III SA/Wa 1134/12

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 maja 2012 r. po rozpoznaniu wniosku J. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu; 2. odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, o które strona wnioskuje w tym postępowaniu, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) J. D. , odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF z 18 kwietnia 2012 r., wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że: - obecnie ma złą sytuację finansową – ponosi konsekwencje podwójnego opodatkowania; - jej emerytura jest zajęta przez komornika; - ma niespłacone kredyty; prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwoma synami (1982 i 1985 r.), bez stałej pracy; pobiera emeryturę w wysokości 1275 euro; - posiada dom o powierzchni 220 m.kw oraz 2 ha ziemi. Odpowiadając na wezwanie referendarza sadowego z 23 kwietnia 2012 r., strona wskazała, że : - pobiera dwie emerytury (845 i 200 euro); - nie może liczyć na pomoc najbliższych; - jej miesięczne zobowiązanie wobec [...] to 2500 zł i 800 zł odsetek względem [...] ; - posiada niespłacone karty za zakup materiałów budowlanych wobec innych banków; - z uwagi na koszty podróży do W. w celu wyjaśnienia sprawy utraciła płynność finansową; - oprócz kredytu hipotecznego "wszystkie inne są do całkowitej spłaty". Strona załączyła dokumenty wypłaty świadczeń, historie rachunku bankowego od 1 lutego 2012 do 31 marca 2012 r. oraz kwiecień – maj 2012 r., zeznanie PIT 36 za 2011 r., wyciąg z rachunku euro, pismo z 21 lutego 2012 r. o warunkach restrukturyzacji. 3) Referendarz sądowy daje wiarę oświadczeniom skarżącej złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, niezależnie od tego, że informacje podane w postępowaniu o prawo pomocy znajdują potwierdzenie w aktach administracyjnych, w szczególności w treści zestawień ze skargi. Referendarz sądowy wskazuje, że opłata z tytułu wpisu od skargi, którą to skargę wnosi strona, wynosi 100 zł. Do oznaczonej kwoty wymagalnych kosztów sądowych referendarz sądowy ogranicza rozpoznanie wniosku o prawo pomocy, ponieważ warunkiem badania zdolności strony do uiszczenia kosztów postępowania jest zestawienie konkretnych kosztów sądowych z aktualną sytuacją majątkową strony. Zarazem należy zauważyć, że 16 kwietnia 2012 r., w wykonaniu wezwania o uiszczenie wpisu, strona uiściła w sprawie 100,- zł, co oznacza, ze w sprawie nie występują wymagalne koszty sądowe, a wniosek strony w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Zwolnienie od kosztów sądowych może być rozważane, kiedy koszty te występują realnie, tj nie zostały uiszczone i obowiązek ich uiszczenia ciąży na stronie. Wniosek o zwolnienie od kosztów mogących wystąpić potencjalnie jest, przy uzyskiwaniu stałych dochodów przez stronę, przedwczesny. Referendarz sądowy informuje, że warunkiem przyznania prawa pomocy jest rzetelne przedstawienie przez stronę swojej sytuacji majątkowej. Zasadność zwolnienia od kosztów sądowych czy przyznania pełnomocnika następuje na podstawie dokumentów złożonych przez stronę, które nie powinny być zarazem wewnętrznie sprzeczne. Proces gospodarowania środkami publicznymi, którego elementem jest zwalnianie od kosztów sądowych, powinien być, z założenia, przejrzysty. Nie przecząc możliwej trudnej sytuacji materialnej strony, z oświadczeń nadesłanych przez nią wynika, że wielkość i regularność uzyskiwanych przez nią środków uniemożliwia jej natychmiastowego poczynienia nakładów finansowych na potrzeby postępowania sądowego w ten sposób, by nie miało to konsekwencji dla budżetu domowego. Zdaniem referendarza sądowego, możliwości finansowe składającej wniosek są ograniczone, jeżeli się zważy, że ze środków finansowych, które uzyskuje zaspokaja on potrzeby życiowe niepracujących członków rodziny, względem których ma obowiązki przewidziane w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Wprawdzie na jednym z rachunków strona posiada wolne środki finansowe (ok. 600 zł), jednakże swobodę ich wykorzystania referendarz sądowy miarkuje tak przyczynianiem się strony do zaspokajania potrzeb życiowych trzech osób, jak regulowaniem ciążących na stronie zobowiązań – w tym w drodze egzekucji. Wprawdzie zobowiązania umowne nie mają pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami z tytułu postępowania sądowego, jednakże zdolność do ponoszenia kosztów postępowania zależy od sytuacji płatniczej strony – która, jak wskazano, najlepsza nie jest. 4) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.