III SA/Wa 102/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, , po rozpoznaniu w dniu 29 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. D. o dopuszczenie do sprawy jako uczestnika postępowania w sprawie ze skargi "J. " Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2009 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. postanawia -odmówić dopuszczenia W. D. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania- W piśmie z 6 października 2010 r. W. D. (dalej "Wnioskodawca") poinformował, że ustanawia adw. J. T. swoim pełnomocnikiem w sprawach o sygnaturach akt: III SA/Wa 101/10, III SA/Wa 91/10, III SA/Wa 102/10. Uzasadniając swoją chęć udziału w ww. postępowaniach Wnioskodawca wskazał jedynie, że był Prezesem Zarządu Spółki "J. Sp. z o.o." w 2004 r., a więc w okresie, którego dotyczy decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. (dalej "DUKS") z [...] maja 2009r. Zatem rolą Sądu było wydanie orzeczenia w przedmiocie dopuszczenia W. D. na etapie skargi kasacyjnej do postępowania sądowoadministracyjnego jako uczestnika postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowił co następuje; Wniosek W. D. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym na prawach strony nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Warunkiem takiego uczestnictwa zatem jest uprzedni udział w postępowaniu administracyjnym, czyli w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym. W myśl § 2 art. 33 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika postępowania na prawach strony może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. W niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte wskutek skargi wniesionej przez J. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. Kwestią wymagającą rozważenia była możliwość dopuszczenia do toczącego się postępowania W. D. a właściwie stwierdzenie czy w sprawie wnioskodawca legitymuje się interesem prawnym. Wskazać przy tym należy, iż w orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt, a nie interes faktyczny (zob. wyr. NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Podkreśla się także, że interes prawny musi być własny, co oznacza, że nie można opierać go wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (zob. postanowienie NSA z dnia 2 kwietnia 2008 r., II OZ 280/08, LEX nr 506870). Interes prawny to taki, który został wzięty przez prawo w ochronę polegającą na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia. Pojęcie to określa relację pomiędzy oczekiwaniami jakiegoś podmiotu w stosunku do organów stosujących prawo a kompetencjami i możliwościami tych organów, jakimi dysponują wobec danego podmiotu. Pojęcia interesu prawnego zaczęto używać w doktrynie na określenie pewnej korzystnej sytuacji jednostki wobec państwa, nie dającej jej wprawdzie roszczenia o czynność określonej treści, ale silniejszej od interesu faktycznego, nie uprawniającego do żadnego żądania. Interesem prawnym można też nazwać prawo jednostki do określonego postępowania zmierzającego do wydania decyzji, umiejscowione między prawem podmiotowym a interesem faktycznym. Interes prawny, aby mógł zostać zaspokojony przez administrację, musi być osobisty, własny, indywidualny, znajdujący swoją podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (zob. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, wyd. 7 uzupełnione i rozszerzone, Warszawa 2005, s. 224 i n). Należy podkreślić, że interes prawny jest zarazem kategorią ściśle związaną z przedmiotem postępowania, ze względu na fakt, że dotyczy sfery normatywnej, mającej swoje źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy. Można ująć go też, jako potrzebę ochrony sfery prawnej obywatela wyznaczającą zakres jego działań lub subiektywnie odczuwaną potrzebę utrzymania istniejącego, lub spowodowania takiego stanu rzeczy, jaki dany podmiot uważa za korzystny, przy czym korzyść ta musi mieć swoje źródło w prawie (zob. J. Klimkowicz, Interwencja uboczna w według k.p.c., Warszawa 1972, s. 50). Z kolei w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że interes faktyczny to interes indywidualny, który nie został w żaden wyraźny sposób wzięty pod ochronę przez obowiązujące prawo (W. Jakimowicz, Publiczne prawa podmiotowe, Zakamycze 2000, s. 126). Precyzując pojęcie interesu faktycznego, wskazano w orzecznictwie, iż jako interes faktyczny należy kwalifikować taki stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jak w przypadku interesu prawnego, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (zob. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., I SA 1748/83, publikowany w E. Smoktunowicz, Kodeks postępowania administracyjnego w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 1995, s. 109). Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie w żaden sposób nie dotyczy praw i obowiązków wnioskodawcy i tym samym rozstrzygnięcie Sądu II instancji nie będzie miało wpływu na jego interes prawny. Wnioskodawca, mając z pewnością na uwadze art. 116 § 1, § 2 i § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997r Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r Nr 8 poz.60 ze zm., dalej "O.p."), wywodzi swój interes prawny z faktu sprawowania funkcji prezesa "J. " Sp. z o.o. z siedzibą w G. , w okresie objętym decyzją DUKS z [...] maja 2009 r. Należy jednak zauważyć, że zarówno zaskarżone postanowienie jak i decyzja Dyrektora UKS nie nakłada żadnego obowiązku na wnioskodawcę. Sama potencjalna możliwość przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania Spółki na członka zarządu nie uzasadnia jeszcze wystąpienia interesu prawnego. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, Wnioskodawca może posiadać jedynie interes faktyczny, a nie interes prawny, który uprawniałby go do uczestnictwa w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Sąd, w świetle art. 33 § 2 p.p.s.a. ma możność ustalenia kręgu uczestników postępowania, co oznacza również kompetencję do odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie, w sytuacji, gdy z wnioskiem występuje osoba, która nie może wylegitymować się interesem prawnym, który rzutowałby na wynik postępowania sądowoadministracyjnego. Mając powyższe na względzie zasadne było wydanie postanowienia zawartego w sentencji, na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a.