III SA/Wa 1278/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, sędzia WSA Honorata Łopianowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z [...] lutego 2018 r. – po rozpatrzeniu zażalenia J. W. (dalej: "Skarżący", "Zobowiązany" lub " Strona") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...]. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Dyrektor Izby Celnej w W. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku Skarżącego na podstawie własnych tytułów wykonawczych wystawionych 8 listopada 2012 r. W celu wyegzekwowania należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, Dyrektor Izby Celnej w W. zawiadomieniem z 16 listopada 2012 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w W.. Zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Zobowiązanemu 29 listopada 2012 r., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zawiadomienie o zajęciu 28 listopada 2012 r. Pismem z 30 listopada 2012 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny o dokonaniu blokady rachunku Zobowiązanego na poczet zajęcia oraz o braku środków na w/w rachunku. Ponadto Dyrektor Izby Celnej w W. zawiadomieniem z 24 lutego 2014 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego w A. Banku S.A. Przedmiotowe zawiadomienie doręczono Zobowiązanemu 12 marca 2014 r., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zawiadomienie o zajęciu 4 marca 2014 r. Pismem z 7 marca 2014 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny o zbiegu egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową. Następnie w celu realizacji należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi organ egzekucyjny dokonał 3 czerwca 2014 r. zajęcia samochodu marki Toyota Land Cruiser. nr rej. [...], VIN [...], rok prod. 2001, poprzez wpisanie w/w ruchomości do protokołu zajęcia i odbioru ruchomości. Zajętą ruchomość pozostawiono pod dozorem Pani B. W.. Powyższy protokół doręczono Zobowiązanemu 3 czerwca 2014 r. Na mocy art. 239 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1948 ze zm.) z dniem 1 marca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. stał się organem właściwym do dalszego prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Pismem z 13 września 2017r., nadanym za pośrednictwem operatora pocztowego 15 września 2017 r., zatytułowanym "wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia zajęcia ruchomości" Skarżący wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia zajęcia ruchomości w postaci samochodu Toyota Land Cruiser, rok prod. 2001, nr rej. [...], VIN [...] dokonanego 3 czerwca 2014 r. Zobowiązany wskazał, iż wnosi o powyższe w związku z wygaśnięciem zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług w wysokości 11.688.00 zł. objętego tytułem wykonawczym nr [...] oraz zobowiązania podatkowego w zakresie podatku akcyzowego w wysokości 6.110.00 zł. objętego tytułem wykonawczym nr [...]. W uzasadnieniu Strona wyjaśniła, że zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, z uwagi na fakt, iż termin płatności w/w zobowiązań przypadał w roku 2008 r. przedmiotowe zobowiązania uległy przedawnieniu z upływem 31 grudnia 2013 r. Ponadto Zobowiązany wskazał, iż zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej: "u.p.e.a.) podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, a w związku z tym celowe i uzasadnione jest stwierdzenie wygaśnięcia w/w zajęcia. Pismem z 25 września 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., przekazał przedmiotowe pismo do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w W., który z dniem 1 marca 2017 r. stał się organem właściwym do dalszego prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. ze względu na treść, wniosek Zobowiązanego zakwalifikował jako wniosek o zwolnienie spod zajęcia ruchomości oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego oraz z uwagi na fakt, iż Zobowiązany podniósł kwestie przedawnienia należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., pismem z 27 października 2017 r. wystąpił do wierzyciela - [...] Urzędu Skarbowego w S. z prośbą o stwierdzenie wymagalności przedmiotowych tytułów wykonawczych. Pismem z 15 listopada 2017 r. Wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, iż termin przedawnienia zobowiązania podatkowego objętego tytułami wykonawczymi nr [...] i nr [...], w związku z ostatnim zastosowanym 3 czerwca 2014r. skutecznego środka egzekucyjnego, upłynie z dniem 4 czerwca 2019 r. Postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...]