III SA/Wa 1144/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. z/s w W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002, 2003 i 2004 roku postanawia - odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. - Decyzją z dnia [...] października 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] maja 2006 r. wydaną w przedmiocie określenia Spółce z o.o. A. rozliczeń w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002, 2003 oraz 2004 roku. Decyzję tę doręczono prezesowi zarządu Spółki w dniu 18 października 2006 r. z pouczeniem, iż przysługuje od niej skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Wnioskiem z dnia 18 października 2007 r. Spółka zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Wniosek ten wniosła za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w W. i został on przekazany do tut. Sądu w dniu 30 października 2007 r. Na wezwanie Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka nadesłała wniosek złożony na formularzu PPF, w którym rozszerzyła zakres żądania o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2008 r. sygn. akt III SO/Wa 16/07 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał Spółce prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi oraz ustanowienie adwokata. W dniu 26 marca 2008 r. pełnomocnik Spółki wniósł za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w W. skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w W. informujące adw. A. M. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu doręczono mu w dniu 25 lutego 2008 r. i niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia podjął on czynności celem zapoznania się z aktami sprawy i uzyskania pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo to uzyskał w dniu 5 marca 2008 r. Pełnomocnik Spółki z ostrożności zaznaczył, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia skargi, nie później jednak niż 30 dnia od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - zwaną dalej "p.p.s.a.", czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Zgodnie natomiast z art. 86 § 1 powołanej ustawy, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu; postanowienie o przywróceniu terminu albo o odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Ustawodawca w przepisach art. 87 § 1, 2, i 4 p.p.s.a. ustanowił następujące warunki, którym powinien odpowiadać wniosek o przywrócenie terminu: - pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu powinno być wniesione do Sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, - w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, - równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Podkreślić również należy, że zgodnie z art. 87 § 5 p.p.s.a. przywrócenie terminu po upływie roku od jego uchybienia jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. W niniejszej sprawie zaskarżoną decyzję doręczono Spółce w dniu 18 października 2006 r., a zatem termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 17 listopada 2006 roku. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wniesiono w dniu 26 marca 2008 roku. Przywrócenie terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie było zatem uzależnione o wykazania przez stronę skarżącą, że zachodzi wyjątkowy przypadek, o którym mowa w cyt. powyżej przepisie. W ocenie Sądu pełnomocnik Spółki nie wykazał, że taki wyjątkowy przypadek niezawinionego uchybienia terminu zachodzi. Co więcej, w ocenie Sądu uchybienie terminu do wniesienia skargi wiązało się w rozpoznawanej sprawie z zawinieniem Spółki. Na wstępie jednakże odnieść się należało do kwestii dochowania przez pełnomocnika Spółki siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd przyjął tutaj najbardziej liberalną dla strony skarżącej wykładnię omawianych przepisów na gruncie wskazanego stanu faktycznego. Skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu została bowiem nadana w niniejszej sprawie w 30 dniu licząc od dnia gdy pełnomocnik Spółki dowiedział się o wyznaczeniu go przez Okręgową Radę Adwokacką w W.. Na potwierdzenie stanowiska, iż działanie takie jest zgodne z obowiązującymi przepisami przywołano w uzasadnieniu wniosku postanowienie NSA z dnia 8 czerwca 2006 r. sygn. akt I FZ 198/06 oraz postanowienie SN z 4 marca 2005 r. sygn. akt II UZ 72/04. W orzeczeniach tych postawiono analogiczne tezy, iż za dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej kasacji przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu należy uznać dzień, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji, nie później jednak niż dzień upływu okresu 30 dni od dnia zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem. Należy zatem zwrócić uwagę, że w orzecznictwie jest prezentowany również i odmienny pogląd, zgodnie z którym siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczyna swój bieg w dniu gdy pełnomocnik dowiaduje się o wyznaczeniu go do danej sprawy. Sąd w niniejszej sprawie podziela pierwszy ze wskazanych powyżej poglądów. Przyjęcie go nie oznacza jednak, że początek biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu zostaje automatycznie wydłużony do 30 dnia (w przypadku skargi i skargi kasacyjnej) licząc od dnia powiadomienia pełnomocnika o wyznaczeniu go do danej sprawy. Jak bowiem słusznie wskazano termin ten liczyć należy do dnia kiedy pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi (odpowiednio skargi kasacyjnej). Uzasadniając dochowanie przedmiotowego terminu należy zatem wskazać na okoliczności, które uniemożliwiały wystąpienie ze stosowanym wnioskiem wcześniej. Na tym tle stwierdzić należy, iż w