II SAB/Wa 814/21
WyrokWSA w Warszawie2022-03-18
Skład orzekający: Andrzej Góraj, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Ewa Kwiecińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, i czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego, ponieważ sprawa nie została załatwiona w ustawowych terminach, a decyzja została wydana dopiero po wniesieniu skargi. Bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa ze względu na ponad pięcioletnie opóźnienie w rozpatrzeniu wniosku i brak zintensyfikowanych działań organu. Sąd, uwzględniając skargę, stwierdził bezczynność, rażące naruszenie prawa i przyznał skarżącemu sumę pieniężną.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wyłączenie stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy w lutym 2017 r. Pomimo wielokrotnych wezwań do wyjaśnienia sprawy i przedłużania terminów, organ nie wydał decyzji. Po ponad czterech latach i ośmiu miesiącach, skarżący złożył ponaglenie, a następnie skargę na bezczynność organu, domagając się wydania decyzji, stwierdzenia rażącego naruszenia prawa i przyznania zadośćuczynienia. Minister wniósł o oddalenie skargi, wskazując na złożoność sprawy i dużą liczbę podobnych wniosków. Ostatecznie decyzja została wydana w styczniu 2022 r., już po wniesieniu skargi.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, i przyznał skarżącemu sumę pieniężną w wysokości 2.000 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2022 r. sprawy ze skargi C.T. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje C. T. od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji sumę pieniężną w wysokości 2.000 (słownie: dwa tysiące) złotych
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga C. T. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu [...] lutego 2017 r. (data wpływu do organu – [...] lutego 2017 r.) C. T. (zwany dalej: skarżący, wnioskodawca), skierował do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej: Minister, organ) wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708, zwana dalej: u.z.e.f.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 2270), w przedmiocie wyłączenia stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. organ, na podstawie art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), zawiadomił skarżącego o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy do dnia [...] sierpnia 2017 r., powołując się na konieczność wszechstronnego i wnikliwego zbadania sprawy oraz podjęcia przez organ szeregu czynności wyjaśniających.
W tej samej dacie organ wystąpił do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o przekazanie informacji, czy wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenie oraz podanie, jakie okresy pracy i służby oraz w jakich formacjach stanowią podstawę powyższego świadczenia.
Odpowiedzi na powyższe wezwanie organu, Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA udzielił w piśmie z dnia [...] maja 2017 r. (data wpływu do organu – [...] maja 2017 r.) informując, że wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej. Wypłacana mu jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze. Do wymiaru emerytury ww. zaliczono wymienione w dodatkowym piśmie okresy zatrudnienia. Wskazał również, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Policji w dniu [...] kwietnia 2006 r.
Przy piśmie z dnia [...] lipca 2017 r. (data wpływu do organu – [...] lipca 2017 r.) Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA przesłał Ministrowi kopie decyzji emerytalno-rentowych wnioskodawcy oraz poświadczoną kopię informacji IPN o przebiegu służby wnioskodawcy.
W dniu [...] sierpnia 2017 r. organ zwrócił się do Komendanta Głównego Policji oraz Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji dotyczących przebiegu służby wnioskodawcy.
Jednocześnie pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. organ poinformował skarżącego, iż jego sprawa powinna zostać załatwiona w terminie do dnia [...] stycznia 2018 r. Jako podstawę wskazał konieczność wystąpienia do IPN (z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu jego służby na rzecz totalitarnego państwa oraz informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia) oraz do Komendanta Głównego Policji (z prośbą o weryfikację okresów służby skarżącego pod kątem rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia).
Przy piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. (data wpływu do organu – [...] stycznia 2018 r.) Komendant Główny Policji przesłał Ministrowi wnioskowaną informację dotyczącą przebiegu służby skarżącego. Natomiast dokumentacja dotycząca przebiegu służby skarżącego od IPN wpłynęła do organu w dniu [...] lutego 2018 r.
Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. organ poinformował skarżącego, iż w jego sprawie zebrana została dokumentacja niezbędna do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, w związku z czym może się on zapoznać ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Natomiast w piśmie z dnia [...] listopada 2018 r., zawiadomił wnioskodawcę, iż z uwagi na konieczność dokonania wszechstronnej i wnikliwej analizy jego sprawy, rozpatrzenie wniosku skarżącego powinno nastąpić do dnia [...] kwietnia 2019 r.
Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. organ zwrócił się do IPN o przekazanie kopii kompletnych akt osobowych wnioskodawcy. Wnioskowane dokumenty wpłynęły doń w dniu [...] czerwca 2020 r.