. W uzasadnieniu, w oparciu o informację uzyskaną od wierzyciela oraz wskazując, iż w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego zastosowano skuteczne środki egzekucyjne przerywające bieg terminu przedawnienia, o których Zobowiązany został poinformowany, organ egzekucyjny stwierdził, iż należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi przedawnią się z dniem 4 czerwca 2019 r., a zatem nie wystąpiła przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego zawarta w art. 59 § 1 pkt 22 u.p.e.a. tj. niewymagalność obowiązku. Niniejsze postanowienie zostało doręczone Zobowiązanemu 28 grudnia 2017 r., a wierzycielowi w dniu 18 grudnia 2017 r. Równocześnie postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a. odmówił zwolnienia spod egzekucji ruchomości w postaci samochodu marki Toyota Land Cruiser nr rej. [...]. Pismem z 3 stycznia 2018 r., nadanym za pośrednictwem operatora pocztowego 4 stycznia 2018 r., Zobowiązany wniósł w ustawowym terminie zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z [...] grudnia 2017r. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 9 w związku z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych w sytuacji przedawnienia zobowiązania podatkowego. W uzasadnieniu Zobowiązany wskazał, iż w jego ocenie stosowanie zajęcia rachunku bankowego nieużywanego, na którym nie znajdują się żadne środki pieniężne, stanowi wadliwe zastosowanie środka egzekucyjnego, które nie może prowadzić do przerwania biegu terminu przedawnienia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wymienionym na wstępie, zaskarżonym postanowieniem, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że w sprawie nie zachodzi przesłanka umorzenia egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., gdyż przedmiotowy obowiązek nie uległ przedawnieniu, a zatem jest nadal wymagalny. Organ egzekucyjny zastosował skuteczne środki egzekucyjne: - w dniu 28 listopada 2012 r. w postaci zajęcia rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w W., o którym Zobowiązany został zawiadomiony w dniu 29 listopada 2012 r.: - w dniu 4 marca 2014 r. w postaci zajęcia rachunku bankowego w A. Bank S.A.. o którym Zobowiązany został zawiadomiony w dniu 12 marca 2014 r. - w dniu 3 czerwca 2014r. w postaci zajęcia samochodu marki Toyota Land Cruiser. o którym Zobowiązany został zawiadomiony w dniu 3 czerwca 2014 r. Organ odwoławczy podniósł, że przedmiotowe należności nie uległy przedawnieniu i wskazał, iż należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi przedawnią się z dniem 4 czerwca 2019 r. Zdaniem organu drugiej instancji do przerwy biegu przedawniania może prowadzić też takie zajęcie, które, ze względu na brak środków na rachunku w dniu zajęcia i brak wpływów na rachunek w przyszłości, w rezultacie nie przyniesie zaspokojenia zobowiązania w jakimkolwiek zakresie. Mimo całkowitego braku środków na zajętym rachunku bankowym tub braku środków wystarczających do zaspokojenia należności z wszystkich egzekwowanych tytułów wykonawczych, zajęcie takiego rachunku i zawiadomienie o tym zobowiązanego jest skutecznym zastosowaniem środka egzekucyjnego, prowadzącym do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązań wymienionych we wszystkich tytułach wykonawczych będących podstawą zajęcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowień organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 w zw. z art. 70 § 1 Ordynacji Podatkowej poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] oraz [...] w sytuacji przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest odpowiedź na pytanie czy został przerwany bieg terminu przedawnienia z uwagi na zajęcie rachunku bankowego Skarżącego, na którym nie znajdowały się żadne środki pieniężne. W ocenie strony Skarżącej skoro zajęcie dotyczyło pustego rachunku bankowego, którego Skarżący od dawna nie używał i na którym nie przechowywał żadnych środków pieniężnych, to nie można uznać, aby takie zajęcie było skutecznym środkiem egzekucyjnym. Oznacza to, w