III SA/Wa 1026/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - R. S. (dalej zwany: "Skarżącym") po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że jest osobą bezrobotną, pozbawioną środków do życia. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i pełnoletnim, niepracującym synem. Jedyny dochód rodziny stanowi wynagrodzenie za pracę żony wnioskodawcy w wysokości 5.100 zł. Żona Skarżącego spłaca kredyt, którego miesięczna rata wynosi 2.200 zł. Do swojego majątku Skarżący zaliczył jedynie mieszkanie o pow. 60 m², obciążane kredytem hipotecznym. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów i złożenia oświadczeń dotyczących jego sytuacji finansowej. W odpowiedzi Skarżący nadesłał wspólne zeznanie podatkowe małżonków za 2013 r., zaświadczenie o statusie osoby bezrobotnej dotyczące syna T. , wyciągi z rachunku bakowego żony skarżącego, kopię umowy kredytowej. Skarżący wskazał, że miesięczne wydatki rodziny wynoszą 6.150 zł (kredyt hipoteczny 1.900 zł, czynsz za mieszkanie 650 zł, energia elektryczna 150 zł, wyżywienie 1.800 zł, telefony 150 zł, środki czyszczące 150 zł, niezbędne kosmetyki 250 zł, pomoc dla teściowej wnioskodawcy 800 zł, bilety miesięczne 300 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z 23 maja 2014 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że na Skarżącym ciąży konieczność zapłaty jedynie 100 zł wpisu sądowego, a kwota ta nie stanowi obciążenia wyższego niż możliwości finansowe rodziny Skarżącego. Referendarz w swoim postanowieniu wymienił kilka wydatków rodziny Skarżącego wskazując, że nie są to wydatki niezbędne, zaspokajające podstawowe potrzeby. Skarżący w ustawowym terminie wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, iż wszystkie dodatkowe wpłaty gotówkowe na rachunek bankowy żony stanowią pożyczki od znajomych i rodziny, bilet lotniczy do A. został sfinansowany przez siostry żony. Do sprzeciwu Skarżący załączył informację uzyskaną w Spółdzielni o ciążących na nim zaległościach w opłatach na dzień 30 kwietnia 2014r. w kwocie 3.522,90 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia, co niemożliwym czyni wypowiedzenie się Sądu co do jego treści. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Tak określony zakres prawa pomocy mieści się w częściowym zwolnieniu od kosztów sądowych, przewidzianym w art. 245 § 3 P.p.s.a. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a, jest wykazanie przez tę osobę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na swój stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dlatego też zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach, uwzględniając z jednej strony wysokość obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym, z drugiej zaś strony - wysokość środków, którymi ona dysponuje. Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącego oraz przedstawionych przez niego danych o sytuacji finansowej Sąd stwierdza, że w jego przypadku przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy nie występują. Zgromadzony materiał pozwala stwierdzić, że wydatek w wysokości 100 zł nie wpłynie na budżet domowy Skarżącego w taki sposób, iż doprowadzi do zachwiania podstaw egzystencji Skarżącego i jego rodziny. Gospodarstwo domowe Skarżącego składa się z trzech osób. Skarżący wskazał, że jedynym źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie żony w wysokości 5.100 zł zaś łącznie miesięcznie wydają ok 6.150 zł, zadłużając się w banku. Na Skarżącym i jego żonie ciąży kredyt hipoteczny oraz zaległości w opłatach czynszu. W ocenie Sądu nie stanowi to jednak podstawy do zwolnienia Skarżącego z kosztów sądowych. Po pierwsze dlatego, że jedynym kosztem na obecnym etapie postępowania jest wpis w wysokości 100zł. Po drugie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy można wystąpić na każdym etapie postępowania gdy powstanie obowiązek zapłaty kosztów sądowych. Po trzecie to, że Skarżący nie pracuje nie jest wystarczające dla uznania go za niezdolnego do uiszczenia 100 zł wpisu sądowego. Ze znajdujących się w aktach sprawy materiałów nie wynika, iż Skarżący jest osobą bezrobotną, oraz że nie ma i nie będzie miał w przyszłości możliwości zarobkowania. Pozostaje też we wspólnym gospodarstwie domowym z zarabiającą żoną. Małżonkowie natomiast, z uwagi na treść art. 23 i art. 27 oraz art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinnego i opiekuńczy, zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji również w zakresie ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Potwierdzenie stanowiska Sądu stanowi przykładowo postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2013r. sygn. akt II FZ 92/13, zgodnie z którym w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, niezależnie od istniejącego między małżonkami ustroju majątkowego, istotny jest także stan majątkowy i możliwości płatnicze małżonka osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Należało mieć zatem na uwadze to, że Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która uzyskuje stałe dochody, z których w ocenie Sądu można wygospodarować kwotę 100 zł na uiszczenie wpisu sądowego, który w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi będzie Skarżącemu zwrócony. Porównanie ponadto wynagrodzenia żony Skarżącego z kwotą wynagrodzenia uznanego za minimalne (1.680 zł brutto – dane GUS) oraz aktualnego wynagrodzenia przeciętnego (3.897 zł brutto – dane GUS za I kwartał 2014r.), pozwala stwierdzić, że sytuacja finansowa Skarżącego i jego rodziny jest na tyle dobra, że pozwala na zaspokojenie niezbędnych potrzeb Skarżącego i jego rodziny, ale też na uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 100 zł. To na Skarżącym ciąży obowiązek ułożenia swoich wydatków, tak aby regulować swoje zobowiązania zarówno bieżące, jak i sporadyczne, np. dotyczące postępowania sądowego. Rzeczą Sądu nie jest ocena sposobu, w jaki Skarżący gospodaruje posiadanymi środkami, a wyłączną decyzją Skarżącego jest to, na jaki cel środki te przeznaczy. Skarżący powinien jednak liczyć się z koniecznością poniesienia wydatków, innych niż te, które sam uznał za istotne, tym bardziej, że istnieje możliwość wygospodarowania środków na uiszczenie ww. wpisu, który w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi będzie Skarżącemu zwrócony. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd postanowił, jak w sentencji.