W dniu [...] lipca 2020 r. do Ministra wpłynęły od Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA kopie decyzji o ponownym ustaleniu wysokości emerytury i renty oraz kopie informacji IPN o przebiegu służby wnioskodawcy.
Pismem z dnia [...] października 2021 r. (data wpływu do organu – [...] października 2021 r. ) wnioskodawca złożył do Ministra ponaglenie w trybie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. wnosząc o niezwłoczne rozpatrzenie jego wniosku z dnia 28 lutego 2017 r.
Następnie w dniu [...] listopada 2021 r. (data złożenia skargi za pośrednictwem platformy ePUAP) skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w rozpoznaniu jego wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. Skarżący wniósł o: zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 25.000,00 zł.
W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia skarżący podał, że pomimo upływu ponad czterech lat i ośmiu miesięcy od złożenia przez niego wniosku, organ nie wydał decyzji w sprawie. Ostatnie pismo, jakie otrzymał związku z tym postępowaniem, nosi datę [...] lipca 2020 r. W związku z brakiem działania organu, w dniu [...] października br. skarżący złożył wniosek do wzywający Ministra do wydania decyzji. Do dnia złożenia skargi Minister nie załatwił sprawy. Powyższe w sposób rażący narusza określone normy prawne.
Wskazał także, iż wysokość wnioskowanej sumy pieniężnej określił na podstawie Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2021 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2020 r., które wyniosło 5167.47 zł. Kwota ta stanowić może jedynie symboliczne, bo dziesięciokrotnie niższe od utraconej (do dnia sporządzenia skargi) łącznej sumy świadczenia, zadośćuczynienie za niezrozumiałą, nieuzasadnioną i bezprawną krzywdę oraz szkodę materialną wyrządzoną skarżącemu, w związku z obniżeniem jego emerytury.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazał, że biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy oraz poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, wydłużenie terminu załatwienia sprawy jest uzasadnione, a organ potrzebuje - realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania zgromadzonego materiału dowodowego i wydania rozstrzygnięcia. Właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje ustawa, a mianowicie dotyczącą wysokości zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy i ich rodzin. Organ poinformował również, że wpłynęła doń znaczna ilość spraw na podstawie art. 8a u.z.e.f. (około 4.900).
W dniu [...] stycznia 2022 r. do Sądu wpłynęło pismo Ministra informujące, że w przedmiotowej sprawie w dniu [...] stycznia 2022 r. wydana została decyzja nr [...] odmawiająca wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Skarga jest zasadna.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarga na bezczynność Ministra w zakresie wniosku o zastosowanie wobec wnioskodawcy wyłączenia stosowania na podstawie art. 8a u.z.e.f. jej art. 15c, art. 22a i art. 24a, jest dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, zwana dalej: p.p.s.a.).
Skarga jest dopuszczalna także z tego względu, iż skarżący dopełnił określonej w art. 53 § 2b p.p.s.a. formalnoprawnej przesłanki do wniesienia skargi, bowiem pismem z dnia [...] października 2021 r. (data wpływu do organu – [...] października 2021 r.) wniósł ponaglenie do Ministra wobec niezałatwienia jego wniosku z dnia [...] lutego 2017 r.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa,
(3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). Skarga na bezczynność ma na celu zwalczenie zwłoki w załatwieniu sprawy poprzez spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z realizacją wniosku, a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast okoliczności, które powodują zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania), a także stopień przekroczenia terminów, wpływają na ocenę zasadności skargi na bezczynność w tym sensie, że sąd zobowiązany jest je ocenić przy jednoczesnym stwierdzeniu, czy istniejąca bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie.
Skarga na bezczynność organu ma na celu zasadniczo doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ pozostawał bezczynny w sprawie i nie kończył postępowania wydaniem rozstrzygnięcia. Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w dacie rozpoznawania skargi.
Z przedstawionych przy skardze akt administracyjnych wynika, że wnioskiem oznaczonym datą [...] lutego 2017 r., który wpłynął do organu [...] lutego 2017 r. skarżący wystąpił do Ministra o wyłączenie wobec niego stosowania przepisów. Następnie wobec bezczynności organu w rozpoznaniu ww. wniosku skarżący złożył skargę do sądu administracyjnego.
Decyzję załatwiającą ww. wniosek - nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f., Minister wydał w dniu [...] stycznia 2022 r., a więc już po wniesieniu skargi.
Zgodnie z art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W art. 35 k.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Podkreślić trzeba też, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. Z bezczynnością organu mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy organ w ogóle nie podejmuje żadnych czynności w sprawie, ale także wtedy, gdy nie załatwia sprawy w terminach ustawowych.
Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa sprawa do [...] listopada 2021 r., tj. do dnia wniesienia skargi na bezczynność, nie została zakończona poprzez wydanie decyzji. Zwłoka jakiej dopuścił się Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w załatwieniu sprawy, nie może budzić żadnych wątpliwości w świetle art. 35 § 1 k.p.a.
Przyjmując nawet, że sprawa ta miała charakter szczególnie skomplikowany, jest bezsporne, że organ nie zakończył jej w ustawowym terminie. Nie dochował też żadnego z terminów rozpoznania wniosku, które sam określił, informując skarżącego o przedłużeniu rozpoznawania sprawy. Postępowanie administracyjne nie zostało zakończone rozstrzygnięciem administracyjnym także do dnia wniesienia skargi do Sądu na bezczynność organu w tej sprawie, a zatem skarga była zasadna w dniu jej wniesienia. Bezspornie zatem organ dopuścił się bezczynności.
Okoliczność, że Minister wydał decyzję w dniu [...] stycznia 2022 r., czyli przed rozpoznaniem sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie zmienia ustalenia Sądu w tym zakresie. Wydanie rozstrzygnięcia po wniesieniu skargi na bezczynność organu powoduje jedynie, że Sąd nie ma już podstaw, aby zobowiązać organ do rozpatrzenia wniosku z wnioskodawcy z dnia [...] lutego 2017 r. Powyższa okoliczność nie czyni natomiast skargi na bezczynność bezzasadną.
Zaakcentowania wymaga okoliczność, że ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym nie zawiera odrębnych od k.p.a. przepisów, dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza ich stosowania. Kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności dokonania kwerendy akt nie zwalniają z zarzutu bezczynności. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy.
W świetle powyższego bezsporne jest, że organ pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku skarżącego.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd stwierdza, czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). W judykaturze przyjmuje się jednocześnie, że za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. i 36 k.p.a. można uznać, ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu. Jednocześnie słownikowe znaczenie słowa "rażący" oznacza "rzucający się w oczy, bardzo duży, oczywisty" (vide: Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, H. Auderskiej, Z. Łempickiej, PWN, Warszawa 1969).
Sąd podziela pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że wydanie decyzji administracyjnej w sprawie musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego, jednak z tego powodu nie można usprawiedliwić tak znacznego (prawie pięcioletniego) opóźnienia, które miało miejsce od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji przez organ.
W ocenie Sądu, zarówno czas trwania postępowania z wniosku skarżącego wydanie decyzji w trybie art. 8a u.z.e.f. jak i brak zintensyfikowanych działań ze strony organu, zmierzających do jak najszybszego zakończenia postępowania powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność, może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. O ile wymierzenie grzywny ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować stronie skarżącej stratę, jaką poniosła na skutek bezczynności czy przewlekłości organu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1268/16, publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z powyższego przepisu wynika, że zarówno wymierzenie grzywny, jak i przyznanie sumy pieniężnej, nie jest obligatoryjne. Stwierdzenie bezczynności z rażącym naruszeniem prawa nie jest powiązane z obowiązkiem wymierzenia grzywny, czy też przyznania od organu sumy pieniężnej. Tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków pozostawania w bezczynności.
Wiadomym jest Sądowi z urzędu, że ilość załatwianych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosków w sprawie o wydanie decyzji o ustalenie podleganiu wyłączeniu stosowania przepisów art. 15 lit. c, art. 22a, art. 24a u.z.e.f. jest bardzo duża. I chociaż dla stwierdzenia bezczynności nie mają znaczenia przyczyny organizacyjne lub kadrowe, leżące po stronie organu, to jednak – w pewnych sytuacjach – powinny one rzutować na rozstrzygnięcie Sądu wydawane na podstawie 149 § 2 p.p.s.a.
Z tych względów Sąd uznał za niezasadne wymierzenie organowi grzywny, bowiem ostatecznie wydano decyzję administracyjną przed wydaniem wyroku w sprawie niniejszej. Mając jednak na uwadze potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy, Sąd orzekł o przyznaniu mu sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł. Sąd uwzględnił długość okresu, w którym organ nie dokonywał żadnych istotnych czynności w sprawie, a także przedmiot wniosku skarżącego. Określając wysokość sumy pieniężnej Sąd wziął pod uwagę nie tylko rozmiar uchybień organu, ale i okoliczności, powoływane w odpowiedzi na skargę. Wartość przyznanej sumy pieniężnej spełnia także kryterium określone w p.p.s.a., zgodnie z którym suma pieniężna nie może przekraczać wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a w zw. z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w punkcie 2 sentencji wyroku wydano na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Podstawą przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej stanowi przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. – pkt 3 wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło