III SA/Wa 1071/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Kleiber, sędzia WSA Marek Krawczak (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi D.K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne jako nieuzasadnionej oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego L., jako organ egzekucyjny, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] prowadził egzekucję do majątku Skarżącej - D. K.. W celu wyegzekwowania dochodzonej zaległości Naczelnik Urzędu Skarbowego L. zawiadomieniami z dnia 29 października 2010 r. dokonał zajęcia wierzytelności Skarżącej z rachunków bankowych dokonane zawiadomieniami od nr USVII/690/2010/KM do nr USVII721/714/2010/KB. Pismem z dnia 25 listopada 2010 r. Skarżąca wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej w L. skargę na ww. czynności egzekucyjne. W skardze Skarżąca podniosła, że w/w czynności egzekucyjnych dokonano sprzecznie z prawem, gdyż przed sądami administracyjnymi toczy się postępowanie dotyczące wymagalności egzekwowanej zaległości. Ponadto wskazała, że zastosowane środki egzekucyjne są zbyt uciążliwe. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. oddalił ww. skargę z dnia 25 listopada 2010 jako bezprzedmiotową z uwagi na uchylenie zaskarżonych czynności egzekucyjnych. Pismem z dnia 19 stycznia 2011 r. Skarżąca wniosła zażalenie do Ministra Finansów. W zażaleniu Skarżąca podniosła, że pomimo wstrzymania przez WSA wykonania decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego i dokonania zaskarżonych czynności egzekucyjnych nadal prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Ponadto zakwestionowała, że uchylenie zaskarżonych czynności egzekucyjnych powoduje brak podstaw do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. W dniu 7 lipca 2011 r. Minister Finansów po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie wydał postanowienie, którym uchylił w całości zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Minister Finansów uznał, iż skarga na czynności egzekucyjne podlegała merytorycznemu rozpatrzeniu. Postanowieniem z dnia 8 września 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L., po ponownym rozpatrzeniu skargi z dnia 25 listopada 2010 r. na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności Skarżącej z rachunków bankowych, oddalił wniesioną skargę na czynności egzekucyjne jako nieuzasadnioną. Dyrektor Izby Skarbowej w L. uznał, że czynności zajęcia rachunków bankowych dokonano zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, z późn. zm., dalej jako "u.p.e.a.") W dniu 16 września 2011 r. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie do Ministra Finansów. W zażaleniu podniosła, że organ pierwszej instancji wydając zaskarżone postanowienie nie odniósł się merytorycznie do podniesionych w skardze zarzutów, ani nie rozpoznał kwestii nieistnienia obowiązku z uwagi na nieskuteczne i rażąco wadliwe zajęcie zabezpieczające. Ponadto wskazała, że tytuł wykonawczy nr [...], stanowiący podstawę dokonania zaskarżonych czynności egzekucyjnych, został jej doręczony po upływie terminu przedawnienia egzekwowanej zaległości, co wyklucza przerwanie biegu terminu przedawnienia z powodu niedopuszczalności i nieskuteczności zajęcia zabezpieczającego. Poza tym podkreśliła, że prowadzone postępowanie egzekucyjne zagraża jej egzystencji. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2013 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 8 września 2011r. Minister Finansów oceniając prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności Skarżącej z rachunków bankowych nie stwierdził naruszenia przepisów prawa. Wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. tj. egzekucja z rachunku bankowego. Zajęcia rachunków bankowych Skarżącej dokonano zgodnie z art. 80 u.p.e.a. tj. poprzez przesłanie do dłużników zajętych wierzytelności, tj. N.S.A. w L. i, P. S.A. w W., I. S.A. w K., BGŻ S.A. w W., B. S.A. w W. P. BP S.A. w S. B.S.A. w L., Banku I. S.A. w W.. G. S.A. w W., B. S.A. w W., Banku Z. S.A. w W., A. S.A. w W., Banku P. S.A. w W., E. S.A. w W., F. S.A. w W., I. S.A. w W., L. S.A. w W., K. S.A. w W., S. w L., R. S.A. w K., A. S.A. w W., Banku P. S.A. w B., Banku O. S.A. w L. , Banku B. S.A. w G., G. Banku S.A. w G. zawiadomień z dnia 29 października 2010 r. nr USVII/690/2010/KM do nr