II SO/Wa 48/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2019 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. P. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2018 r., sygn. akt I OZ 542/18 o oddaleniu zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1607/17 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z dnia 16 marca 2017 r. w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłaty za studia postanawia: odmówić przyznania A. P. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. A. P. złożyła w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Powyższy wniosek uzupełniła, składając formularz PPF. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest osobą niepełnosprawną, całkowicie niezdolną do pracy, po dwóch operacjach kręgosłupa, z wszczepionym implantem, oczekuje na leczenie szpitalne i "uzdrowiskowe", prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jej jedynym źródłem utrzymania jest stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych w kwocie 475 zł miesięcznie. Oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 31 października 2018 r. skarżąca została wezwana, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do nadesłania w terminie 7 dni, dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony, poprzez nadesłanie: dokumentu, z którego wynika wysokość uzyskiwanych obecnie przez skarżącą dochodów (np. kserokopii decyzji o przyznaniu stypendium dla osób niepełnosprawnych), oświadczenia o stałych (miesięcznych) niezbędnych kosztach utrzymania, oświadczenia w jakiej wysokości otrzymuje pomoc finansową od rodziny lub innych osób oraz oświadczenia o sytuacji finansowej osoby/osób, na utrzymaniu których faktycznie pozostaje. Pismem z dnia 26 listopada 2018 r. A. P. wniosła o wyłączenie wyznaczonego do rozpoznania wniosku referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 grudnia 2018 r. oddalił wniosek o wyłączenie wyznaczonego referendarza od rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 50/19 oddalił zażalenie skarżącej na powyższe orzeczenie. Mając powyższe na względzie zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym i obejmować zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zwrócić należy uwagę, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Oznacza to, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Skarżąca powinna być zatem zainteresowana przedłożeniem wszelkich dokumentów, które poświadczają jej sytuację materialną i możliwości płatnicze. Rzeczywista sytuacja majątkowa skarżącej nie może budzić żadnych wątpliwości. W przedmiotowej sprawie, wobec wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji finansowej A. P. i jej możliwości płatniczych, wezwano skarżącą do nadesłania dokumentów i oświadczeń wyjaśniających powstałe wątpliwości, w szczególności poprzez wskazane stałych kosztów utrzymania oraz oświadczenia o wysokości pomocy finansowej otrzymywanej od rodziny lub innych osób. Skarżąca nałożonego obowiązku nie wypełniła i nie przedstawiła żądanych dokumentów i informacji. Natomiast do pisma z dnia 8 stycznia 2019 r., stanowiącego zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2018 r., oddalającego wniosek o wyłączenie wyznaczonego referendarza od rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, dołączyła kserokopie: orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. o dochodach za 2017 r., zaświadczenia o wysokości przyznanego stypendium specjalnego za okres od [...] października 2017 r. do [...] lipca 2018 r. oraz za okres od [...] października 2018 r. do [...] grudnia 2018 r., oświadczenia z dnia [...] grudnia 2017 r. oraz zaświadczenia z dnia [...] września 2015 r. o miejscu zamieszkania do celów podatkowych. Należy podkreślić, że wezwano o oświadczenia i dokumenty, z których wynikałaby wysokość aktualnych dochodów, czyli od października 2018 r., wysokość otrzymywanej pomocy od rodziny oraz aktualnie ponoszonych podstawowych kosztów utrzymania. Zdaniem referendarza sądowego, brak nadesłania żądanych informacji uniemożliwia ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy, tj. ocenę tego, czy skarżąca jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, ewentualnie w jakim zakresie. Nie zostały też rozstrzygnięte wątpliwości, w zakresie możliwości prowadzenia samodzielnego gospodarstwa domowego przez skarżącą, która wskazuje, że jej jedyny dochód stanowi kwota 475 zł stypendium specjalnego i nie posiada oszczędności. Podkreślić należy, że to w interesie wnioskodawcy jest dokładne wskazanie stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12, orzeczenie dostępne na stronie internetowej pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów, służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do uznania jej wniosku za uzasadniony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FZ 71/09, z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt. II FZ 260/09 i z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt. I OZ 744/09, orzeczenia dostępne j.w.). W związku z tym, wobec braku wystarczających danych do ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowo-bytowej skarżącej należało uznać, że nie wykazała w niniejszej sprawie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 255 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.