II SAB/Wa 657/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Anna Mierzejewska (spr.) Sędzia WSA – Joanna Kube Sędzia WSA – Andrzej Kołodziej po rozpoznaniu w dniu 19 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzeja Góraja, Danuty Kani, Eugeniusza Wasilewskiego w sprawie ze skargi Fundacji P. na bezczynność Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego w przedmiocie o udostępnienia informacji publicznej postanawia: - oddalić wniosek - II SAB/Wa 657/13 UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt II SAB/Wa 657/13, uwzględnił skargę Fundacji P. na bezczynność Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 26 lipca 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej. Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego, wnioskiem z dnia 13 sierpnia 2014 r., powołując się na art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wyłączenie sędziów Andrzeja Góraja, Danuty Kani oraz Eugeniusza Wasilewskiego od udziału w sprawie ze skargi Fundacji P. na bezczynność Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu organ podał, że wskazani Sędziowie faworyzują stronę skarżącą, poprzez uznanie zasadności skargi. Na brak obiektywizmu składu sędziowskiego w ocenie wnioskodawcy wskazuje również fakt, że ograniczono postępowanie dowodowe do jednej rozprawy sądowej, oddalając wniosek organu o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego w sprawie. Ponadto wskazani Sędziowie orzekali również w tym samym składzie, tj. sędzia Andrzej Góraj, sędzia Danuta Kania i sędzia Eugeniusz Wasilewski, między tymi samymi stronami – Fundacją P. a Szefem Służby Kontrwywiadu Wojskowego, w takiej samej sprawie, dotyczącej udostępnienia informacji publicznej, oznaczonej sygn. akt II SAB/Wa 233/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Andrzeja Góraja, Danuty Kani oraz Eugeniusza Wasilewskiego od udziału w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 cytowanej ustawy), jak i na wniosek strony (art. 19 cytowanej ustawy) jest istotną gwarancją procesową, realizującą zasadę bezstronności sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jej celem jest eliminowanie okoliczności, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Zgodnie z treścią art. 18 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1 ww. ustawy); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2 ww. ustawy); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3 ww. ustawy); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4 ww. ustawy); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5 ww. ustawy); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznawanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6 ww. ustawy); dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7 ww. ustawy). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3 ww. art.). Jednocześnie zgodnie z treścią art. 19 powołanej ustawy, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 tej ustawy). Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana (art. 20 § 2 ustawy). Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna okoliczność, wymieniona w art. 18 cytowanej ustawy, która uzasadniałaby wyłączenie wymienionych wyżej sędziów z mocy ustawy. Natomiast przepis art. 19 tej ustawy reguluje przypadek wyłączenia sędziego ze względu na istnienie przesłanki o tzw. względnym charakterze. Oznacza to konieczność oceny każdego konkretnego przypadku. Ustawodawca, posługując się pojęciem "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", nałożył na sąd obowiązek badania, czy owa okoliczność w danej sprawie rzeczywiście występuje. Wobec braku w tym zakresie kryteriów ustawowych, sąd musi kierować się zasadami doświadczenia życiowego, mając na uwadze fakt, że – zgodnie z art. 21 i art. 22 § 2 powołanej ustawy – przede wszystkim do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie rozpoznać sprawę i wydać w orzeczenie. Z tego względu orzeczenie w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Z treści oświadczeń, złożonych przez sędziego Andrzeja Góraja, sędziego Danutę Kanię oraz sędziego Eugeniusza Wasilewskiego, wynika, że brak jest podstaw do wyłączenia wskazanych Sędziów od rozpoznawania niniejszej sprawy z mocy ustawy (art. 18 ustawy), jak również nie zachodzą przyczyny wyłączenia wskazane w art. 19 tej ustawy. Ponadto, w ocenie Sądu, organ nie wykazał, aby w sprawie zachodziły jakiekolwiek okoliczności podważające wiarygodność powyższych oświadczeń. Odnosząc się natomiast zarzutów wnioskodawcy należy wskazać, że zarzut faworyzowania skarżącego poprzez uwzględnienie jego skargi oraz oddalenie wniosku organu o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego nie mógł być przez Sąd rozpoznający wniosek uwzględniony. Należy bowiem stwierdzić, że przeświadczenie strony o wadliwym prowadzeniu postępowania w sprawie nie może "samo w sobie" oznaczać braku bezstronności sędziego. Podejmowane w toku postępowania sądowoadministracyjnego czynności sędziego mają swoje oparcie w przepisach prawa i nie mogą być odczytywane jako przejaw stronniczości, nawet w przypadku gdy strona ocenia je negatywnie. Do ewentualnej bowiem korekty uchybień popełnionych w toku postępowania sądowoadministracyjnego służy tryb odwoławczy (por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2008 r. sygn. akt I OZ 665/08, publ. LEX nr 440113, postanowienie NSA z dnia 14 maja 2008 r. sygn. akt I OZ 328/08, publ. LEX nr 494203). Natomiast zarzut, że wskazani Sędziowie brali również udział w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II SAB/Wa 233/14, nie może stanowić okoliczności do zastosowania art. 19 ustawy. Zarówno niniejsza sprawa, jak też sprawa o sygn. akt II SAB/Wa 233/14, chociaż toczą się między tymi samymi podmiotami (Fundacją P. a Szefem Służby Kontrwywiadu Wojskowego) dotyczą po pierwsze bezczynności organu (a nie konkretnego orzeczenia), a po drugie – rozpoznania przez organ zupełnie różnych wniosków o udostępnienie informacji publicznej. W ocenie Sądu, z faktu, że obie sprawy toczą się w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie wynika, że są to "takie same sprawy", jak podnosi organ we wniosku. Sąd w składzie niniejszym podziela pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2002 r., sygn. akt II UKN 307/01 (publ. LEX nr 81954), zgodnie z którym sędzia nie podlega wyłączeniu z tej przyczyny, że poprzednio orzekał w innej sprawie, nawet jeśli sprawa ta toczyłaby się między tymi samymi stronami. Również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 339/10 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl), stwierdził, że przesłanki wyłączenia sędziów nie może stanowić okoliczność, że brali oni udział w rozpoznawaniu innych spraw między tymi samymi stronami, wyrażając przy tym określone poglądy prawne. Wskazał, iż wykonywanie przez sędziów sądów administracyjnych funkcji orzeczniczych (...) zawsze wiąże się z określoną oceną prawną działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych przedmiotowo sprawach – nawet między tymi samymi stronami postępowania – byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej. (...) Okoliczność orzekania wnioskowanych do wyłączenia sędziów w innej sprawie między tymi samymi stronami byłaby przesłanką ich wyłączenia jedynie w przypadkach określonych w art. 18 § 1 pkt 6, art. 18 § 1 pkt 6a i art. 18 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z akt przedmiotowej sprawy oraz sprawy o sygn. akt II SAB/Wa 233/14 nie wynika, aby w przypadku wskazanych Sędziów zachodziła którakolwiek z okoliczności określonych w cytowanych przepisach. Należy więc uznać, że powołane przez organ we wniosku z dnia 13 sierpnia 2014 r. okoliczności nie dają podstaw do stwierdzenia, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzą "daleko idące wątpliwości co do bezstronności sędziów (...) oraz brak obiektywizmu sędziowskiego". Przy ocenie wniosku o wyłączenie sędziego (sędziów) nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania jej sprawy, lecz konieczne jest wskazanie powodów, które obiektywnie spowodowały utratę zaufania do jego bezstronności. Reasumując, w ocenie Sądu, organ nie uprawdopodobnił, że istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Andrzeja Góraja, Danuty Kani, Eugeniusza Wasilewskiego w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.