III SA/Wa 1110/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. i styczeń 2015 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie D. H. (dalej jako "Skarżący"), reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, w skardze na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. i styczeń 2015 r. wniósł o "zwolnienie od opłat sądowych w całości". Wobec powyższego, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 19 czerwca 2018 r. wezwano Skarżącego reprezentowanego przez pełnomocnika do nadesłania wypełnionego formularza wniosku PPF w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednak wniosek ten zawierał braki uniemożliwiające jego rozpoznanie. Wobec powyższego, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 23 lipca 2018 r. wezwano Skarżącego reprezentowanego przez pełnomocnika do uzupełnienia nadesłanego do Sądu formularza wniosku lub ponowne nadesłanie właściwie uzupełnionego formularza, poprzez wypełnienie rubryk nr 4.1 i 4.2 (co wypływa na zakres wniosku i podstawę jego rozpoznania) oraz rubryki nr 6. Na wykonanie wezwania zakreślono termin 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie wezwano Skarżącego reprezentowanego przez pełnomocnika, na podstawie art. 255 p.p.s.a. do złożenia w terminie 7 dni dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, poprzez nadesłanie: - kopii dokumentu PIT rozliczenia podatku dochodowego za rok 2017 lub zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego przez Skarżącego w tym okresie; - oświadczenia, czy Skarżący posiada udziały w spółkach prawa handlowego, a jeśli tak, to jakiej wartości; - oświadczenia, czy Skarżący pełni jakieś funkcje w spółkach prawach handlowego, stowarzyszeniach, fundacjach, a jeśli tak, to w jakiej wysokości uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenie; - zaświadczenia o zarobkach ze wskazaniem sposobu wypłaty wynagrodzenia (przelew, wypłata w kasie); - wyciągów wszystkich posiadanych przez Skarżącego rachunków bankowych z ostatnich sześciu miesięcy, z wyszczególnieniem operacji dokonywanych na tych rachunkach w tym okresie i aktualnych sald rachunków; - kserokopii umów kredytowych, które Skarżący wykazał w rubryce nr 11 formularza dotyczącej zobowiązań i stałych wydatków (kredyt obrotowy i kredyt konsumpcyjny) oraz informacji, na jaki cel kredyty zostały zaciągnięte oraz w jakiej części zadłużenia te zostały spłacone; - oświadczenia o wysokości wynagrodzenia pełnomocnika i źródeł jego pokrycia; - innych informacji, które skarżący uzna za istotne. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik Skarżącego przy piśmie z dnia 1 sierpnia 2018 r. nadesłał prawidłowo wypełniony przez Skarżącego formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W formularzu tym Skarżący zaznaczył, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że w związku z bardzo trudną sytuacją finansową, w jakiej się znalazł m.in. po przeprowadzeniu wadliwego postępowania przez organy kontroli podatkowej i zakończeniem prowadzenia działalności gospodarczej, Skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie choćby w części. Ze względu na te okoliczności nie ma możliwości, aby Skarżący mógł uiścić opłatę od skargi, mając na uwadze fakt, że w przedmiotowej sprawie jest ona nad wyraz wysoka. Skarżący podał, że w chwili obecnej podjął pracę, ale wynagrodzenie jakie otrzymuje ledwie starcza na jego utrzymanie, tym bardziej, iż jest zobowiązany do comiesięcznego płacenia alimentów w kwocie 850 zł. Ponadto, Skarżący z uwagi na katastrofalną sytuację finansową w jakiej się znalazł, zmuszony był do zamieszkania wraz z rodzicami, co pozwoliło mu zminimalizować koszty utrzymania. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, oszczędności czy przedmiotów wartościowych. Dochód Skarżącego z wynagrodzenia za pracę wynosi 1530 zł. Natomiast zobowiązania i stałe wydatki Skarżącego to: alimenty 850 zł, telefon 69 zł oraz kredyt obrotowy 2.500.000,00 zł i kredyt konsumpcyjny 50.000,00 zł. Do wniosku Skarżący załączył oświadczenie, w którym wskazał, że w 2017 r. nie osiągnął żadnego dochodu, nie posiada udziałów ani akcji w żadnych spółkach kapitałowych, nie pełni żadnej funkcji w spółkach prawa handlowego, stowarzyszeniach, fundacjach, natomiast pełnomocnik podjął się prowadzenia przedmiotowej sprawy nieodpłatnie, w ramach praktyki pro