II SAB/Wa 65/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędziowie WSA Janusz Walawski, Andrzej Kołodziej, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2013 r. sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] października 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność Starosty [...] w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. w pozostałym zakresie umarza postępowanie, 3. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącego A. K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. A. K. pismem w dniu 6 lutego 2013 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] października 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej. Wnosząc o zobowiązanie skarżonego organu do udzielenia żądanej informacji publicznej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania skarżący podniósł, iż w dniu [...] października 2012 r. wniósł (w formie e-mail na adres: sekretariat@[...].pl widniejący na oficjalnej stronie internetowej Starostwa) o udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy z budżetu Powiatu [...] w roku 2012 był w jakikolwiek sposób finansowany PKS [...] Sp. z o.o. Pomimo upływu terminu 14 dni, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, organ nie udzielił skarżącemu żądanej odpowiedzi, pozostając tym samym w bezczynności. Organ nie wydał decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej. Nie podano też informacji o powodach opóźnienia w udzieleniu informacji publicznej, z jednoczesnym podaniem terminu jej udostępnienia, w trybie art. 13 ust. 2 powołanej ustawy. Skarżący nadmienił, iż dane, o które wnioskował, nie widnieją w Biuletynie Informacji Publicznej organu. Wobec tego żądana informacja powinna zostać udostępniona na wniosek. W dniu 5 listopada 2012 r. skarżący przesłał na ww. adres ponaglenie w sprawie udzielenia informacji publicznej. Pismo to również zostało zignorowane i wniosek do chwili wniesienia skargi nie został rozpatrzony. W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu pisma procesowego organ podniósł, iż pisma wysyłane z adresu skarżącego – [...]nie zostały dostarczone do systemu poczty elektronicznej Starostwa. Analiza zasobów poczty elektronicznej konta sekretariat@[...].pl nie wykazała przekazania do organu maili od ww. adresata. Organ nie ustalił przyczyny braku tych maili w poczcie. Wskazał natomiast, iż zaistniała sytuacja może wynikać ze zbyt silnych filtrów antyspamowych na styku darmowych kont pocztowych w systemie Starostwa. Organ poinformował natomiast, iż po otrzymaniu skargi skarżący został poinformowany o zasadach zamieszczania informacji publicznej i ich dostępności w Biuletynie Informacji Publicznej na stronach internetowych Starostwa, zwłaszcza uchwał dot. budżetu i dotacji, a także o tym, że PKS [...] Sp. z o.o. nie otrzymał dotacji z budżetu Powiatu. W piśmie procesowym z dnia 9 marca 2013 r. skarżący wskazał, iż jego wniosek o udzielenie informacji publicznej, jak i późniejsze ponaglenie z dnia 5 listopada 2012 r. zostały przesłane na adres poczty elektronicznej organu (do skargi załączono stosowne wydruki e-mail). Skarżący nie miał podstaw podejrzewać, że poczta ta nie została doręczona w sposób prawidłowy, albowiem na adres skarżącego nie dotarł żaden komunikat systemowy o błędzie, czy też odrzuceniu korespondencji, zaś pisma w sposób automatyczny zostały umieszczone w folderze ",elementy wysłane". O ile, jak sugeruje organ, faktycznie e-maile skarżącego nie dotarły ze względu na zbyt silne filtry antyspamowe, które spowodowały usunięcie poczty z serwera przed jej otwarciem, to bez wątpienia usterka techniczna powstała po stronie organu. Skarżący oświadczył także, iż pocztą elektroniczną w dniu 11 lutego 2013 r. oraz listem poleconym w dniu 15 lutego 2013 r., organ udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego. Biorąc pod uwagę fakt, iż odpowiedzi tej udzielono dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność organu (6 lutego 2013 r.), sytuację taką należy traktować jako uwzględnienie skargi w całości we własnym zakresie, zgodnie z art. 54 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów skarżący wniósł o: 1) uznanie, że na dzień wniesienia skargi strona przeciwna pozostawała w bezczynności w przedmiocie informacji publicznej, 2) zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis w wysokości 100 zł., 3) umorzenie postępowania w myśl art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy procesowej, ze względu na jego bezprzedmiotowość (udzielenie informacji publicznej po wniesieniu skargi). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego przepisu obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Badając skargę na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej trzeba mieć na względzie, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno - techniczną. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może odmówić udzielenia tej informacji z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Jednakże, jeśli odmawia, to ma tego dokonać w procesowej formie decyzji administracyjnej. Wyjaśnić także należy, że instytucja skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 149 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie oraz ustaleniu, czy bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Przepis art. 149 powołanej ustawy procesowej w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, dostępnym na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl., z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 4171 § 3 K.c., wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Należy zatem stwierdzić, że dokonanie żądanej czynności lub wydania żądanego aktu przed rozpoznaniem przez sąd skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 powołanej ustawy procesowej, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 tej ustawy (pogląd ten został podzielony w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2443/12 i z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2626/12 – oba dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Z tych względów, Sąd wydał rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zdanie drugie i stwierdził w punkcie I sentencji wyroku, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Dla oceny, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest bowiem wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów. Musi być ono znaczne, bądź też wręcz przejawiać się w braku reakcji organu na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Skarga A. K. na bezczynność Starosty [...] została wniesiona w dniu 6 lutego 2013 r. Z treści skargi organ powziął wiadomość o wniosku skarżącego wysłanego w dniu [...] października 2012 r. o godz. 23:53 na adres sekretariat@[...].pl i dniu 11 lutego 2013 r. udzielił skarżącemu żądanej informacji publicznej. Organ wyjaśnił w odpowiedzi na skargę i w piśmie z dnia 11 lutego 2013 r., iż brak w systemie informatycznym Starostwa elektronicznego wniosku strony może wynikać ze stosowanych w urzędzie zabezpieczeń informatycznych. Jednakże jak zasadnie podnosi skarżący, z powodu niedoskonałości działania systemów informatycznych urzędu, obywatel nie powinien ponosić ujemnych skutków, skoro dołożył wymaganej staranności, aby skutecznie wnieść pismo do organu administracji publicznej. Wobec tego należy przyjąć, iż wniosek strony z dnia [...] października 2012 r. został przez skarżony organ rozpoznany z uchybieniem terminu do jego rozpoznania. W okolicznościach niniejszej sprawy należy także stwierdzić, iż zwłoka w załatwieniu sprawy wnioskodawcy została niezawiniona i nie wynika ze złej woli organu, niepodjęcia stosownych czynności, lecz wadliwości stosowanych zabezpieczeń systemów informatycznych. W sytuacji, gdy organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, do daty orzekania przez sąd administracyjny wyda akt lub podejmie czynność, której domagała się strona, to organ ten przestaje tkwić w bezczynności. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 149 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zdanie pierwsze) rozpatrzenie i uwzględnienie skargi na bezczynność organu może doprowadzić jedynie do zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie, gdyż rozpoznanie skargi na bezczynność w żadnym razie nie może wkraczać w kwestie merytoryczne dotyczące przyszłego rozstrzygnięcia. Uznać należy, że gdy po wniesieniu skargi na bezczynność, organ wyda akt lub dokona czynności, której domagała się strona, a co do których pozostawał w bezczynności, to postępowanie przed sądem administracyjnym - w zakresie orzeczenia o zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa - staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 tej ustawy (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, dostępna na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Udzielenie skarżącemu wyczerpującej informacji w dniu 11 lutego 2013 r., czyni postępowanie sądowoadministracyjne bezprzedmiotowym co do rozstrzygnięcia o zobowiązaniu organu do udzielania żądanej informacji publicznej, gdyż na dzień orzekania organ nie pozostaje już w tym zakresie w bezczynności. W tej sytuacji Sąd w punkcie II wyroku umorzył postępowanie sądowe w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] października 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. 161 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 54 § 3 powołanej ustawy. O kosztach orzeczono zaś w punkcie III sentencji na podstawie art. 201 § 1 tej ustawy.