II SAB/Wa 674/13
WyrokWSA w Warszawie2014-03-17
Skład orzekający: Eugeniusz Wasilewski, Ewa Pisula – Dąbrowska, Danuta Kania
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żądanie udostępnienia wszelkiej korespondencji pomiędzy sądami apelacyjnymi a określonymi departamentami Ministerstwa Sprawiedliwości w danym okresie stanowi wniosek o udostępnienie informacji publicznej, czy też wykracza poza zakres prawa do informacji publicznej jako forma kontroli organu?Ratio decidendi
Żądanie udostępnienia wszelkiej korespondencji pomiędzy sądami apelacyjnymi a określonymi departamentami Ministerstwa Sprawiedliwości w danym okresie stanowi informację publiczną, nawet jeśli jest obszerne i wymaga przetworzenia. Kryterium decydującym jest rzeczowy charakter informacji, a nie jej ilość czy forma. Organ nie może odmówić udostępnienia informacji publicznej tylko dlatego, że wniosek jest obszerny lub wymaga przetworzenia, chyba że wnioskodawca nie wykaże szczególnie istotnego interesu publicznego w przypadku informacji przetworzonej.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej do Ministra Sprawiedliwości, obejmujący m.in. żądanie udostępnienia wszelkiej korespondencji między sądami apelacyjnymi a dwoma departamentami Ministerstwa w latach 2012-2013. Minister Sprawiedliwości udostępnił część informacji, jednak w odniesieniu do pkt 7 wniosku stwierdził, że żądanie to wykracza poza zakres prawa do informacji publicznej, uznając je za formę kontroli organu. Skarżący wniósł skargę na bezczynność organu.Rozstrzygnięcie
Zobowiązano Ministra Sprawiedliwości do rozpoznania wniosku skarżącego w zakresie pkt 7 w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku; stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; zasądzono od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Danuta Kania (spr.), , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2014 r. sprawy ze skargi W. U. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] września 2013 r. 1. zobowiązuje Ministra Sprawiedliwości do rozpoznania wniosku skarżącego W. U. z dnia [...] września 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie pkt 7, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego W. U. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia [...] września 2013 r. W. U. (dalej: "skarżący") wystąpił do Ministra Sprawiedliwości na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), dalej: "U.d.i.p.", o udzielenie informacji publicznej w następującym zakresie:
1) w jaki sposób określany - wyliczany jest wskaźnik etatyzacyjny (tj. limit etatów urzędniczych przypadających na jeden etat sędziego i referendarza) dla sądów powszechnych - w szczególności jakie dane są brane pod uwagę przy jego określaniu,
2) informacji o wskaźniku etatyzacyjnym (tj. limicie etatów urzędniczych przypadających na jeden etat sędziego i referendarza) dla każdego sądu powszechnego z jednoczesnym przekazaniem informacji o danych, które były brane pod uwagę przy określaniu wskaźnika dla każdego z sądów; dodatkowo wniósł o przekazanie informacji o aktualnej obsadzie etatowej w każdym sądzie ze szczególnym wskazaniem niedoborów i przekroczeń etatowych w sądach,
3) czy aktualnie rozdziały etatów urzędniczych w okręgach, tj. pomiędzy sądy okręgowe a sądy rejonowe, pomiędzy sądami rejonowymi, pomiędzy pion orzeczniczy i poza-orzeczniczy w sądach okręgu, pomiędzy poszczególne piony orzecznicze w ramach sądów są prawidłowe - a jeżeli nie to w których sądach rozdział ten jest nieprawidłowy, w jakim zakresie i dlaczego,
4) ile w chwili obecnej potrzeba etatów urzędniczych dla wyrównania poziomu etatyzacji pomiędzy okręgami sądów okręgowych,
5) jaki był wpływ spraw w poszczególnych apelacjach w roku 2011, 2012 i w I półroczu roku 2013 r.,
6) jaka jest obsada kadrowa w każdej apelacji ze wskazaniem liczby etatów sędziowskich, referendarskich, asystenckich, urzędniczych oraz innych pracowników,
7) wszelkiej korespondencji jaka była prowadzona pomiędzy sądami apelacyjnymi a Departamentem Sądów, Organizacji i Analiz Wymiaru Sprawiedliwości w roku 2012 i 2013 (do dnia [...] września 2013 r.) oraz pomiędzy sądami apelacyjnymi a Departamentem Budżetu i Efektywności Finansowej w roku 2012 i w roku 2013 (do dnia [...] września 2013 r.) - w tym zakresie wniósł o przekazanie wszelkich pism, wystąpień, dyrektyw, odpowiedzi, wniosków itp.
