III SA/Wa 1210/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPPr A. z siedzibą w W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że z uwagi na ujemny wynik finansowy w wysokości ponad 6 mln zł, zaciągnięty kredyt na remont budynku oraz niż demograficzny, opłacenie kosztów sądowych jest dla uczelni bardzo trudne. Skarżąca wskazała, że w ostatnich latach liczba studentów uległa zmniejszeniu, a wpływy z czesnego są coraz niższe. Szkolnictwo niepubliczne nie jest dotowane z budżetu Państwa. Obecne wpływy z czesnego nie pozwalają na pokrycie bieżącej działalności, spłaty kredytu oraz opłacenie podatków. Po zakończeniu remontu budynku Uczelni, nie są jeszcze do końca rozliczone prace budowlane. Wynagrodzenia nauczycieli akademickich też nie są regulowane na bieżąco. Zwiększająca się liczba zobowiązań zmusiła Uczelnię do podjęcia działań restrukturyzacyjnych, których skuteczności można się spodziewać w dłuższej perspektywie. W oświadczeniu o majątku i dochodach Skarżąca wskazała, że wysokość jej kapitału zakładowego/majątku/środków finansowych wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł. Ostatni rok obrotowy Uczelnia zamknęła stratą w wysokości 6.049.551,20 zł. Na rachunkach bankowych Skarżąca ma środki w wysokości ok. 21 tyś. zł. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca nadesłała sprawozdanie finansowe za 2013 r., zeznanie podatkowe za 2013 r., rachunek zysków i strat za I kwartał 2014 r. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm. - dalej "P.p.s.a.") zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (zob. art. 212 § 2 P.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zauważyć przy tym trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przez pojęcie "środki" należy rozumieć środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, a także wartość środków trwałych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OZ 679/09). W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wystąpiła z wnioskiem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania kosztem tym jest wpis od skargi w wysokości 4.633 zł. W ocenie referendarza sądowego, Skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje zwolnienia takich instytucji jak uczelnie od opłat sądowych. Podmioty te powinny zatem uwzględnić w swojej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 listopada 2006 r., sygn. akt I FZ 534/06 podkreślił, że chcąc dochodzić praw przed sądem należy przede wszystkim zadbać o środki na pokrycie kosztów sądowych. W orzeczeniach NSA powtarza się również teza, że obowiązkiem podmiotu, nawet prowadzącego działalność gospodarczą nieobarczoną nadzwyczajnym ryzykiem sporu, jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe (por. postanowienie NSA z 21 marca 2006 r., II FZ 196/06). Oceniając sytuację finansową i majątkową Skarżącej zauważyć należy, że uzyskuje ona znaczące przychody. Jak wynika z nadesłanego rachunku zysków i strat, za 2012 r. przychód Uczelni wyniósł prawie 12 mln zł, a za 2013 r. ponad 9 mln zł. Za I kwartał 2014 r. Skarżąca uzyskał przychód w wysokości 2.507.947,82 zł. Uczelnia posiada znacznej wartości środki trwałe: grunty o wartości ponad 1,7 mln zł, budynki i budowle – ponad 40 mln zł, urządzenia techniczne i maszyny ponad 1 mln zł, środki transportu ponad 250 tyś zł. Skarżąca prowadzi więc działalność znacznych rozmiarów. Wprawdzie, jak wskazuje sama Skarżąca, ponosi ona jednocześnie bardzo duże koszty działalności, generując tym samym stratę z działalności, nie mniej jednak końcowy wynik finansowy nie ma decydującego znaczenia dla oceny rzeczywistych zasobów finansowych Skarżącej. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych (por. m.in. postanowienie NSA z 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13). Za utrwalony uznać należy pogląd, że jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy wykazuje w swojej działalności straty, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z 22 marca 2011 r. II GZ 112/11, postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r. I FZ 436/04). Jednocześnie, zgodzić się należy ze Skarżącą, co potwierdza nadesłane sprawozdanie finansowe, że bieżąca sytuacja finansowa Uczelni nie jest najlepsza. Świadczy o tym chociażby wysokość jej zobowiązań krótkoterminowych. Powyższe nie zmienia jednak oceny, że partycypowanie w kosztach wszczętego postępowania, poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 4.633 zł, nie przekracza możliwości finansowych Skarżącej. Zauważyć bowiem należy, że przyznanie prawa pomocy uwarunkowane jest niemożnością zgromadzenia odpowiednich środków m.in. na wpis sądowy, a nie trudnościami w ich zgromadzeniu, na które to "trudności" powołuje się Uczelnia. Uwzględniwszy powyższe, a przede wszystkim wysokość kapitału zakładowego i środków trwałych Uczelni (wysokość majątku i środków finansowych w 2013 roku wynosiła [...] zł, a wartość środków trwałych [...]) należy stwierdzić, że jest ona w stanie samodzielnie ponieść pełne koszty postępowania sądowego. Wartość środków trwałych wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu od skargi. Również na rachunkach bankowych Uczelnia posiada środki kilkukrotnie przekraczające wartość należnego w sprawie wpisu sądowego. Z tej przyczyny na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.