III SA/Wa 1149/13

Dnia 23 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2013r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006, 2007, 2008r. postanawia odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych M.F. (zwana dalej "Skarżącą"), działając poprzez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2013r. w przedmiocie uchylenia decyzji i określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006, 2007, 2008r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, Skarżąca zwróciła się, na urzędowym formularzu PPF, o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, Skarżąca wskazała, że ponosi koszty związane w szczególności z obciążeniem kredytami, kosztowną rehabilitacją, należnościami osób trzecich, które nie dotrzymały zobowiązań z umowy przyrzeczonej oraz "stałymi inwestycjami związanymi z utrzymaniem 2 córek", które powodują, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych wymaganych w niniejszej sprawie. Z przedstawionego stanu majątkowego wynika, że Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i córką. Do majątku zaliczyła dom obciążony dwiema hipotekami. Dochód Skarżącej i jej męża wynosi 9.200 zł, zaś koszty utrzymania wynoszą około 7.000 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że wszczęto wobec niej egzekucję. Przedłożyła wyciągi bankowe, deklaracje VAT, zawiadomienia o spłacie kredytu, wezwanie do zapłaty, odpis księgi wieczystej. Przesłała ponadto zeznanie podatkowe PIT-36 za 2012r. i zaświadczenie o zatrudnieniu. Referendarz sądowy WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 11 lipca 2013r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od powyższego postanowienia Skarżąca podniosła, że ustalenia referendarza sądowego, dokonane w powyższym postanowieniu nie były uprawnione. Zdaniem Skarżącej wysokość przychodów jej męża nie przekłada się automatycznie na sytuację finansową samej Skarżącej. Przychody zaś samej Skarżącej nie pozwalają jej na poniesienie przez nią kosztów postępowania w niniejszej sprawie oraz w pełni uprawniają ją do skorzystania z prawa pomocy. Dodatkowo, wysokość obciążeń Skarżącej opisanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz fakt, iż z jej majątku prowadzona jest egzekucja w pełni uzasadniają twierdzenie, iż jest ona uprawniona do skorzystania z prawa pomocy, gdyż uzyskiwane przez nią środki są w znaczącej części zajmowane w toku postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."), stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Celem instytucji "prawa pomocy" w postępowaniu sądowo-administracyjnym jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną określone prawem przesłanki. Powyższe oznacza, że – co do zasady – strona postępowania powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo ..., s. 320). Pogląd taki wspiera także orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym przyjmuje się jednolicie, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA: z dnia 23 stycznia 2013r. o sygn. akt I FZ 2/13 i II FZ 1017/12 oraz z dnia 10 stycznia 2013r. o sygn. akt II FZ 1005/12). Dotyczy to więc przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. powinna wykazać więc, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, już z samego zestawienia kwoty zadeklarowanego dochodu w łącznej wysokości 9.200zł miesięcznie z zadeklarowanymi kosztami utrzymania rodziny na poziomie 7.000zł miesięcznie wynika, że jednorazowe wygospodarowanie kwoty 1.500zł tytułem wpisu sądowego od skargi, który na obecnym etapie postępowania jest jedynym kosztem sądowym, nie spowoduje uszczerbku w środkach zabezpieczających utrzymanie rodziny Skarżącej. Podnoszone przez Skarżącą okoliczności takie jak obciążenie kredytami, należności osób trzecich, czy "stałe inwestycje na rzecz dwóch córek", nie są wystarczające dla przyjęcia stanowiska, że Skarżąca nie posiada obiektywnej możliwości zgromadzenia środków finansowych celem uiszczenia wymaganego wpisu sądowego. Zauważenia wymaga przy tym, że zobowiązania prywatnoprawne, na które wskazuje Skarżąca, nie korzystają z pierwszeństwa zaspokajania w stosunku do kosztów sądowych. W ocenie Sądu nie sposób także zgodzić się z twierdzeniem Skarżącej, że "wysokość przychodów jej męża nie przekłada się na sytuację finansową samej Skarżącej". Zgodnie bowiem z art. 23 i art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788, dalej: "K.r.o.") małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji. Sąd w pełni popiera, wyrażony w postanowieniach NSA z dnia 28 września 2011 r. o sygn. akt I FZ 196/11 oraz z dnia 15 marca 2012r. o sygn. akt I OZ 150/12, pogląd, iż ww. obowiązek - wynikający z art. 23 K.r.o. – oznacza konieczność wzajemnej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych. Sąd zauważa ponadto, iż zadeklarowana przez Skarżącą w formularzu PPF, kwota miesięcznego dochodu męża w wysokości 8.000zł pozostaje w sprzeczności z przedstawionymi w sprawie dokumentami. Jak bowiem wynika, z przesłanych wyciągów bankowych, środki pochodzące z S.zasilają konto męża Skarżącej dwa razy w miesiącu. W okresie od dnia 1 marca do dnia 24 czerwca 2013r. na konto to wpłynęło 9.440 zł (15 marca), 8.640 zł (2 kwietnia), 8.640 zł (15 kwietnia), 8.640 zł (30 kwietnia), 6.960 zł (15 maja), 8.640zł (29 maja), 8.640 zł (14 czerwca). Podkreślić też należy, że z załączonego zeznania podatkowego PIT-36 za 2012r. wynikało, że dochód do opodatkowania Skarżącej i jej męża w 2012r. wyniósł ponad 175.000 zł, co również wskazuje na to, że Skarżąca mogła poczynić oszczędności, które może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Reasumując, Sąd stwierdził, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 259 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.