8) wszelkich raportów i analiz dotyczących struktury rozmieszczenia etatów urzędniczych w sądach apelacyjnych, sądach okręgowych, okręgach sądów okręgowych oraz sądach rejonowych obejmujących stan po 30 czerwca 2012r.
Skarżący wniósł o przekazanie powyższych informacji w formie elektronicznej.
Pismem z dnia [...] października 2013 r. Minister Sprawiedliwości zwrócił się do skarżącego o sprecyzowanie pkt 7 wniosku poprzez wskazanie, czy zakres pytania dotyczy korespondencji odnoszącej się do etatów urzędniczych w sądach powszechnych (i tym samym koresponduje z treścią pozostałych punktów wniosku), czy też dotyczy wszelkiej korespondencji bez względu na jej przedmiot.
Pismem z dnia [...] października 2013 r. Minister Sprawiedliwości udostępnił skarżącemu informacje publiczne objęte pkt 1 - 6 i 8 wniosku. Jednocześnie ponowił wezwanie do sprecyzowania zakresu przedmiotowego pkt 7 wniosku.
W odpowiedzi na powyższe skarżący pismem z dnia [...] października 2013 r. wskazał, że chodzi o wszelką korespondencję pomiędzy sądami apelacyjnymi a ww. komórkami organizacyjnymi Ministerstwa Sprawiedliwości.
Pismem z dnia [...] października 2013 r., na podstawie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: "K.p.a." oraz art. 13 ust. 1 U.d.i.p., Skarżący wezwał Ministra Sprawiedliwości do usunięcia naruszenia prawa polegającego na nieudzieleniu pełnej odpowiedzi na wniosek z dnia [...] września 2013 r. w ustawowym terminie oraz wezwał do niezwłocznego udostępnienia żądanej informacji publicznej w zakresie pkt 7 wniosku.
Pismem z dnia [...] października 2013 r. Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż żądanie objęte pkt 7 wniosku z dnia [...] września 2013 r., dotyczące udostępnienia "wszelkiej korespondencji jaka była prowadzona pomiędzy sądami apelacyjnymi a Departamentem Sądów, Organizacji i Analiz Wymiaru Sprawiedliwości oraz Departamentem Budżetu i Efektywności Finansowej Ministerstwa Sprawiedliwości w roku 2012 i w roku 2013 (do dnia [...] września 2013 r.) - w tym wszelkich pism, wystąpień, dyrektyw, odpowiedzi, wniosków itp.", wykracza poza zakres prawa do informacji publicznej, bowiem nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, lecz formą kontroli organu administracyjnego.
Swoje stanowisko Minister oparł na wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 listopada 2011 r. (sygn. akt II SA/Kr 1354/11, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazując, iż orzeczenie to dotyczyło sprawy, w której wnioskodawca domagał się od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kserokopii wszelkiej dokumentacji przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpień, stanowisk, wniosków i opinii podmiotów ją przeprowadzających, dotyczącej okresu 7 lat.