ocenie Skarżącego, że bieg terminu przedawnienia nie został przerwany przed datą 31 grudnia 2013 r., a zobowiązanie wygasło, co zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. jest przesłanką umorzenia postępowania podatkowego. Zdaniem natomiast Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które podziela w niniejszej sprawie Sąd, przedmiotowe należności nie uległy przedawnieniu i przedawnią się dopiero z dniem 4 czerwca 2019 r. Do przerwy biegu przedawniania może prowadzić też takie zajęcie, które, ze względu na brak środków na rachunku w dniu zajęcia i brak wpływów na rachunek w przyszłości, w rezultacie nie przyniesie zaspokojenia zobowiązania w jakimkolwiek zakresie. Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest jego przerwanie, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o nieprowadzeniu już postępowania. Instytucja ta kończy postępowanie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały uregulowane w sposób enumeratywny w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Przy czym wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania, bez względu na to czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Natomiast w odniesieniu do przesłanki, o której stanowi przepis art. 59 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny dysponuje uznaniem, co oznacza, że przy zaistnieniu w danym stanie faktycznym przesłanki bezskuteczności egzekucji może on umorzyć postępowanie egzekucyjne, ale może też odmówić jego umorzenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został pogląd, że po stronie organu nie istnieje obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego nawet wówczas, gdy zostanie stwierdzone, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Przy czym uznaniowość przesłanki umorzenia, o której stanowi art. 59 § 2 u.p.e.a., nie oznacza zupełnej dowolności po stronie organu egzekucyjnego, który powinien kierować się celem postępowania egzekucyjnego, którego celem jest wykonanie egzekwowanego obowiązku (por. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz pod redakcją R. Hausera, A. Skoczylasa, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2012, str. 284-287). W niniejszej sprawie podstawą prawną wniesionego przez Skarżącego pismem z 13 września 2017 r. żądania jest przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Brak wymagalności obowiązku Strona wywodzi z faktu, iż zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek przedawnienia, natomiast zgodnie z art. 70 § 1 w/w ustawy zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W ocenie Skarżącego zobowiązanie podatkowe objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi uległo przedawnieniu z upływem 31 grudnia 2013 r. Wskazać jednak w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Sąd zauważa, że w sprawie organ egzekucyjny zastosował skuteczne środki egzekucyjne tj.: 28 listopada 2012 r. w postaci zajęcia rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w W., o którym Skarżący został zawiadomiony 29 listopada 2012 r.; 4 marca 2014 r. w postaci zajęcia rachunku bankowego w A. Bank S.A., o którym Skarżący został zawiadomiony 12 marca 2014 r. oraz 3 czerwca 2014 r. w postaci zajęcia samochodu marki Toyota Land Cruiser, o którym Skarżący został zawiadomiony 3 czerwca 2014 r. W ocenie Sądu przedmiotowe należności nie uległy przedawnieniu, a przedawnią się dopiero 4 czerwca 2019 r. Odnosząc się natomiast do kwestii podnoszonej w skardze, że bieg terminu nie został przerwany, bowiem dokonanie 28 listopada 2012 r. przez organ egzekucyjny zajęcia rachunku bankowego, którego Skarżący od dawna nie używał, i na którym nie zostały zgromadzone żadne środki pieniężne, stanowi wadliwe zastosowanie środka egzekucyjnego, które nie przerywa biegu terminu przedawnienia – Sąd stwierdza, że pogląd ten jest niemożliwy do zaakceptowania. Skuteczne bowiem zastosowanie środka egzekucyjnego przez zajęcie rachunku bankowego nie ma nic wspólnego z istnieniem na tym rachunku wierzytelności nadających się do zrealizowania w dniu zajęcia. Zajęcie obejmuje także wierzytelności przyszłe z umowy rachunku bankowego, a więc takie wierzytelności, które powstaną na skutek wpływu na rachunek środków z jakiegokolwiek tytułu. Okoliczność braku środków