uzasadnieniu wniosku złożonego w niniejszej sprawie takich okoliczności nie wskazano, za wyjątkiem jedynie tego, że do udzielenia pełnomocnictwa doszło w dniu 5 marca 2008r. Nie wskazano co uniemożliwiało przygotowanie i wniesienie skargi z wnioskiem o przywrócenie terminu po tej dacie, a przed 26 marca 2008 r. Oceniając to zaniedbanie Sąd stanął na wyrażanym w piśmiennictwie stanowisku, że okoliczności świadczących o spóźnieniu wniosku o przywrócenie terminu nie należy domniemywać (por. B. Dauter i inni: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Zakamycze 2005, s. 222), wobec czego złożony przez pełnomocnika Spółki wniosek podlegał rozpoznaniu. W ocenie Sądu nie została w niniejszej sprawie spełniona przesłanka dotycząca braku winy w uchybieniu terminu. Dokonując oceny ziszczenia się powyższej przesłanki Sąd przyjął bowiem obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Brak winy w uchybieniu terminu można bowiem przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody przy użyciu największego nawet wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 12 grudnia 2001 r., sygn. akt II SA/Wr 1744/00, niepublik.) Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowym wskazywano na okoliczności, które nie uzasadniały przywrócenia terminu - były to między innymi niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 1117/ 99, niepubl.), czy nieznajomość prawa (wyrok NSA z dnia 6 listopada 1998 r., sygn. akt I SA/ Łd 153/97, LEX nr 37127). Odnosząc się do argumentacji przedstawionej we wniosku należy na wstępie wskazać, że opiera się on na błędnym przekonaniu, że przyczyną uniemożliwiającą Spółce wniesienie skargi w terminie był brak profesjonalnego pełnomocnika. Tak jednak nie jest. Zgodnie bowiem z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Wśród wymagań formalnych skargi kierowanej do wojewódzkiego sądu administracyjnego wynikających z art. 57 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a (w przeciwieństwie do skargi kasacyjnej kierowanej do NSA) brak jest konieczności sporządzenia jej przez profesjonalnego pełnomocnika. Skargę może zatem wnieść sama strona. Tak też było w niniejszej sprawie. W kontekście cyt. przepisów nie można uznać, że niemożliwość skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika uniemożliwiała Spółce wniesienie skargi w terminie i stan ten ustał dopiero wraz z ustanowieniem adwokata z urzędu. Ocena braku winy w uchybieniu terminu musi bowiem dotyczyć zarówno okresu przed jak i po ustanowieniu profesjonalnego pełnomocnika. Istotny jest bowiem brak zawinienia w uchybieniu terminu zarówno przez samą stronę (co może dotyczyć terminu w jakim złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy) jak i ustanowionego przez Sąd pełnomocnika (por. postanowienie SN z 4 marca 1999 r. sygn. akt I PKN 596/98). Należy podkreślić, że Skarżąca spółka miała w niniejszej sprawie formalną możliwość wniesienia skargi sporządzonej przez prezesa zarządu, on bowiem zgodnie z nadesłanym odpisem KRS jest jedyną osobą upoważnioną do jej reprezentacji lub umocowanego pracownika, a skarga taka podlegałaby rozpoznaniu. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu nie odniesiono się w żaden sposób do okoliczności, które uniemożliwiałyby pełniącej funkcję prezesa zarządu E. M. wniesienie skargi z zachowaniem terminu, który upłynął w dniu 17 listopada 2006 roku. W ocenie Sądu nie można jednakże pominąć w tej mierze treści korespondencji Spółki kierowanej do Sądu w ramach postępowania w przedmiocie prawa pomocy, a dotyczącej złej sytuacji finansowej Spółki i stanu zdrowia E. M. – zarazem jedynego członka zarządu i udziałowca Spółki. Z korespondencji tej, a w szczególności kserokopii licznych zaświadczeń lekarskich wynika bowiem w okresie od 10 października 2006 r. aż do początku 2008 roku miała ona problemy zdrowotne, które doprowadziły do zawieszenia działalności przez Spółkę. Okoliczności te Sąd wziął pod uwagę z urzędu, bowiem wynikały one z pism znajdujących się w aktach sprawy, nie uzasadniają jednakże przyjęcia, że Spółka nie mogła dochować terminu do wniesienia skargi lub też zwrócić się w jego trakcie o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zdaniem Sądu z przedstawionych zaświadczeń nie wynika, aby E. M. była obłożnie chora (vide zaświadczenia z k. 4, 9, 13-15 akt III SO/Wa 16/07 ze wskazaniem że "chory może chodzić" ). Zakładając nawet, że zły stan zdrowia utrudniałby E. M. samodzielne sporządzenie i wniesienia skargi, a zła sytuacja finansowa wykluczała uzyskanie we własnym zakresie pomocy profesjonalisty, nie jest zrozumiałe dlaczego wniosek o przyznanie prawa pomocy złożyła ona w rok po upływie terminu do wniesienia skargi. Z jej dalszej korespondencji wynika, że po wniesieniu przedmiotowego wniosku stan jej zdrowia się nie zmienił. W ocenie Sądu świadczy to o tym, że wniesienie takiego wniosku było możliwe również wcześniej, a jego niewniesienie było wynikiem nie obiektywnych okoliczności ale zaniechania E. M. Zdaniem Sądu nie można działań Spółki (a tak należy traktować podejmowane za nią działania osób ją reprezentujących) w niniejszej sprawie uznać za działania niezawinione, charakteryzujące się należytą starannością w dbaniu o jej interesy. Nie istniały bowiem żadne obiektywne przeszkody, które uniemożliwiałyby czy to wniesienie skargi w terminie, czy też choćby złożenie samego wniosku o przyznanie prawa pomocy z powołaniem się na brak środków finansowych na ustanowienie pełnomocnika we własnym zakresie i trudności w samodzielnym sporządzenia skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.