Cytując obszerne fragmenty uzasadnienia ww. wyroku organ wskazał, iż "aby wnioskodawca mógł skutecznie domagać się udostępnienia mu informacji publicznej zobowiązany jest do podania, jakiej to informacji oczekuje poprzez wskazanie jej zakresu, przedmiotu lub innych danych pozwalających organowi na jej określenie i odszukanie. Informacja publiczna dotyczy jakiegoś faktu, zdarzenia, jakiejś czynności. (...) Wniosek skarżącej, ogólnie wskazujący, że skarżąca domaga się skopiowania dokumentacji przebiegu i efektów wszystkich kontroli, a także w istocie wszelkiej dokumentacji pochodzącej od osób wykonujących funkcje kontrolne w ramach Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. (wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie), w praktyce oznaczałoby zobowiązanie do skopiowania w zdecydowanej większości całości dokumentacji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. Byłby to przykład wręcz całkowitej (bez żadnych ograniczeń) jawności działania organu, gdyby każdy mógł domagać się od organu administracji przekazania mu całości zgromadzonej dokumentacji z prowadzonych postępowań (np. całego archiwum organu)".
Minister zauważył, że przedmiotem niniejszej sprawy (pkt 7 wniosku) jest całość korespondencji prowadzonej pomiędzy dwoma departamentami Ministerstwa Sprawiedliwości a sądami apelacyjnymi, przy czym lwia część działalności tych departamentów, a tym samym ogół dokumentacji powstającej i przechowywanej w ww. departamentach, koncentruje się na współpracy z sądami apelacyjnymi i w związku z tym spełnia przesłankę określoną we wniosku. Spektrum spraw będących przedmiotem tej korespondencji jest przy tym bardzo szerokie i nie ogranicza się wyłącznie do spraw stricte kadrowych i budżetowych. Powyższe powoduje, że żądanie określone we wniosku, dotyczące lat 2012 - 2013 musiałoby dotyczyć przekazania dokumentów liczonych w metrach bieżących.
Z tych względów, zdaniem organu, należało przyjąć, że wniosek obejmujący tak znaczną część działalności strategicznych departamentów (w kontekście nadzoru administracyjnego Ministra Sprawiedliwości nad sądami powszechnymi), nie stanowi wniosku o udostępnienie informacji publicznej, lecz działanie będące formą kontroli organu administracji publicznej.
Nadto organ zaznaczył, że udostępnieniu w trybie U.d.i.p. podlega treść dokumentów zarówno wytworzonych jaki i odnoszących się do organów władzy publicznej. Dokument jest jedynie nośnikiem informacji i jako taki, sam nie stanowi informacji publicznej. Żądanie dotyczące udostępnienia wszystkich nośników informacji będących w dyspozycji organu nie jest wystarczające do ustalenia, jakiego rodzaju informacji dotyczy wniosek. Niezbędne jest sprecyzowanie przez wnioskodawcę jaką treścią mają być wypełnione ww. nośniki tak, aby organ mógł ocenić, które informacje stanowią informacje publiczne, a które należy wyłączyć z tego zbioru.
Pismem z dnia 25 października 2013 r. W. U. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości zarzucając naruszenie art. 13 U.d.i.p. poprzez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia [...] września 2013 r. Skarżący wniósł o:
1) zobowiązanie organu do udostępnienia żądanych informacji lub zobowiązanie do wydania przez organ stosownej decyzji administracyjnej,
2) zobowiązanie organu do wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie oraz o wskazanie osoby odpowiedzialnej za niezałatwienie tej sprawy w terminie oraz wyciągnięcie konsekwencji służbowych względem osoby odpowiedzialnej,
3) w przypadku uwzględnienia skargi o orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
4) zasądzenie kosztów postępowania.
W motywach skargi skarżący przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując na brak realizacji wniosku skarżącego w zakresie pkt 7 wniosku. Podniósł, że bezczynność organu jest bezsporna, albowiem termin do udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącego, włącznie z pkt 7 wniosku, upłynął z dniem [...] października 2013r.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej podtrzymując argumentację zawartą w piśmie z dnia [...] października 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "P.p.s.a." odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W sprawie niniejszej z uwagi na przedmiot zaskarżenia należy mieć na uwadze przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania oraz ponownego wykorzystania (art. 1-2a U.d.i.p.). Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 P.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 U.d.i.p.
Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.
Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy wskazać należy, że przepisy P.p.s.a. nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). Skarga na bezczynność ma na celu zwalczenie zwłoki w załatwieniu sprawy poprzez spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności.
Podmiot zobowiązany na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej pozostaje w bezczynności w szczególności w przypadku, gdy nie udzielił zainteresowanej jednostce żądanej przez nią informacji publicznej bądź też nie podjął rozstrzygnięcia stosownie do przepisów U.d.i.p.
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym U.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów U.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność (por. P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i n. wraz z powołanym orzecznictwem).
W sprawie niniejszej wnioskiem z dnia [...] września 2013 r. W. U. wystąpił do Ministra Sprawiedliwości o udostępnienie - w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej - wszelkiej korespondencji jaka była prowadzona pomiędzy sądami apelacyjnymi a Departamentem Sądów, Organizacji i Analiz Wymiaru Sprawiedliwości oraz Departamentem Budżetu i Efektywności Finansowej Ministerstwa Sprawiedliwości w latach 2012 - 2013 (do dnia [...] września 2013 r.). W tym zakresie wniósł o przekazanie wszelkich pism, wystąpień, dyrektyw, odpowiedzi, wniosków itp.
Nie ulega wątpliwości i kwestia ta nie jest sporna między stronami, że wniosek o udostępnienie informacji został skierowany do podmiotu zobowiązanego na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem Minister Sprawiedliwości jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 U.d.i.p. Spełniony został zatem zakres podmiotowy ustawy.
Kwestią sporną pozostaje natomiast to, czy objęta żądaniem informacja (pkt 7 wniosku) posiada walor informacji publicznej, a zatem, czy został spełniony zakres przedmiotowy ustawy.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania publiczne i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku i obrazu (ust. 2), Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego Państwa (ust. 3).
Ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Przepis art. 1 ust. 1 U.d.i.p. stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie.
"Sprawą publiczną" jest działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym, czyli mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Sprawą publiczną nie są natomiast indywidualne sprawy danej osoby, zwłaszcza o charakterze prywatnym, lub podmiotu niebędącego władzą publiczną lub innym podmiotem wykonującym zadania publiczne, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 U.d.i.p. (por. NSA OZ w Katowicach z 25 czerwca 2002r., II SA/Ka 655/02, niepubl.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie informacji publicznej uznając za informację publiczną każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. W taki sam sposób kwalifikowane są wiadomości niewytworzone przez podmioty publiczne, lecz odnoszące się do tych podmiotów (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 1956/02, publ.: LEX nr 78062, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1774/10, publ.: https://orzeczenia. nsa.gov.pl).
Informacją publiczną będą więc nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i technicznie wytworzone przez organ administracji publicznej, lecz przymiot taki będą posiadać także te, których organ używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań. Dokumenty te muszą wiązać się ze sferą faktów zaistniałych po stronie organu.
Przedmiot informacji publicznej konkretyzuje przepis art. 6 U.d.i.p., przy czym zawarte w nim wyliczenie nie tworzy zamkniętego katalogu źródeł i rodzajów informacji publicznej. Określa on przedmiotowo, jakie informacje podlegają udostępnieniu w trybie tej ustawy. O zakwalifikowaniu informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu U.d.i.p. decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji, a nie forma jaką owa informacja przybiera (por. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 2215/11, publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle powyższego, w ocenie Sądu, nie można zgodzić się ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości, iż objęta wnioskiem informacja (w zakresie pkt 7) nie stanowi informacji publicznej. Jako uzasadnienie dla swego stanowiska organ przywołał wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 listopada 2011 r. (sygn. akt II SA/Kr 1354/11), w którym wyrażony został pogląd, iż "wniosek obejmujący w istocie jeśli nie całość działalności organu administracyjnego, to zdecydowaną większość tejże działalności za okres ostatnich 7 lat - nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, ale formą kontroli organu administracyjnego". Abstrahując od okoliczności faktycznych, w jakich zapadł wymieniony wyrok (jednak innych, aniżeli okoliczności niniejszej sprawy), Sąd w składzie orzekającym nie podziela zaprezentowanego w nim poglądu.