pieniężnych na zajętym rachunku bankowym nie ma więc żadnego znaczenia dla skuteczności przerwania biegu terminu przedawnienia. Ustawodawca w żadnym przepisie ani Ordynacji podatkowej, ani u.p.e.a. nie ustanawia wymogu posiadania przez dłużnika środków na rachunku bankowym dla skuteczności tego zajęcia, a jedynie wymaga zastosowania środka uniemożliwiającego dłużnikowi swobodne korzystanie z rachunku bankowego i ewentualnych przyszłych środków na tym rachunku. Stosownie do art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, zastosowanie środka egzekucyjnego oznacza wprowadzenie go w życie. Z kolei art. 1a w pkt 2 u.p.e.a. wyjaśnia, że przez czynność egzekucyjną rozumie wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Natomiast art. 1a pkt 18 u.p.e.a. stwierdza, że przez zajęcie egzekucyjne rozumie się czynność organu egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zgodnie z regulacją art. 80 u.p.e.a. samo zajęcie rachunku bankowego bez wątpienia pozbawia dłużnika możliwości korzystania zgodnie z jego wolą z ewentualnych środków, które wpłyną na ten rachunek. Organ egzekucyjny, zajmując wierzytelność wstępuje w prawa i obowiązki zobowiązanego. Przy takim zajęciu dłużnikowi nie wolno wypłacać zobowiązanemu zajętej kwoty, lecz jest on zobowiązany do jej przekazania organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, natomiast konieczną przesłanką warunkującą skuteczność tego środka jest zawiadomienie o jego zastosowaniu, zobowiązanego. Bezsporne jest, że przesłanka ta w przedmiotowej sprawie została spełniona, bowiem Skarżący został zawiadomiony o zajęciu rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w W. w dniu 29 listopada 2012 r. Bezpośrednim skutkiem zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jest zakaz dokonywania wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego i bezzwłoczne wpłacenie zajętej kwoty do organu egzekucyjnego. W konsekwencji więc zajęcie rachunku bankowego stanowi czynność egzekucyjną zmierzającą do zaspokojenia wierzyciela i zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest skuteczne do czasu całkowitego zapłacenia egzekwowanej należności. Z tych zatem powodów organ egzekucyjny, dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego, nie naruszył art. 80 u.p.e.a. i nie ulega wątpliwości, że doszło do przerwy biegu przedawnienia w niniejszej sprawie przed upływem 5 letniego terminu przewidzianego dla przedawnienia, a tym samym brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu, nie można podzielić poglądu Skarżącego, że skuteczne zajęcie rachunku bankowego, powodujące przerwę biegu przedawnienia, to takie zajęcie, które prowadzi do zaspokojenia zobowiązania. Do przerwy biegu przedawniania – jak to już zostało wyżej wyjaśnione - może bowiem prowadzić też takie zajęcie, które, ze względu na brak środków na rachunku w dniu zajęcia i brak wpływów na rachunek w przyszłości, w rezultacie nie przyniesie zaspokojenia zobowiązania w jakimkolwiek zakresie. Mimo całkowitego braku środków na zajętym rachunku bankowym lub braku środków wystarczających do zaspokojenia należności z wszystkich egzekwowanych tytułów wykonawczych, zajęcie takiego rachunku i zawiadomienie o tym zobowiązanego jest skutecznym zastosowaniem środka egzekucyjnego, prowadzącym do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązań wymienionych we wszystkich tytułach wykonawczych będących podstawą zajęcia. Końcowo wskazać należy na ugruntowane już w tej kwestii orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt: II FSK 1978/09, wyrok NSA z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt II FSK 962/10, wyrok NSA z dnia 11 lutego 2014 r. sygn. akt II FSK 578/12, wyrok WSA w Lublinie z dnia 13 października 2017 r. sygn. akt I SA/Lu 603/17, wyrok z dnia 2 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Łd 330/18, wyrok z dnia 29 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2279/15 publ. Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach, CBOSA). Reasumując, Sąd nie dopatrzył się ani uchybień zarzucanych w skardze, ani też innego rodzaju uchybień, które uzasadniałyby uchylenie albo stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. Z tego powodu skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 1302).