III SA/Wa 1012/16

27/8/2018 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 27/8/2018 r. po rozpoznaniu wniosku G. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]/01/2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2006 r. oraz wysokości odsetek za zwłokę od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy za miesiące od stycznia do grudnia 2006 r. p o s t a n a w i a odmówić spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca G. Sp. z o.o. w likwidacji w W. złożyła w skardze kasacyjnej i na formularzu z 17/7/2018 r., wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wyjaśniła, że z uwagi na przedłużenie terminu do zwrotu VAT nie dysponuje środkami na koszty postępowania sądowego. Wskazała też, że toczy się względem niej postępowanie egzekucyjne, rachunek bankowy jest zajęty przez organ. Dane zawarte w treści formularza okazały się zbyt skromne do przyznania prawa pomocy Spółce. Dlatego referendarz sądowy wezwał Skarżącą, m.in., o przedłożenie dokumentacji dotyczącej działalności prowadzonej w kraj, szczegółowo wymienionej w wezwaniu z 6/2/2018r., doręczonym 7/2/2018 r. (zpo w aktach sądowych). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje - gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. G. Spółka z o.o. rok obrotowy 2017 zakończyła stratą w wysokości 1.496.700,21 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy to [...] zł. Spółka nie posiada środków w kasie. Rachunki bankowe strony skarżącej zostały zajęte przez organy skarbowe. Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych to kwota 3.mln. zł. W wykonaniu wezwania urzędnika sądowego przekazała dokumenty finansowe (m.in. bilans na poszczególne lata, wyciąg z rachunków bankowych, wprowadzenie do sprawozdania finansowego, zestawienie kosztów za maj, kwiecień i czerwiec 2018 r. zestawienie faktur przychodowych za 2018 r, zestawienie dopłat, zestawienie zaległości i in.). Wymagany wpis od skargi kasacyjnej, jedyny koszt sądowy na obecnym etapie, wynosi ok 6300,- zł. Zdaniem referendarza, skoro spółka pokrywa koszt związane z funkcjonowaniem spółki, i to podczas jej likwidacji, w wysokości przekraczającej wysokość wymaganego wpisu od skargi (por. zestawienie kosztów na kwotę 8095 zł), a nadto generuje faktury przychodowe na kwotę ponad 40 tys. zł, nie wspominając o tym, że – jak wskazała w formularzu i nadesłanych pismach – może korzystać z pomocy i dopłat od wspólników oraz pokrywa inne koszty związane z prowadzeniem postępowania (np. wynagrodzenie pełnomocników), to brak jest podstaw do odstąpienia od prawomocnej oceny zdolności spółki do ponoszenia kosztów sądowych, wyrażonych w wydanych względem niej w postanowieniach Sądu. Nie umożliwia tego również szacunek urzędnika sądowego do dorobku prawnego, który podejmując decyzje jest związany nie tylko wskazaniami sumienia i (szeroko pojętego) "serca", ale również ciasnym – i niekiedy niekomfortowym tak dla orzecznika, jak dla Strony – gorsetem obowiązującego prawa i zaleceniami z przywołanego dorobku prawnego. Nadto, u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie niniejszej legł, przede wszystkim fakt dysponowania przez skarżącą spółką znacznym majątkiem o wartości [...] zł. Wartość wykazanego majątku wielokrotnie przekracza wysokość kosztów sądowych w sprawie niniejszej – na obecnym etapie postępowania koszty te ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej we wskazanej wielkości. Dodatkowo, jak skarżąca spółka wskazała (charta non erubescit) dysponuje ona możliwością uzyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie się wspólników do dopłat, których uchwalenie dopuszczalne jest także w okresie likwidacji spółki (art. 275 § 3 k.s.h.). Przy czym, jak wynika z treści złożonego oświadczenia Skarżąca korzysta już z tej możliwości w zakresie finansowania najpilniejszych potrzeb, zatem instrument ten okazał się skuteczny dla finansowania również innych wydatków. W złożonym wniosku nie wskazano zatem przesłanek, które mogłyby uzasadniać przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, stąd rozstrzygnięcie odmowne. Referendarz sądowy podziela również pogląd, zgodnie z którym w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego podtrzymane zostało stanowisko, iż w świetle art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 10 i 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm.) wszczęcie wobec wnioskodawcy postępowania upadłościowego (układowego lub likwidacyjnego) nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy; dopiero wykazanie - zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 p.p.s.a. - zasadności przyznania prawa pomocy, czyli przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej w sposób nie budzący wątpliwości, że zasadne jest przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 21 stycznia 2015 r. w sprawie II FZ 1937/14, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym, ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy, mimo zaistnienia przesłanek ustawowych, od uznania sądów (por. postanowienie NSA z dnia 22/7/2014 r., sygn. akt I FZ 226/14, publ. LEX nr 1492476). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 16/1/2014 r., II GZ 792/13, publ. LEX nr 1452809). Nie powinna też traktować w sposób uprzywilejowany innych wydatków. Stąd urzędnik sądowy nie jest w stanie samodzielnie rozstrzygnąć jawnej sprzeczności w zadeklarowanym i podtrzymywanym przez Stronę stanie faktycznym, wskazaniach z zasygnalizowanego orzecznictwa – przy jednoczesnym poszanowaniu reguł racjonalnego myślenia i zasad doświadczenia życiowego i gospodarowania środkami ogółu obywateli (haec Sibyllae foliis obscuriora). Nie oznaczyła zarazem Strona powodów, dla których nie jest w stanie definitywnie ponieść kosztów wpisu od skargi kasacyjnej we wskazanej wysokości, czyli mniejszej, niż ponoszone "inne" wydatki, czy w wysokości mniejszej, niż wartość posiadanego majątku. Mając to na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.