II SAB/Wa 6/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Piotr Borowiecki, Andrzej Wieczorek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2019 r. sprawy ze skargi K. R. na bezczynność i przewlekłość Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wyłączenie stosowania przepisów 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałym zakresie oddala skargę. Pan K. R. (zwany dalej skarżącym) wystąpił ze skargą na bezczynność i przewlekłość Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwanego dalej organem). Wskazał, że dniu [...] lutego 2017r. wystąpił do organu z wnioskiem w trybie określonym w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018r. poz. 132 z póź. zm. zwanej dalej) o wyłączenie stosowania wobec niego art. 15 c ustawy zaopatrzeniowej i wydanie w tym zakresie stosownej decyzji. Organ decyzją z dnia [...] grudnia 2017r. mocą której odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art.15c. Skarżący w terminie wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że zgodnie z art. 35 § 3 Kpa organ powinien rozpatrzyć wniosek oraz wydać nową decyzję w terminie jednego miesiąca, to jest do dnia [...] luty 2018r. Podniósł, że do chwili obecnej, nie otrzymał decyzji kończącej postępowanie. Wskazał, że dniu [...] lipca 2017r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność organu. WSA po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2018r. sprawy z mojej skargi Sygn. Akt II SAB/Wa 390/17 na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] lutego 2017r. stwierdził, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności, bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzył Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywnę w wysokości 500 złotych - wyrok nieprawomocny. Skarżący stwierdził, że w dniu [...] maja 2018r. ponownie złożył skargę do WSA na bezczynność organu. Po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2018r. sprawy z mojej skargi Sygn. Akt II SAB/Wa 367/18 na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] stycznia 2018r. o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. zobowiązał Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy: 2. stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznał skarżącemu od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji sumę pieniężną w kwocie 1.000; 4. wymierzył Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywnę w wysokości 500 ( słownie: pięćset) złotych - wyrok nieprawomocny. W dniu [...] lipca 2018r. organ poinformował skarżącego, że przedmiotowa sprawa nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 Kpa, z uwagi na konieczność dokonania jej wnikliwej analizy a rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do dnia [...] sierpnia 2018r. W dniu [...] października 2018r. ponownie poinformowano skarżącego, że przedmiotowa sprawa nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 Kpa a rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do dnia [...] listopada 2018r. Biorąc to pod uwagę skarżący wnosił o: 1. Zobowiązanie organu do wydania w jak najszybszym terminie decyzji w postępowaniu odwoławczym. 2. Dokonanie kontroli w zakresie bezczynności i przewlekłości postępowania, którego skarga dotyczy.  3. Wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149§2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154§ 6 p.p.s.a. 4. Przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Organ wnosił o odrzucenie skargi i wskazał, że decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2017r. odmawiającą wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 5c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Podniósł, że skarżący złożył już skargę, z dnia [...] maja 2018 r., do WSA na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w postępowaniu w II instancji, dotyczącym ponownego rozpatrzenia jego sprawy. Podniósł, że do dnia dzisiejszego nie wpłynął do organu wyrok sądu w sprawie powyższej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w pewnym zakresie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest przewlekłość organu w zakresie wydania decyzji w zakresie objętym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w zakresie wniosku o wyłączenie na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy, jest dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zpóźn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Z uwagi na fakt wydania w przedmiotowej sprawie decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r. utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2017r. sąd nie może zobowiązać do wydania decyzji która już została wydana. Jednocześnie sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania obejmuje takie działanie organu, które nacechowane jest opieszałością i nieskutecznością. Celem skargi na przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Rozpoznając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili jej rozpoznawania, przy czym na ocenę jej zasadności nie mają wpływu przyczyny, z powodu których akt czy czynność nie została dokonana przez organ. Jak wynika z akt sprawy skarżący wystąpił w dniu [...] lutego 2017 r. do organu o wydanie decyzji na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w brzmieniu nadanym ustawą z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ww. ustawy, który stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1. krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz 2. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zgodnie z art. 12 K.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 K.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 K.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W art. 35 K.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 K.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 K.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 K.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.). Podkreślić trzeba też, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, to przedmiotowa sprawa do dnia wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania tj. do dnia [...] grudnia 2018r., nie została zakończona wydaniem decyzji (decyzje wydano dnia [...] grudnia 2018r.). Zwłoka jakiej dopuścił się Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w załatwieniu sprawy, nie budzi wątpliwości w świetle art. 35 § 1 K.p.a. Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym nie zawiera odrębnych od K.p.a. przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza ich stosowania. Kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności dokonania kwerendy akt nie zwalniają z zarzutu przewlekłości. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy. W świetle powyższego bezsporne jest, że organ pozostawał w przewlekłości w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego, a ta przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, zarówno czas trwania postępowania (od [...] lutego 2017r.) z wniosku skarżącego w przedmiocie wydania decyzji w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym jak i brak zintensyfikowanych działań ze strony organu zmierzających do jak najszybszego zakończenia postępowania, zwłaszcza po zebraniu w sprawie pełnej dokumentacji powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała charakter rażącego naruszenia prawa. Sąd podziela pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że wydanie decyzji administracyjnej w sprawie musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego, jednak z tego powodu nie można usprawiedliwić kilkumiesięcznego opóźnienia, które miało miejsce już po zebraniu całego materiału dowodowego i zapoznaniu z nim skarżącego. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a w zw. z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Orzeczenie zawarte w pkt 2 wyroku wydano na podstawie art. 149 § 1a. P.p.s.a.