Skarżący zażądał udostępnienia wszelkiej korespondencji jaka była prowadzona pomiędzy sądami apelacyjnymi a wskazanymi departamentami Ministerstwa Sprawiedliwości w latach 2012 - 2013 (do dnia [...] września 2013 r.). W tym zakresie wniósł o przekazanie wszelkich pism, wystąpień, dyrektyw, odpowiedzi i wniosków. Wniosek skarżącego obejmował zatem informację o szeroko pojętej działalności organu władzy publicznej, a zatem dotyczył sprawy publicznej, a nie indywidualnej. Ponadto, wniosek obejmował dokumenty dotyczące działalności ww. komórek organizacyjnych Ministerstwa Sprawiedliwości, w tym zarówno dokumenty wytworzone przez organ, jak i te, które nie zostały bezpośrednio przez organ wytworzone, lecz dotyczą jego działań i są wykorzystywane do zrealizowania powierzonych mu prawem zadań. Żądanie wniosku mieści się zatem w zakresie przedmiotowym art. 6 ust. 1 pkt 4 U.d.i.p.
Bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje szeroki zakres wniosku. Kryterium zakwalifikowania informacji jako informacji publicznej nie jest bowiem ilość żądanych od organu dokumentów czy danych, lecz to, czy dotyczą one sprawy publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 U.d.i.p. W związku z powyższym okoliczność, że wniosek skarżącego dotyczy - jak to ujął organ - "lwiej części" działalności wymienionych departamentów, na którą składają się dokumenty "liczone w metrach bieżących", nie pozbawia żądanej informacji waloru informacji publicznej. Jak już wyżej zaznaczono, o zakwalifikowaniu informacji jako podlegającej udostępnieniu w trybie U.d.i.p. decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji, nie zaś jej ilość czy forma w jakiej występuje.
Zaznaczyć również należy, że wniosek skarżącego nie pozostawia na obecnym etapie jakichkolwiek wątpliwości co do treści żądania. Dotyczy ono bowiem całości korespondencji prowadzonej pomiędzy sądami apelacyjnymi a wymienionymi komórkami organizacyjnymi Ministerstwa Sprawiedliwości we wskazanym okresie.
Odrębną kwestią w okolicznościach niniejszej sprawy pozostaje, czy realizacja wniosku skarżącego byłaby możliwa w drodze udostępnienia informacji prostej czy też jako informacji przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 U.d.i.p. Przepis ten stanowi, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że informacja publiczna przetworzona to taka informacja, na którą składa się pewna suma tzw. informacji publicznej prostej, dostępnej bez wykazywania przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego. Ze względu jednak na treść żądania, udostępnienie wnioskodawcy konkretnej informacji publicznej nawet o wspomnianym prostym charakterze, wiązać się może z potrzebą przeprowadzenia odpowiednich analiz, obliczeń, zestawień, wyciągów, czy usuwania danych chronionych prawem. Takie zabiegi czynią zatem informacje proste informacją przetworzoną, której udzielenie jest skorelowane z potrzebą istnienia przesłanki interesu publicznego (por. wyroki NSA z dnia 23 stycznia 2008, sygn. akt I OSK 521/07, z dnia 17 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 495/10, publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Również w doktrynie wyrażany jest pogląd, że w pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia dokumentów, ich analizy pod kątem ograniczeń przewidzianych w art. 5 ust. 1 i 2 U.d.i.p., przekształcenia (zanonimizowania), czy sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i zaangażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania adresata wniosku i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną (v. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Komentarz, Wyd. 2, LexisNexis Warszawa 2012, str. 51). Zaznaczenia wymaga, że przy uchwalaniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, intencją ustawodawcy nie było tworzenie instrumentów pozwalających na utrudnienie funkcjonowania jednostek wykonujących zadania publiczne, lecz zapewnienie każdemu możliwości realizowania jego konstytucyjnego prawa do uzyskania informacji publicznej. Przez uznanie informacji za informację przetworzoną wnioskodawca nie jest tego prawa pozbawiony. Jednak konieczność przetworzenia informacji i możliwość jej uzyskania słusznie została uzależniona od istnienia przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego (v. wyroki NSA z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1347/05, publ.: LexPolonica nr 418723, z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1365/11, publ.: LexPolonica nr 2819572).
