II SAB/Wa 759/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak Sędziowie WSA Ewa Grochowska – Jung (spr.) Stanisław Marek Pietras Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Fundacji "F." z siedzibą w W. na bezczynność Rektora [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia 21 sierpnia 2014 r. 1. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. umarza postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, 3. zasądza od Rektora [...] na rzecz Fundacji "F." z siedzibą w W. kwotę 357 zł (słownie trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Fundacja "F." zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Rektora [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wnioskiem z dnia 21 sierpnia 2014 r. wystąpił do Rektora [...] o udostępnienie pocztą tradycyjną wskazując adres korespondencyjny Fundacji następujących informacji publicznych: 1. obowiązującego w dniu odbioru niniejszego pisma regulaminu, który jest podstawą przyznawania świadczeń dla doktorantów z Funduszu Pomocy Materialnej dla Studentów i Doktorantów (zwanego dalej FPM) utworzonego zgodnie z art. 103 Prawa o szkolnictwie wyższym (ustawa z dnia 27 lipca 2005 r., zwana dalej PSW), 2. aktualnie obowiązującego zarządzenia rektora (wydane zgodnie z art. 174 ust. 2 PSW) dotyczące podziału dotacji na pomoc materialną dla doktorantów, w zakresie określonym w art. 199 ust. 1 PSW, 3. wzoru decyzji z roku akademickiego 2013/2014 o przyznaniu świadczenia z FPM i odmowie przyznania świadczenia z FPM, a w przypadku braku wzorów o przekazanie przykładowych decyzji w wymienionych sprawach (po wcześniejszej anonimizacji dartych świadczeniobiorcy), 4. protokołów z posiedzeń organów kolegialnych odpowiedzialnych za przyznawanie stypendium dla najlepszych doktorantów (o którym mowa w art. 199 ust. 1 pkt 3 PSW), na których zapadły decyzje w sprawie przyznania lub odmowy przyznania tego świadczenia w roku akademickim 2013/2014, 5. dokumentów potwierdzających porozumienie Rektora z właściwym organem samorządu studenckiego i samorządu doktoranckiego odnośnie podziału FPM (zgodnie z art. 174 ust. 2, art. 179 ust. 2, art.186 ust. 1 PSW, w związku z art. 199 ust. 2 i 4 PSW), 6. kopi wniosków organów samorządu doktoranckiego do organów uczelni dotyczących przekazania uprawnień w zakresie przyznawania stypendium socjalnego, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, zapomogi oraz stypendium dla najlepszych doktorantów komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej (jeżeli zostały złożone), 7. kopi decyzji o powołaniu komisji stypendialnych i odwoławczej komisji stypendialnej (jeżeli zostały powołane). Następnie skarżący zwrócił się do organu pismem z dnia 16 grudnia 2014 r. z prośbą o rozpatrzenie powyższego wniosku z dnia 21 sierpnia 2014 r., pomimo to organ nie odpowiedział na wniosek skarżącego. W związku z tym skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia powyższego wniosku. Do skargi skarżący dołączył m.in. dowód doręczenia organowi wniosku o udostępnienie informacji publicznej (ZPO podpisane przez pracownika Akademii z datą 25 sierpnia 2014 r.). W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o jej odrzucenie. Organ stwierdził, że skarga jest niezasadna, ponieważ skarżący nie udowodnił że skierował do organu przedmiotowy wniosek. Następnie w odpowiedzi na wezwanie Sądu o ustosunkowanie się dokumentów przedstawionych przez skarżącego, z których wynika, że przedmiotowy wniosek został organowi doręczony, organ w piśmie z dnia 7 sierpnia 2015 r. poinformował, że wszczął postępowanie wyjaśniające w celu wyjaśnienia okoliczności nie udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącego. Z kolei w dniu 23 października 2015 r. organ poinformował Sąd, że udzielił odpowiedzi skarżącemu na przedmiotowy wniosek pismem z dnia 22 października 2015 r. Na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że otrzymał żądane informacje i wniósł o umorzenie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe postępowanie w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Badając skargę na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej trzeba mieć na względzie, że zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 782 ze zm.), udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno - techniczną. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może odmówić udzielenia tej informacji z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Jednakże, jeśli odmawia, to ma tego dokonać w procesowej formie decyzji administracyjnej. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje, jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Dopiero przejaw działalności organu w jednej z ww. form działania zwalnia podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej z zarzutu bezczynności. Instytucja skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie oraz ustaleniu, czy bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Z powyższego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Zatem dokonanie żądanej czynności lub wydanie żądanego aktu przed rozpoznaniem przez sąd skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy procesowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2443/12 i z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2626/12 – publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów, Sąd wydał rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 149 § 1 zd. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i stwierdził w punkcie 1 sentencji wyroku, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd uwzględnił bowiem okoliczność, że organ nie zareagował na wniosek skarżącego, aż do momentu udowodnienia przez skarżącego przed Sądem, że taki wniosek do organu skierował. Nawet po wniesieniu skargi za pośrednictwem organu, do której był dołączony dowód doręczenia organowi (ZPO podpisane przez pracownika organu) wniosku o udostępnienie informacji publicznej, organ twierdził, że skarżący w sposób wystraczający nie udowodnił, że taki wniosek do organu skierował. Zatem w ocenie takie zachowanie organu, a właściwe brak jakiejkolwiek reakcji, aż do czasu zobowiązania Sądu, miało charakter rażącego naruszenia prawa. W sytuacji, gdy organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, do daty orzekania przez sąd administracyjny wyda akt lub podejmie czynność, której domagała się strona, to organ ten przestaje tkwić w bezczynności. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 149 § 1 zd. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpatrzenie i uwzględnienie skargi na bezczynność organu może doprowadzić jedynie do zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie, gdyż rozpoznanie skargi na bezczynność w żadnym razie nie może wkraczać w kwestie merytoryczne dotyczące przyszłego rozstrzygnięcia. Zatem należy uznać, że gdy po wniesieniu skargi na bezczynność, organ wyda akt lub dokona czynności, której domagała się strona, a co do których pozostawał w bezczynności, to postępowanie przed sądem administracyjnym – w zakresie orzeczenia o zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa – staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie organ udostępnił skarżącemu żądane informacje publiczne już po wniesieniu skargi na bezczynność organu do Sądu, co czyni postępowanie sądowoadministracyjne bezprzedmiotowym co do rozstrzygnięcia w zakresie zobowiązania organu do udzielenia żądanej informacji publicznej, gdyż na dzień orzekania organ nie pozostaje już w tym zakresie w bezczynności. W zaistniałej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, umorzył postępowanie sądowe w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia 21 sierpnia 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej. O zwrocie kosztów postępowania, Sąd orzekł na podstawie art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 2 i 209 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).