakże – zdaniem Sądu – taki stan bez wątpienia nie wystąpił w niniejszej sprawie, co wprost wynika z – chronologicznie przedstawionego w części sprawozdawczej uzasadnienia – przebiegu procedowania organu. Zatem brak istotnej zwłoki w załatwieniu sprawy uzasadnia ocenę, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wskazać należy również organowi, że nie ma podstaw do odrzucenia skargi, bowiem nie wystąpiły w sprawie przesłanki zawarte w art. 58 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 149 § pkt 3) i § 1 lit. a) w zw. z art. art. 132, cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.