Pojęcie "interesu publicznego" jest pojęciem niedookreślonym. Interes publiczny odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz instytucji publicznych, jako pewnej całości. Skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim znaczeniu tego słowa. W zakresie dostępu do informacji oznacza to, że interes publiczny występuje wówczas, gdy uzyskanie określonych informacji mogłoby mieć znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania państwa (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1015/12, publ.: LEX nr 1260013).
W świetle powyższego, mając na względzie rodzaj wnioskowanej informacji (wszelkie pisma, wystąpienia, dyrektywy, odpowiedzi i wnioski), okres objęty żądaniem (1 stycznia 2012 r. - [...] września 2013 r.) oraz dużą ilość dokumentów objętych wnioskiem, rozważenia przez organ wymaga kwestia, czy żądana informacja ma charakter informacji przetworzonej, a w związku z tym, czy żądanie jej udostępnienia jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W sytuacji, gdy organ uzna, że realizacja wniosku skarżącego, może nastąpić wyłącznie poprzez udostępnienie mu informacji przetworzonej, zwróci się do skarżącego w trybie art. 3 ust. 1 pkt 1 U.d.i.p. o wykazanie - w zakreślonym terminie - szczególnie istotnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji, a następnie dokona oceny przedstawionej argumentacji. Wyjaśni jednocześnie w wezwaniu, z jakich powodów wniosek dotyczy informacji publicznej przetworzonej i wskaże na czym polega ewentualny proces jej przetworzenia.
Niezależnie od powyższego, a w szczególności w razie niewykazania przez skarżącego ww. przesłanki, organ we własnym zakresie zbada istnienie interesu publicznego. Zważy przy tym, że stwierdzenie istnienia kwalifikowanego interesu publicznego może stanowić podstawę udostępnienia informacji przetworzonej, jednak przy uwzględnieniu ograniczeń wynikających z art. 5 ust. 1 i 2 U.d.i.p. Natomiast stwierdzenie braku ww. ustawowej przesłanki będzie podstawą do wydania decyzji o odmowie udostępnienia tej informacji w oparciu o art. 16 ust. 1 U.d.i.p.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 149 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. zobowiązał Ministra Sprawiedliwości do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] września 2013 r. w zakresie pkt 7 wniosku, w terminie 14 dni od daty zwrotu akt sprawy po uprawomocnieniu się wyroku.
Jednocześnie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a. stwierdził, że bezczynność organu w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę kwestię Sąd wziął po uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym fakt, że zachowanie organu nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej, lecz wynikało z błędnego przekonania, że żądane przez skarżącego informacje nie posiadają waloru informacji publicznej.
Skarżący nie składał wniosku o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., zaś w ocenie Sądu, brak było podstaw do zastosowania takiej sankcji z urzędu w przypadku, gdy bezczynność organu nie ma cech rażącego naruszenia prawa.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a.
Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zobowiązanie organu do wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie oraz o wskazanie osoby odpowiedzialnej za niezałatwienie tej sprawy w terminie i wyciągnięcie konsekwencji służbowych względem osoby odpowiedzialnej, bowiem zakres tego żądania nie mieści się w dyspozycji art.149 § 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło