III SA 183/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Krystyna Chustecka, (spr.), Asesor sądowy WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu w dniu 27.05.2004 r. sprawy ze skargi M. S.A. W. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2002 Nr [....] w przedmiocie określenia straty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] września 2002 r. [....]-; 2) stwierdza, że decyzje wymienione w pkt 1 w całości nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę w wysokości [...] zł ( [...] zł 70/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 233 § I pkt l, art. 207, art. 24 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz.926 ze zm.), art. 7 ust. 5, art. 15 ust.l, art. 16 ust. l pkt l lit. b, art. 16 ust. l pkt l lit. c, art. 16 ust. l pkt 11 ustawy z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych ( Dz. U. z 1993r. Nr 106, poz.482 ze zm.) Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...].09.2002r. nr [...] określającą M. S.A. z siedzibą w W. kwotę poniesionej straty za 2000r. W uzasadnieniu wskazano, że w wyniku przeprowadzonej kontroli w Spółce stwierdzono zawyżenie niektórych kosztów uzyskania przychodów. W odwołaniu od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...]. Spółka zarzuciła tej decyzji naruszenie przepisów postępowania podatkowego w szczególności art.210 §4 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej wnosząc o zmianę decyzji w zakresie nieuznania za koszt podatkowy odszkodowania wypłaconego w miesiącu grudniu 2000r. dla Prezesa i V-ce Prezesa Zarządu Spółki w łącznej wysokości [...]zł. Powołując się na treść umów o zakazie konkurencji podpisanych w dniu [...].06.2000r. wskazała, że wypłacane Zarządcom zgodnie z §5 ust.3 umów o zarządzanie odszkodowanie, zastrzeżone zostało jako rekompensata za przestrzeganie zakazu konkurencji, a niejako rekompensata za sam fakt rozwiązania tych umów. Zakwestionowała ustalenie organu kontroli skarbowej, że w związku z zawartymi umowami o pracę na stanowisku Doradców zarządu, byli Prezesi otrzymywali w tym samym okresie wynagrodzenia z tytułów umów o pracę i umów o zarządzanie. Umowy o pracę zostały zawarte w dniu [...].09.2000r., jednakże na okres 01.12.2000 30.06.2002 co oznacza, że umowy weszły w życie po rozwiązaniu umów o zarządzanie. Podniosła również ,że kontrola skarbowa nie wzięła pod uwagę okoliczności, że wypłacane wynagrodzenie z tytułu umów o pracę nie było wynagrodzeniem dodatkowym, ale pomniejszało odszkodowanie wypłacane na podstawie umów o zarządzanie. Byli Prezesi pełnili przez długi okres kierownicze funkcje w Spółce, a w konsekwencji posiadali dostęp do szczególnie ważnych informacji. Dlatego nie podpisanie umów o zakazie konkurencji mogłoby doprowadzić do utraty dotychczasowej pozycji na rynku budowlanym i utraty źródeł przychodów przez Podatnika. Ponadto w przypadku V-ce Prezesa Zarządu wypowiedzenie umowy o zarządzanie zostało dokonane w okresie ochronnym z uwagi na fakt, że zarządca w dniu [...].02.2002r. osiągnął wiek emerytalny. Izba Skarbowa podtrzymała stanowisko organu pierwszej instancji. Po przeanalizowaniu treści umów na które powołuje się podatnik, stwierdziła, że odszkodowanie określone w §5 umów było wypłacane już po ich wygaśnięciu, a więc w okresie kiedy zakaz konkurencji nie obowiązywał. Z umowy wbrew twierdzeniom Podatnika nie wynika, że § 5 ust. 3 stanowi wypełnienie zakazu konkurencji określonego w § 2 umowy dotyczącego zakazu prowadzenia konkurencji w okresie sprawowania funkcji w Zarządzie Spółki, gdyż § 5 umowy o zarządzanie określając wypłacanie miesięczne kwoty stanowiącej 100% wynagrodzenia zasadniczego otrzymywanego przez Zarządców, nie określa, że w/w kwota jest wypłacana w związku z zakazem konkurencji. Podkreśliła, że członkowie zarządu obowiązani byli do przestrzegania zakazu konkurencji w związku z pełnioną funkcją na podstawie art.375 kodeksu handlowego, co oznacza, że członkowie zarządu w okresie sprawowania funkcji nie mogli podejmować działalności konkurencyjnej bez względu na zapisy umowy o zarządzanie. Ponieważ zakaz mógł zostać uchylony przez Spółkę poprzez uzyskanie przez członków zarządu zezwolenia Spółki uznała za bezpodstawną argumentację Podatnika. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tą decyzję Skarżąca wniosła o jej uchylenie jako wydanej z naruszeniem prawa, a w szczególności art. 15 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Podtrzymuje w całości stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji Dyrektora UKS i popiera zawartą w nim argumentację na okoliczność obowiązywania umów o zakazie konkurencji oraz charakteru odszkodowania wypłacanego na podstawie § 5 pkt 3 umów o zarządzanie oraz istnienia bezpośredniego i faktycznego związku dokonanych wypłat z utrzymaniem i zachowaniem źródeł przychodów. Zdaniem Skarżącej bez znaczenia dla związku dokonanych wypłat odszkodowań z zachowaniem i utrzymaniem źródeł przychodów jest tryb w jakim zostały rozwiązane umowy o zarządzanie /rezygnacje złożone przez zarządców. Powodem ustanowienia w umowach zakazu konkurencji w zakresie znacznie szerszym, niż wynikający z art.375 k.h. i przyznania zarządcom rekompensaty za jego przestrzeganie były przede wszystkim wyjątkowo długie okresy zatrudnienia na stanowiskach kierowniczych w przedsiębiorstwie spółki i posiadanie w związku z tym wielu informacji o istotnym znaczeniu dla jej dalszego rozwoju. Bez względu zatem na tryb rozwiązania umowy z zarządcami, przestrzeganie przez nich zakazu konkurencji poprzez niepodejmowanie żadnej konkurencyjnej działalności zarobkowej, w zamian za otrzymywaną rekompensatę pieniężną, leżało w interesie spółki i zabezpieczało ją przed ewentualną utratą źródeł przychodów. Oprócz powyższego przepisy kodeksu handlowego przewidywały sankcje w postaci odwołania członka zarządu, a nawet ponoszenia przez członków zarządu odpowiedzialności odszkodowawczej w przypadku nie przestrzegania zakazu konkurencji. Tak więc wyjaśnienia , że Zarządcy otrzymaliby odszkodowania w związku z zapisami umowy o zarządzanie także gdy w/w umowy zostałyby rozwiązane z ich winy należy uznać za nieracjonalne. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie ,podtrzymując zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ,który przejął sprawę do rozpoznania na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi ( Dz. U .Nr 153,poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 15 ust.1 ustawy z dnia 15.02. 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych ( Dz. U. z 1993r.Nr 106,poz.482 ze zm.) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowany związek przyczynowy pomiędzy wypłaconych przez Skarżącą kwotami wynikającymi z umowy zawartej w dniu [...]czerwca 2000r., a osiągniętym przychodem. Nieuznanie tych wydatków za koszty uzyskania przychodu oparto na ocenie polityki personalnej Skarżącej, do której podejmujące decyzje w sprawie organy nie miały uprawnienia. Wyjaśnienia w tej kwestii złożone przez Skarżącą w toku postępowania; z powołaniem się na treść zawartych umów ,jak podkreślono w skardze, Izba Skarbowa uznała za nieracjonalne, bowiem zakaz konkurencji wynikał wprost z przepisów Kodeksu handlowego., który także przewiduje sankcje dla członków zarządu, w tym odpowiedzialność odszkodowawczą, za nie przestrzeganie zakazu konkurencji. Zasadnie zatem Skarżąca podnosi, że celem spornego zapisu § 5 pkt 3 było właśnie stworzenie finansowych gwarancji przestrzegania przez zarządców zakazu konkurencji, co oczywiście nie wykluczało ich odpowiedzialności za ewentualne szkody spowodowane spółce w wyniku nieprzestrzegania tego zakazu. Skarżąca, odnosząc się do uzasadnienia zaskarżonej decyzji wykazała ,że również kodeks pracy nie uzależnia ważności umowy o zakazie konkurencji, po ustaniu stosunku pracy, od sposobu jego rozwiązania. Bez znaczenia dla sprawy należy zatem uznać okoliczności, iż to zarządcy skorzystali z możliwości wcześniejszego rozwiązania umów. W zaistniałym w rozpoznawanej sprawie stanie faktycznym Sąd za uprawnione uznał stanowisko Skarżącej, że wydatek poniesiony z tytułu wypłaty odszkodowania, po rozwiązaniu umów o zarządzanie z Prezesem i V-ce Prezesem jest kosztem poniesionym w celu zachowania źródeł przychodów, a zatem zgodnie z treścią art. 15 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Stwierdzając, że zaskarżona decyzja jak i decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem prawa materialnego ,Sad na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a ,art.152 oraz art. 200 ustawy o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji