II SAB/Wa 624/15

Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi W. S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia 4 grudnia 2014 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia 4 grudnia 2014 r. W dniu 18 maja 2015 r. skarżący złożył wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zawierający żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z oświadczeniem zawartym w formularzu skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, czwórką małoletnich dzieci oraz ojcem i matką. Na dochody rodziny składają się miesięcznie: emerytury rolnicze jego rodziców (matki - 930,26 zł i ojca - 992,93 zł) oraz zasiłki rodzinne na czworo dzieci - w łącznej wysokości 584 zł oraz zasiek na trzecie i czwarte dziecko z tytułu wychowywania dzieci w rodzinie wielodzietnej. Łączny dochód w gospodarstwie domowym wynosi 2.507,19 zł brutto (2.374,19 zł netto) miesięcznie. Dodatkowo wskazał, że posiada dom o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 10,8845 ha (5,1755 ha przeliczeniowego na potrzeby podatku gruntowego, w tym 1,6 ha lasu). Jednocześnie stwierdził, że gospodarstwo rolne, którym zajmuje się z żoną nie przynosi dochodu, a uzyskiwane plony przeznaczane są w całości na potrzeby rodziny. Również posiadany las nie zapewnia dodatkowych dochodów, ale jest z niego pozyskiwane drewno na opał. Wyjaśnił, że jego żona, jako jedyna z rodziny, posiada konto w banku, w celu otrzymywania zasiłków na dzieci. Podniósł też, że rodzina nie korzysta z sieci gazowej, a jedynie używa butli gazowych, co kosztuje 100 - 150 zł miesięcznie, opłaca również rachunki za energię elektryczną w kwocie około 400 zł miesięcznie, natomiast woda jest czerpana z własnej studni. Skarżący oświadczył, że jego obecny stan zdrowia nie pozwala mu na wykonywanie ciężkiej pracy na roli, czego rezultatem są skromne plony. Cierpi on bowiem na zaburzenia równowagi, zasłabnięcia i drętwienia kończyn. Jego zdolność ruchowa jak i zdolność percepcji związana z osłabieniem pamięci jest coraz bardziej ograniczona. Podniósł również że obecnie nie jest w ogóle zdolny do pracy fizycznej. Nadmienił, że ma wykształcenie podstawowe i nie jest w stanie samodzielnie bronić swoich spraw przed Sądem. Na powyższe okoliczności skarżący przedstawił szereg dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tego rodzaju przepisy szczególne zawarte są w Oddziale 2, ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pt: "Prawo pomocy". Według art. 243 § 1 ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 i 2 cyt. ustawy). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyty w tym przepisie zwrot "gdy osoba ta wykaże", oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy. Zatem ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. To zainteresowany przyznaniem prawa pomocy powinien wykazać zasadności wniosku w świetle ustawowych przesłanek. Sąd badając przedmiotową sprawę nie wezwał strony do nadesłania dokumentów źródłowych, uznał bowiem, że przedstawione przez skarżącego dane umożliwiają pełną ocenę jego stanu majątkowego, możliwości płatniczych czy koniecznych wydatków. W niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów źródłowych pomimo ich wykazania jako załączniki do formularza PPF. Sąd brał jednak pod uwagę dokumenty załączone do analogicznego wniosku w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 854/14. Podstawą tego przyjęcia jest to, że stan faktyczny uwidoczniony w dwóch formularzach jest tożsamy. Dopuszczalne jest zatem uznanie, że dokumenty źródłowe dołączone do sprawy II SAB/Wa 854/14 są odpowiednie do sprawy niniejszej. W ocenie Sądu, po przeanalizowaniu wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wspomnianych dokumentów źródłowych, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżący wykazał, że jest w stanie ponieść koszty sądowe oraz koszty związane w wyborem profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący zaznaczył, że posiada majątek - gospodarstwo rolne o powierzchni 10,8845 ha. Zdaniem Sądu może na nim gospodarować w sposób przynoszący mu dochody. Zgodnie zaś z orzecznictwem sądowym posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Skarżący ma bowiem możliwość rozporządzania posiadaną nieruchomością w sposób przynoszący mu dochody, np. wykorzystywać w produkcji rolnej, jak również wydzierżawić, czy też obciążyć. Zwiększone możliwości wykorzystania wskazanej nieruchomości daje też położenie jej w sąsiedztwie dużego miasta. Niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy zatem ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie NSA z 18 lutego 2010 r. sygn. I OZ 110/10, postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 428/12 - orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, aby zły stan zdrowia uniemożliwia mu podjęcie jakiejkolwiek działalności zarobkowej. Wchodzące w skład dokumentów źródłowych zwolnienia lekarskie czy też dokumentacja medyczna nie dają podstawy do przyjęcia, iż obecny stan zdrowia skarżącego uniemożliwia podjęcie np.: pracy chałupniczej, w niepełnym wymiarze godzin. Z dokumentów źródłowych nie wynika też aby w stosunku do skarżącego zostało wydane orzeczenie o całkowitej, czy też częściowej niezdolności do pracy. Prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego nie może być przyznane osobie, która nie ma woli poprawy swojej sytuacji finansowej przez wykorzystanie posiadanego majątku, czy też podjęcie jakiejkolwiek pracy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1987 r., sygn. akt I CZ 26/87; OSNC 1988/7-8/103, czy też postanowienia NSA sygn. FZ 464/04, FZ 465/04, II FZ 211/05). Stały miesięczny dochód rodziny skarżącego przekracza 2.000 zł netto, nie stanowi on jednak wyłącznego źródła utrzymania skarżącego i jego rodziny, bowiem środków utrzymania dostarcza również posiadane gospodarstwo rolne. Decydując się na prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego, skarżący powinien liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i poprzez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Skoro środków tych wnioskodawca sobie nie zapewnił i we własnej ocenie ich nie posiada, to okoliczność ta nie powoduje, że prawo pomocy należy mu przyznać. Udzielenie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie NSA II OZ 383/13). Zaznaczyć także należy, że sytuacja majątkowa skarżącego i jego możliwości płatnicze były również przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w między innymi w sprawach o sygn. akt I OZ 1098/14, I OZ 1114/14 oraz I OZ 1113/14. W sprawach tych oddalono zażalenia na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Od tego czasu sytuacja majątkowa skarżącego i jego rodziny nie uległa zmianie. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji postanowienia.