III SA 1540/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Małgorzata Niezgódka-Medek (spr.), Sędziowie WSA Hanna Kamińska, asesor sądowy WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Maciej Kurasz, po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2004 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania podatkowego w sprawie określenia podatku dochodowego od osób fizycznych (ryczałty podatkowe) 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lutego 2002 e. Nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzje nie mogą być wykonane w całości gc Zaskarżoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...], Izba Skarbowa w W. na podstawie przepisu art. 233 § l pkt l w związku z art. 220 § 2, art. 242 oraz art. 243 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, ze zm.) utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lutego 2002r. Nr [...] art. [...] odmawiającą na podstawie art. 243 § 3, art. 242 ustawy - Ordynacja podatkowa wznowienia postępowania w sprawie określenia podatku dochodowego dla Państwa J. i B. W. z tytułu nieujawnionych źródeł dochodów w latach 1993-1995 zakończonego ostateczną decyzją Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 1997 r. Nr [...] art. [...] Rej [...], [...],[...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Izba Skarbowa w W. stwierdziła, iż zgodnie z art. 240 § l pkt 4 ustawy - Ordynacja podatkowa w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy, nie brała udziału w postępowaniu. Wniosek w sprawie wznowienia postępowania powinien być złożony w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Izba Skarbowa podzielając ustalenia faktyczne i wnioski prawne Urzędu Skarbowego W., wskazała, że decyzje w sprawie określenia podatku dochodowego z tytułu nieujawnionych źródeł dochodów zostały prawidłowo doręczone skarżącemu. Izba Skarbowa nie uznała argumentów skarżącego J. W. dotyczących braku udziału w postępowaniu podatkowym. W ocenie organu podatkowego podatnik był zobowiązany zgodnie z art. 41 Kodeksu postępowania administracyjnego zawiadomić organ podatkowy o każdej zmianie adresu. Ze względu na zaniedbanie tego obowiązku uznano, iż pisma zostały skutecznie doręczone pod adresem ul. G. [...] w W., gdzie zostały odebrane przez małżonkę skarżącego. Z uwagi na to, że organ podatkowy pierwszej instancji w toku postępowania podatkowego nie otrzymał informacji od Państwa J. i B. W. o ich zamieszkiwaniu pod różnymi adresami korespondencję w przedmiotowej sprawie kierowano na ul. G. [...]. Zatem wniosek J. W. oparty na dyspozycji przepisu art. 240 § l pkt 4 ustawy - Ordynacja podatkowa uznano za nieuzasadniony i złożony po upływie terminu określonego w art. 242 § l ustawy - Ordynacja podatkowa. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. W. podniósł, iż podstawą wniesienia wniosku o wznowienie postępowania był fakt nie brania z nie własnej winy udziału w postępowaniu podatkowym. Skarżący podniósł, że mając na uwadze przepis art. 242 § l ustawy - Ordynacja podatkowa złożył wniosek o wznowienie postępowania w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji w jego sprawie. Dowiedział się o tym po raz pierwszy kiedy udał się do Urzędu Skarbowego w celu wyjaśnienia przyczyny potrącania z jego renty kwoty 200 zł. J. W. zarzucił organom podatkowym, iż znając jego dane zawarte w aktach dotyczących NIP-u, a w szczególności jego adres ul. R. [...] w W. przesyłały pisma na adres G. [...] w W.. Skarżący wyjaśnił, że przy ul. G. [...] mieszka jego żona, z którą od kilkunastu lat żyje w separacji; pod adresem tym nie mieszkał i od kilkudziesięciu lat nie był zameldowany. Skarżący podniósł, iż dowiedział się o tym, że w stosunku do jego osoby toczyło się postępowanie podatkowe dopiero po 4 latach i 9-ciu miesiącach. W uzasadnieniu skargi wskazał także, że gdyby wiedział o toczącym się postępowaniu w jego sprawie, złożyłby wystarczające wyjaśnienia w zakresie źródeł jego dochodów. W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Izby Skarbowej w W.. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę stosownie do dyspozycji art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem m. in. zaskarżonych decyzji. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej w W., Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził takie uchybienia w postępowaniu podatkowym, które skutkują uchyleniem decyzji obu instancji. Na podstawie art. 240 § l pkt 4 ustawy - Ordynacja podatkowa w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie. Jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu podatkowym. Zgodnie z poglądami doktryny brak udziału strony w postępowaniu oznacza nieuczestniczenie strony w jakimkolwiek stadium tego postępowania lub w jakiejkolwiek czynności postępowania podatkowego. Przepis nie uzależnia wznowienia postępowania od charakteru fazy, czy czynności postępowania, np. mającej istotne znaczenie dla sprawy. Brak winy strony może wynikać z okoliczności obiektywnych, gdy strona nie brała udziału na skutek okoliczności od niej niezależnych, a organ podatkowy nie zapewnił udziału strony w postępowaniu po ustaniu tych okoliczności (w przypadku choroby strony). Jak i w przypadku, gdy strona nie została dopuszczona do uczestniczenia w postępowaniu (Cezary Kosikowski, Henryk Dzwonkowski, Andrzej Huchla Komentarz do ustawy Ordynacja Podatkowa Dom Wydawniczy ABC, 2003) . W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji po przeprowadzeniu kontroli źródeł dochodów małżonków J. i B. W. wydał trzy decyzje określające wysokość podatku dochodowego z tytułu nieujawnionych źródeł dochodów za lata 1993 - 1995. Powyższe decyzje skierowane do małżonków W. zostały doręczone na adres ul. G. [...]. Z analizy akt sprawy wynika, że pisma kierowane na ten adres były odbierane wyłącznie przez żonę skarżącego B. W.. Organ podatkowy przyjął, iż skoro pisma te były odbierane przez jednego z małżonków doręczenie pism było skuteczne. Organy podatkowe w toku instancji prezentowały stanowisko, iż zgodnie z przepisem art. 41 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania podatkowego strony i ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracyjny o każdej zmianie swego adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. W przedmiotowej sprawie organy podatkowe podnoszą, że skarżący powinien zawiadomić organ podatkowy o każdej zmianie adresu. Jednakże nie biorąc pod uwagę, że aby do takiego zawiadomienia mogło dojść strona musi wiedzieć o toczącym się w stosunku do jej osoby postępowaniu podatkowym. Skarżący zaś powołuje się na brak takiej wiedzy bowiem wszelką korespondencję w toku postępowania zwykłego odbierała jego żona, z którą pozostaje w separacji i nie zamieszkuje pod wspólnym adresem. Tych okoliczności organy orzekające w postępowaniu wznowieniowym wbrew art. 122 i 187§ l ustawy-Ordynacja podatkowa, nie wyjaśniły. Na uwagę w tej sprawie zasługuje stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 17 września 2002 r. Sygn. akt I SA/Wr 1117/00, w którym stwierdzono, że skoro mąż podatniczki odebrał decyzję, ale nie oświadczył, czy podejmuje się oddania pisma adresatowi, to decyzja nie została doręczona prawidłowo skarżącej w trybie art. 149 ustawy - Ordynacja podatkowa. Ten pogląd skład orzekający podziela, podnosząc, że miał on zastosowanie także do doręczenia regulowanego art. 43 Kpa. Dlatego też, obowiązkiem organu podatkowego było zbadanie, czy w postępowaniu zwykłym małżonka skarżącego zobowiązywała się do doręczenia korespondencji i czy mieszkała z nim pod jednym adresem. Należy też wskazać, iż w aktach sprawy (załącznik do karty akt pod Nr 11) została załączona decyzja Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] maja 1994 r. ustalająca wysokość podatku od spadków i darowizn J. W. po zmarłej P. M. O., adresowana na adres ul. R. [...]. Istnienie powyższej okoliczności w przedmiocie innego adresu zamieszkania podatnika nie zostało zbadane, w żadnym stadium postępowania podatkowego. Tak jak i nie wyjaśniono kwestii związanej z adresem podatnika w NIP. Na marginesie Sąd zauważa, że w rozpatrywanej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji w postępowaniu zwykłym wbrew zasadzie indywidualnego rozliczania podatkowego wydał decyzje określające podatek dochodowy z nieujawnionych źródeł dochodów za lata 1993 -1995 obojgu małżonkom J. i B. W.. Abstrahując od powyższego należy podnieść, iż J. W. prowadząc działalność gospodarczą był opodatkowany według ryczałtu podatkowego wykluczającego wspólne opodatkowanie. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002r. Sygn. I SA/Ka 793/01 podkreślono, iż "Generalną zasadą wynikającą z art. 6 ust. l ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.) jest odrębność opodatkowania osiąganych przez małżonków dochodów. W przypadku opodatkowania nieujawnionych źródeł na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wspólne opodatkowanie jest wyłączone, gdyż jest ono możliwe na wspólny wniosek złożony w zeznaniu, a więc obejmuje zobowiązanie podatkowe powstające przez zaistnienie zdarzenia, z którym ustawa wiąże obowiązek podatkowy. W konsekwencji zobowiązanie podatkowe z nieujawnionych źródeł ustalone na podstawie wydatków poniesionych przez małżonków w czasie trwania małżeństwa podlega opodatkowaniu odrębnie na imię każdego z małżonków. Odnosząc się do postępowania podatkowego w trybie wznowienia postępowania podatkowego należy podkreślić, iż dokonana przez organ podatkowy ocena materiału dowodowego nie może być dowolna i wybiórcza, a niejasności w zebranym materiale dowodowym w szczególności dotyczące miejsca zamieszkiwania strony nie mogą być tłumaczone na niekorzyść podatnika. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § l pkt i lit c) ustawy 7 dnia 30 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią decyzję organu pierwszej instancji. Na podstawie art. 152 ustawy Sąd stwierdził, że ww. decyzje me mogą być wykonane.