bono. Jednocześnie pełnomocnik Skarżącego zwrócił się o przedłużenie o kolejne 7 dni tj. do dnia 8 sierpnia 2018 r. terminu do wykonania zobowiązania do przedłożenia żądanych dokumentów tj. zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego przez Skarżącego w 2017 r., zaświadczenia o zarobkach ze wskazaniem sposobu wypłaty wynagrodzenia, wyciągów wszystkich posiadanych przez Skarżącego wyciągów bankowych z ostatnich sześciu miesięcy oraz kserokopii umów kredytowych. Pełnomocnik wskazał, że uzyskanie zaświadczeń i dokumentów związane jest z działalnością innych podmiotów a w związku z sezonem urlopowym czas oczekiwania na uzyskanie zaświadczeń i umów jest znacznie dłuższy. Pełnomocnik podkreślił, że Skarżący ma ograniczony dostęp do rachunków bankowych, w związku z ich zablokowaniem i wszelkie wyciągi musi uzyskiwać w oddziałach banków. Dodał, że oryginały umów kredytowych zostały również zabezpieczone w toku postępowań prowadzonych przeciwko Skarżącemu, stąd uzyskanie ich kopii możliwe jest wyłącznie w siedzibie banków. Następnie, przy piśmie z dnia 8 sierpnia 2018 r. pełnomocnik Skarżącego nadesłał zaświadczenie o zarobkach Skarżącego (wbrew treści pisma przewodniego pełnomocnika Skarżącego, zaświadczenie zostało wystawione bez wskazania sposobu wypłaty wynagrodzenia), wyciągi z jednego rachunku bankowego Skarżącego za okres od 29 listopada 2015 r. do 27 sierpnia 2016 r. (pełnomocnik wskazał, że nadesłane zostały wyciągi z wszystkich posiadanych przez Skarżącego rachunków bankowych w zakresie w jakim są one możliwe do uzyskania, albowiem wszystkie rachunki bankowe Skarżącego zostały zablokowane przez urzędy kontroli skarbowej w związku z toczącymi się postępowaniami) oraz kserokopię umowy o kredyt na rachunku bieżącym na kwotę 300.000,00 zł wraz z kserokopią formularza realizacji tej decyzji kredytowej, aneksem do wskazanej umowy kredytowej oraz kserokopię weksla in blanco w związku z powyższą umową kredytową. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwrócić należy uwagę, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Oznacza to, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wnioskodawca powinien być zatem zainteresowany przedłożeniem wszelkich dokumentów, które poświadczają jego sytuację materialną i możliwości płatnicze. Rzeczywista sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie może budzić żadnych wątpliwości. W przedmiotowej sprawie Skarżący (będąc świadomym odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w zw. z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny) oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się jedynie z dochodu uzyskiwanego z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1530 zł. Nie posiada żadnego majątku. Aby zminimalizować koszty utrzymania zamieszkał w domu rodziców. Na stałe wydatki i zobowiązania Skarżącego składają się alimenty w wysokości 850 zł oraz telefon 69 zł. Skarżący oświadczył ponadto, że ma do spłaty kredyt obrotowy 2.500.000,00 zł oraz kredyt konsumpcyjny 50.000,00 zł. Wobec wątpliwości co do sytuacji finansowej Skarżącego i jego możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwano Skarżącego do nadesłania określonych dokumentów i informacji potwierdzających jego sytuację majątkową. Skarżący nie wykonał w pełni wezwania referendarza sądowego. W pierwszej kolejności referendarz sądowy zauważa, że przedłożone przez Skarżącego zaświadczenie o zatrudnieniu nie zawiera informacji o sposobie wypłaty wynagrodzenia. Brak takiej adnotacji na zaświadczeniu nie pozwala zweryfikować, czy Skarżący otrzymuje wynagrodzenie w kasie, czy też na rachunek bankowy. W przypadku, gdy Skarżący otrzymuje wynagrodzenie na rachunek bankowy, wyciąg z tego rachunku pozwoliłby na ocenę przepływów finansowych Skarżącego i mógłby potwierdzać trudną sytuację finansową Skarżącego, co stanowiłoby podstawę do przyznania prawa pomocy. Skarżący nie przedstawił również, pomimo wezwania, wyciągów z wszystkich rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy. Nadesłane przez Skarżącego wyciągi dotyczyły jedynie jednego rachunku bankowego i obejmowały okres od listopada 2015 r. do sierpnia 2016 r. a zatem obrazowały transakcje dokonywane przez Skarżącego ponad dwa lata temu. Na podstawie przedłożonych wyciągów nie jest zatem możliwa analiza aktualnych przepływów finansowych Skarżącego. Pełnomocnik Skarżącego wskazał co prawda, że załączone zostały wyciągi wszystkich posiadanych przez Skarżącego rachunków bankowych w zakresie, w jakim są one możliwe do uzyskania, albowiem wszystkie rachunki bankowe Skarżącego zostały zablokowane przez urzędy kontroli skarbowej w związku z toczącymi się postępowania. Nie można jednak przyjąć, że Skarżący nie może przedłożyć aktualnych wyciągów z rachunków bankowych. Skarżący ma bowiem możliwość wygenerowania wyciągów z rachunków bankowych logując się do bankowości elektronicznej, bądź uzyskać takie wyciągi w oddziale banku (na co sam zwrócił uwagę pełnomocnik Skarżącego wnosząc o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów, gdzie wskazał, że Skarżący ma ograniczony dostęp do rachunków bankowych, w związku z ich zablokowaniem i wszelkie wyciągi musi uzyskiwać o oddziałach banków). Wyciągi za okres ostatnich sześciu miesięcy nie zostały jednak nadesłane. Nie zostało również nadesłane zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętego dochodu pomimo faktu, że pełnomocnik Skarżącego zwrócił się o przedłużenie terminu na nadesłanie również tego dokumentu. Skarżący oświadczył jedynie, że w 2017 r. nie osiągnął żadnego dochodu, jednak nie nadesłał dokumentu urzędowego potwierdzającego powyższą okoliczność. Zwrócić jednocześnie należy uwagę, że Skarżący w odpowiedzi na wezwanie złożył oświadczenie, iż nie posiada udziałów ani akcji w żadnych spółkach kapitałowych, nie pełni ponadto żadnej funkcji w spółkach prawa handlowego, stowarzyszeniach i fundacjach. Jednak oświadczenie to nie znajduje potwierdzenia w danych znajdujących się urzędowych rejestrach. Z rejestru przedsiębiorców wynika bowiem, że Skarżący, wbrew złożonemu oświadczeniu, posiada 100 udziałów o wartości 5.000 zł w P. Sp. z o.o. z/s w W. i pełni funkcję Prezesa Zarządu tej spółki. Skarżący posiada również 100 udziałów o wartości 5.000 zł w T. Sp. z o.o., której także jest Prezesem Zarządu. Obie spółki figurują w Krajowym Rejestrze Sądowym, ich działalność nie jest zawieszona, nie są też w likwidacji (dane z Krajowego Rejestru Sądowego aktualne na dzień 14 sierpnia 2018 r. – P. Sp. z o.o. z/s w W. nr KRS [...]; T. Sp. z o.o. z/s w W. nr KRS [...]). Zauważenia ponadto wymaga, że Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że posiada zobowiązania w postaci kredytu obrotowego w wysokości 2.500.00,00 zł oraz kredyt konsumpcyjny w wysokości 50.000,00 zł. Jednak wezwany do złożenia kserokopii umów kredytowych Skarżący nadesłał jedynie dokumentację dotyczącą kredytu na rachunku bieżącym w wysokości 300.000,00 zł. Wszystkie powyższe okoliczności wskazują, że Skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Co więcej, Skarżący będąc świadomy odpowiedzialności karnej złożył nieprawdziwe oświadczenie, iż nie posiada udziałów oraz nie pełni żadnych funkcji w spółkach prawa handlowego. Zauważyć wypada, że referendarz sądowy, kierując do Skarżącego wezwanie na podstawie art. 255 p.p.s.a., dążył do ustalenia rzeczywistych dochodów Skarżącego i jego możliwości płatniczych, w celu stwierdzenia istnienia przesłanek pozwalających na przyznanie prawa pomocy. Skierowane wezwanie miało za zadanie umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien zatem z należytą starannością wypełnić treść wezwania. To bowiem w jego interesie leży przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Skarżący nie wyjaśnił jednak swojej sytuacji materialnej i finansowej w sposób nie budzący wątpliwości. Skarżący złożył oświadczenie sprzeczne z danymi wynikającymi z rejestru urzędowego co do okoliczności posiadania udziałów i pełnienia funkcji w spółkach prawa handlowego. Nadto, Skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów tj. wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy, umów kredytowych wskazywanych przez siebie kredytów oraz zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w 2017 r. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r., II FZ 260/09 z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09). W świetle powyższego nie jest możliwe uznanie, że Skarżący wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Tym samym referendarz sądowy nie widzi powodu, aby koszty prowadzonego przez Skarżącego postępowania przerzucać na podatników. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.