USV11 721/714/2010./KM o zajęciu wierzytelności pieniężnej Skarżącej z rachunków bankowych do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ zażaleniowy wskazał, iż podstawę dokonania zajęcia wierzytelności Skarżącej z rachunków bankowych stanowił tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 22 grudnia 2005 r., zaktualizowany w dniu 5 lutego 2007 r., wystawiony na Skarżącą przez Naczelnika Urzędu Skarbowego L., którego odpis doręczono Skarżącej. Minister Finansów wskazał, iż zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych doręczono również Skarżącej w dniu 23 listopada 2011 r. Do zajęć wierzytelności z rachunków bankowych wykorzystano druki "Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem", które odpowiadają wzorom określonym dla tego rodzajów druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 37, poz. 1541 z późn. zm.). Organ odnosząc się do zarzutu, iż brak było podstaw do dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej z uwagi na przedawnienie i brak wymagalności dochodzonych zaległości wskazał, iż zarzuty te nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Organ w odniesieniu do zarzutów dotyczących uciążliwości prowadzonego postępowania egzekucyjnego wskazał, iż w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny zastosował jako środek egzekucyjny - egzekucję z rachunków bankowych uznając, iż zastosowany środek egzekucyjny jako najmniej uciążliwy dla Skarżącej. W skardze na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie. W uzasadnieniu Skarżąca zakwestionowała wymagalność dochodzonego obowiązku. Skarżąca zarzuciła, że tytuł wykonawczy stanowiący podstawę dokonania zaskarżonych czynności egzekucyjnych doręczono jej po upływie terminu przedawnienia dochodzonego obowiązku, zaś o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego została nieprawidłowo powiadomiona, gdyż druk powiadomienia o zajęciu prawa majątkowego nie spełnia bowiem wymogów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreśliła, że nieprawdą jest, że skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a.. przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego. Wskazała, że zgodnie z art. 1a u.p.e.a.. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Stąd też zarzut dotyczący braku podstaw do dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej z uwagi na przedawnienie i brak wymagalności dochodzonego obowiązku podlega rozpatrzeniu w ramach skargi, o której mowa w art. 54 u.p.e.a.. Skarżąca nie zgodziła się także ze stwierdzeniem zawartym w zaskarżonym postanowieniu, że zajęcie rachunku bankowego jest najmniej uciążliwym środkiem egzekucyjnym. Skarżąca podkreśliła, że wobec podjętych wcześniej do jej majątku czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia praw majątkowych takich jak świadczenie emerytalne, zwrot kosztów sądowych, zwrot podatku, zajęcie samochodu - dokonanie zaskarżonych czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia rachunków bankowych nie stanowi najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie procesowym z dnia 3 grudnia 2013 r. Skarżąca podtrzymała zarzuty zawarte w skardze ponadto podniosła, iż podstawa egzekucji była i jest niezgodna z prawem i nieskuteczna, gdyż zdaniem Skarżącej brak jest dokumentów dających podstawę do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec niej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W punkcie wyjścia zaznaczyć należy, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działań organów administracji publicznej, w tym postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym, w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej jako "p.p.s.a."), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Sąd takich naruszeń prawa w działaniach organów administracji publicznej nie stwierdził. Rozstrzygnięcia poddane kontroli Sądu w niniejszej sprawie podjęte zostały na skutek złożenia przez Skarżącą skargi na czynności egzekucyjne, a mianowicie zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. O zasadności tej skargi, a w rezultacie prawidłowości dokonania zakwestionowanych przez Skarżącego czynności egzekucyjnych, orzekał Dyrektor Izby Skarbowej w L., a następnie Minister Finansów. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skarga na czynność egzekucyjną jest więc instytucją postępowania egzekucyjnego, celem którego jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego. Służy zaś kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków egzekucyjnych, zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności. Ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają działania organu egzekucyjnego (egzekutora), który na zlecenie wierzyciela (organu podatkowego) egzekwuje należność (zobowiązanie podatkowe) wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. Rozpoznając zatem sprawę, której przedmiotem jest skarga na dokonaną czynność egzekucyjną, polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego, należało ocenić, czy jest ona zgodna z art. 80 u.p.e.a. Zgodnie z art. 80 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. W ocenie Sądu, organy egzekucyjne prawidłowo zastosowały art. 80 u.p.e.a. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zawiadomienia o zajęciach zostały prawidłowo doręczone wskazanym w postanowieniu bankom. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych doręczono również zobowiązanej w dniu 23 listopada 2011 r. Podstawę dokonania zajęcia wierzytelności zobowiązanej z rachunków bankowych stanowił tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 22 grudnia 2005 r., zaktualizowany w dniu 5 lutego 2007 r., wystawiony na zobowiązaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego L., którego odpis doręczono zobowiązanej. Specyfika niniejszej sprawy polega na tym, że jak wynika z akt sprawy, zawiadomieniami z dnia 7 grudnia 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego L. uchylił dokonane zajęcia rachunków bankowych. Powodem uchylenia zajęcia było przekonanie organu egzekucyjnego o zastosowaniu środka egzekucyjnego w czasie kiedy postępowanie egzekucyjne powinno być zawieszone. W rozpoznawanej sprawie Minister Finansów wyraził pogląd, że "przepis art. 54 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zakreślił zobowiązanemu czternastodniowy termin na wniesienie skargi na czynności egzekucyjne. Wniesienie skargi w tym terminie skutecznie wszczynało postępowanie wymagające jej merytorycznej oceny, bez względu na stan postępowania egzekucyjnego. Przedmiotem sprawy bowiem stała się skarga. Zobowiązany, korzystając z tego środka zaskarżenia, uprawniony jest do uzyskania stanowiska organu nadzoru, co do zgodności z prawem działań organu egzekucyjnego, niezależnie od tego, czy postępowanie egzekucyjne zostało zakończone, czy jest nadal w toku. W świetle powyższego wydanie rozstrzygnięcia formalnego w sprawie skargi na czynności egzekucyjne w przedmiotowej sprawie było niezasadne" (k. 619 akt administracyjnych). Stanowisko organu zażaleniowego jest zbieżne z argumentacją zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 2010 r. II FSK 209/09, w którym wskazano, że zakończenie postępowania egzekucyjnego nie niweczy możliwości wniesienia skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., ani nie stanowi przeszkody dla rozstrzygnięcia takiej skargi. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie pogląd ten w pełni podziela. Prawidłowo zatem organ nadzoru dokonał merytorycznego rozpatrzenia wniesionego przez Skarżącą zażalenia. Odnosząc się do argumentacji zawartych w skardze i złożonym na rozprawie piśmie procesowym dotyczących doręczenia tytułu wykonawczego wymienionego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i twierdzenia Skarżącej, iż otrzymała ten tytuł po terminie przedawnienia w dniu 9 stycznia 2006 r. Sąd zauważa, iż Skarżąca kwestionując prawidłowość doręczenia tytułu wykonawczego dąży do wykazania, że zobowiązanie podatkowe za rok 1999 uległo przedawnieniu. Temu samemu celowi służy kwestionowanie prawidłowości wszczęcia postępowania zabezpieczającego. Kwestia prawidłowości dokonanego zabezpieczenia była przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z 28 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Łd 886/06 zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. uznał za nieuzasadniony. Sąd ten wskazał, że dnia 16 listopada 2005 r. Skarżącej doręczono decyzję wydaną m.in. na podstawie art. 33 O.p. o zabezpieczeniu na jej majątku należności wynikających z przewidywanego zobowiązania podatkowego w podatku. W tym dniu i na tej podstawie dokonano także zajęcia zabezpieczającego