II SO/Wa 143/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z wniosku P. T. o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 27 lutego 2015 r. (data prezentaty) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek (formularz PPF) P. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z renty socjalnej w wysokości 709 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł. Wskazał, że z renty prowadzona jest egzekucja komornicza na rzecz alimentów, które płaci ojcu. Wnioskodawca podał, że nie posiada majątku. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Pismem z dnia 17 marca 2015 r. zwrócono się do wnioskodawcy o nadesłanie, w terminie 14 dni dodatkowych dokumentów poświadczających jego sytuację majątkową. Wnioskodawca wezwany został do nadesłania: - dokumentów potwierdzających posiadanie przez wnioskodawcę orzeczenia o całkowitej i trwałej niezdolności do pracy, - zaświadczenia o wysokości przyznanej mu renty i zasiłku pielęgnacyjnego, - zaświadczenia stwierdzającego, że z renty prowadzona jest egzekucja komornicza. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania wynika, że powyższe pismo zostało doręczone stronie w dniu 25 marca 2015 r., a zatem termin do nadesłania przez skarżącego dodatkowych dokumentów upłynął z dniem 1 kwietnia 2015 r. Wnioskodawca nie wykonał wezwania referendarza sądowego, przesłał do Sądu jedynie pismo z dnia 28 marca 2015 r., w którym zakwestionował zasadność wezwania. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SO/Wa 143/15 odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia wnioskodawca wniósł w ustawowym terminie sprzeciw, w którym stwierdził, że referendarz sądowy bezprawnie odmówił przyznania prawa pomocy, mimo że wnioskodawca przesłał do Sądu wszelkie niezbędne oświadczenia majątkowe. Podał, że nie posiada żadnego majątku, nie ma również własnego mieszkania. Oświadczył, że nie jest nigdzie zatrudniony, gdyż jest osobą niepełnosprawną z orzeczoną całkowitą niezdolnością do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w całości rozpoznawany przez Sąd w świetle przesłanek z art. 246 P.p.s.a., a Sąd – orzekając w tym zakresie – nie jest w żaden sposób związany wcześniej wydanym w tym przedmiocie postanowieniem. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Mając na względzie treść powołanych przepisów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu rodzinnego, majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 P.p.s.a. uzupełniających to oświadczenie dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń. P. T. domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oznacza to, że zobligowany jest do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Analiza danych zawartych w nadesłanym wniosku o przyznanie prawa pomocy (formularzu PPF) wskazuje, że złożone przez P. T. oświadczenie nie pozwala na dostateczną ocenę jego sytuacji majątkowej i tym samym ustalenie, czy wniosek o przyznanie prawa pomocy należy uwzględnić. W tej sytuacji konieczne było wezwanie wnioskodawcy do nadesłania dokumentów pozwalających jego rzeczywistą sytuację majątkową. Tymczasem skarżący nie wykonał wezwania referendarza sądowego z dnia 17 marca 2015 r. Do sprzeciwu również nie załączył wymaganych dokumentów. Taka postawa skarżącego uniemożliwia weryfikację jego oświadczenia z dnia 27 lutego 2015 r. Jak wskazano, z treści powołanych wyżej przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania. W sytuacji, gdy strona postępowania uchyla się od złożenia dokumentów niezbędnych do ustalenia jej sytuacji materialnej, czy rodzinnej, brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06, niepublikowane). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a. (vide postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt OZ 128/05, niepublikowane). W ocenie Sądu podanie przez P. T., iż nie pracuje, gdyż jest osobą z orzeczoną całkowitą niezdolnością do pracy, bez załączenia jakichkolwiek dokumentów na poparcie swoich twierdzeń, nie stanowi prawidłowego wykonania wezwania referendarza sądowego. W sytuacji, gdy oświadczenie o sytuacji finansowej i rodzinnej wnioskującego o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do dokonania pełnej oceny jego możliwości płatniczych i budzi wątpliwości, Sąd, decydując o przeniesieniu kosztów postępowania ze strony na Skarb Państwa, nie może poprzestać wyłącznie na niepopartych jakimikolwiek wiarygodnymi dokumentami, twierdzeniach strony. W takiej sytuacji konstrukcja art. 255 P.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem w ustalaniu rzeczywistych możliwości płatniczych (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt II OZ 794/13, niepublikowane). Tymczasem, P. T. nie udzielając odpowiedzi na wezwanie z 6 maja 2015 r., zaniechał współpracy z Sądem. Mając powyższe na uwadze, należy podkreślić, że samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10, niepublikowane. Dostępne: LEX nr 591337 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odstępując od należytego wykonania wezwania P. T. uniemożliwił uwzględnienie przedmiotowego wniosku. Odmowa przyznania prawa pomocy niniejszym postanowieniem nie oznacza więc, że ustalono, iż wskazany przez wnioskodawcę stan rodzinny, majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Niewykonanie przez wnioskodawcę wezwania spowodowało, iż nie sposób ustalić, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.