II SAB/Wa 633/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 lutego 2025 r. sprawy ze skargi I. F. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Prezes Rady Ministrów dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] września 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność Prezesa Rady Ministrów nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Rady Ministrów na rzecz I. F. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z [...] września 2024 r., złożonym za pośrednictwem ePUAP, I. F. (dalej: "skarżący"), powołując się na art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej: "u.d.i.p."), wystąpił do Prezesa Rady Ministrów (dalej: "Prezes RM", "organ") o udostępnienie informacji publicznej w postaci treści aktu (niezależnie od jego formy prawnej) dotyczącego uchylenia kontrasygnaty względem postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego (opublikowanego w Dzienniku Urzędowym RP Monitor Polski z 27 sierpnia 2024 r. pod poz. 799). Skarżący zaznaczył, że jeżeli ww. akt Prezesa RM zawiera uzasadnienie, to wnosi o udostępnienie jego treści wraz z uzasadnieniem. Jednocześnie zażądał przekazania mu informacji publicznej na podany adres skrzynki ePUAP. Wobec braku odpowiedzi na ww. wniosek, pismem z 26 września 2024 r., również wniesionym za pośrednictwem ePUAP, skarżący zwrócił się do organu o podanie terminu, w którym jego wniosek z [...] września 2024 r. zostanie załatwiony. Również ta korespondencja pozostała bez odpowiedzi. Pismem z 15 października 2024 r. skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego M. L., wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa RM w przedmiocie rozpoznania wniosku z [....] września 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej. W skardze tej podniósł, że organ nie udzielił żadnej odpowiedzi ani na jego wniosek informacyjny ani na pismo z 26 września 2024 r. Dlatego domagał się: - zobowiązania Prezesa RM do rozpoznania ww. wniosku w terminie miesiąca od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem; - stwierdzenia, iż Prezes RM dopuścił się bezczynności, przy czym bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; - zasądzenia od organu kosztów postępowania, w tym kosztów wynagrodzenia radcy prawnego, według norm przepisanych; - rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Po otrzymaniu ww. skargi, Prezes RM zrealizował wniosek informacyjny skarżącego z [...] września 2024 r., przesyłając mu przy piśmie z 23 października 2024 r. własny akt zatytułowany "Uchylenie kontrasygnaty" wraz z uzasadnieniem, wydany [...] września 2024 r. na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a"). W odpowiedzi na skargę (pismo organu z 29 października 2024 r.) Prezes RM wniósł o oddalenie skargi i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podkreślając, że objęty wnioskiem dokument został udostępniony skarżącemu w dniu 23 października 2024 r. Organ zwrócił się też o nieorzekanie jego rażącej bezczynności, akcentując, iż jego pracownicy musieli jednoznacznie ustalić, czy żądana informacja ma walor publiczny, a następnie udzielić jej skarżącemu, co niestety nastąpiło z przekroczeniem ustawowego terminu. W piśmie z 26 listopada 2024 r. skarżący przyznał, że 23 października 2024 r. otrzymał żądaną informację publiczną, zatem postępowanie w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia informacji publicznej powinno ulec umorzeniu, co jednak pozostaje bez wpływu na fakt, że na dzień wniesienia skargi Prezes RM pozostawał w stanie bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ – będąc w posiadaniu żądanej informacji – nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia informacji publicznej (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.); nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, ewentualnie decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.); nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.) bądź też, że wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Jeżeli podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie podjął wymaganej przepisami u.d.i.p. czynności w danej sprawie, to dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia powód, z uwagi na który to nie nastąpiło. Dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej, niezbędne jest uprzednie przesądzenie, czy żądana informacja jest w ogóle informacją publiczną, a adresat wniosku należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielenia takiej informacji. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, iż Prezes RM - jako organ władzy publicznej - jest w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Nie jest również sporny między stronami postępowania charakter prawny żądanego dokumentu jako informacji publicznej. Są to bowiem dane publiczne w postaci dokumentu urzędowego - aktu administracyjnego, wydanego w trybie autokontroli, czyli informacja publiczna, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret pierwsze u.d.i.p. Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że Prezes RM nie dotrzymał terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W myśl ww. przepisu, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Wniosek informacyjny skarżącego, nadany drogą ePUAP 11 września 2024 r. (środa) o godz. 22:30, organ mógł odebrać następnego dnia, tj. 12 września 2024 r. (czwartek), zaś 14-dniowy termin na jego załatwienie upłynął 26 września 2024 r. Tymczasem Prezes RM zrealizował przedmiotowy wniosek 23 października 2024 r. - po wniesieniu skargi, a przed udzieleniem odpowiedzi na skargę. W obecnym stanie prawnym, udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi nie prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania. Sąd nie ma wówczas podstaw do zobowiązania określonego podmiotu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, ale ocenia istnienie bezczynności na dzień wniesienia skargi, a także to, czy bezczynność miała charakter rażący czy też nie (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 12 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 3041/14 i z 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 500/16 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1) bądź zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) albo stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 1 i 2, może orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W sytuacji, gdy - jak w niniejszej sprawie - zarzucany stan bezczynności ustał po wniesieniu skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, iż organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z [...] września 2024 r., o czym orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Oceniając zaistniałą w sprawie bezczynność w punkcie drugim sentencji wyroku w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd w składzie tu orzekającym uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa jest bowiem postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i powinno być intepretowane ściśle. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego pojęcia "rażące" to "ponad miarę", "niewątpliwe", "oczywiste", "wyraźne". Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne, niezaprzeczalne i pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (vide wyroki NSA: z 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 151/21; z 27 maja 2021 r. sygn. akt I FSK 644/21 i z 23 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 2439/20). W rozpoznawanej sprawie bezczynność Prezesa RM nie posiadała takiego charakteru nawet w ocenie skarżącego, ponieważ w skardze wniósł on o stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O kosztach postępowania, obejmujących: wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżącego w wysokości 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, rozstrzygnięto w punkcie trzecim sentencji wyroku na mocy art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).