należącego do skarżącej samochodu Fiat Seicento z 1999 r. Następnie 15 grudnia 2005 r. doręczono Skarżącej decyzję wymiarową, a 22 grudnia 2005 r. wystawiono tytuł wykonawczy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że 15 grudnia 2005 r. zajęcie zabezpieczające przekształciło się z mocy prawa w zajęcie egzekucyjne, które to zajęcie, zgodnie z art. 1 a pkt 12 u.p.e. jest środkiem egzekucyjnym. Zatem za uprawniony przyjął wniosek, że z dniem 15 grudnia 2005 r. nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia. Sąd podkreślił że Skarżąca została o zastosowaniu tego środka egzekucyjnego powiadomiona o czym świadczy doręczenie decyzji w przedmiocie zabezpieczenia, protokołu zajęcia zabezpieczającego jak również decyzji wymiarowej. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną Skarżącej od powyższego wyroku podzielił przytoczony wyżej pogląd sądu pierwszej instancji zgodnie z którym przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło 15 grudnia 2005r. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 129/08). Wobec powyższego zarzuty Skarżącej w tym zakresie Sąd uznaje za nieuzasadnione, jak również wskazuje, że zawarte w uzasadnieniu skargi wywody dotyczące wadliwości decyzji o zabezpieczeniu jak również nieprawidłowości w doręczeniu zarówno tejże decyzji jak i tytułu wykonawczego w dniu 9 stycznia 2006 r. a więc już po upływie terminu przedawnienia zmierzają do zakwestionowania stanowiska zawartego w przywołanych wyżej wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 maja 2007 r. sygn. akt III SA/Łd 886/06 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 129/08. Stosownie do treści art. 170 p.p.s.a orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko sąd, który je wydał ale również inne sądy i organy. W niniejszej sprawie oznacza to, że Sąd rozpoznający sprawę związany jest ustaleniami dokonanymi w przywołanych wyżej wyrokach a w konsekwencji zobowiązany jest stwierdzić, że podnoszące przez Skarżącą zarzuty dotyczące wadliwości decyzji o zabezpieczeniu, trybu doręczenia tejże decyzji oraz kwestii przedawnienia są nieuzasadnione. W konsekwencji, pomimo subiektywnego przekonania Skarżącej o istnieniu powyższych nieprawidłowości nie można z nich wywodzić istnienia przesłanki do stwierdzenia naruszenia prawa przez organ egzekucyjny. Również argumentacja skargi, w której Skarżąca podnosi zastosowanie wobec niej zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie może skutkować uwzględnianiem skargi z uwagi na to, iż skarga na czynności egzekucyjne nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania w stosunku do innych środków prawnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności do zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Właśnie w pkt 8) ww. artykułu ustawodawca wskazuje, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji może być zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, nie może zaś być ten argument brany pod uwagę przy rozpatrywaniu skargi na czynności egzekucyjne. Biorąc pod uwagę powyższe analiza przebiegu zaskarżonej czynności egzekucyjnej potwierdziła, iż w stosunku do Skarżącej zastosowano zajęcie wierzytelności, z którego prowadzenie egzekucji było prawem dozwolone. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W związku z tym, wybór środków egzekucyjnych, które mają być zastosowane w konkretnym przypadku, powinien zostać dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku, przy czym organ egzekucyjny może stosować równocześnie kilka środków egzekucyjnych. W ocenie Sądu, środek egzekucyjny będący przedmiotem badania został dokonany zgodnie z obowiązującą procedurą. Mając z kolei na uwadze zarzut prowadzenia postępowania w sposób opieszały Sąd stwierdza, że Minister Finansów wydając postanowienia o niezałatwieniu sprawy w terminie, wskazywał na konieczność wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, informował także o nowym terminie załatwienia sprawy - stosownie do wymogów wynikających z art. 36 §1 k.p.a. Sąd zauważa, że wielokrotne informowanie Skarżącej przez organ, że sprawa zostanie załatwiona w terminie późniejszym niewątpliwie narusza zasadę szybkości postępowania (art.12 k.p.a.), jednakże uchybienie to pozostaje bez wpływu na rozstrzygniecie sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.