III SA/Wa 1304/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2014 r. sprawy ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. (dalej zwany: "NUS") postanowieniem z [...] listopada 2013r. określił A. S.A. w W. (dalej zwanej: "Spółką") nieprzekazaną kwotę zajętej wierzytelności w wysokości 528.980,30 zł. Postanowienie to zostało wysłane na adres Spółki i zostało przez nią odebrane 13 grudnia 2013r. (k. 75 akt administracyjnych). 2. Spółka reprezentowane przez adwokata, który wskazał, że pełnomocnictwo znajduje się w aktach sprawy, w zażaleniu z 4 grudnia 2013r. (nadane na poczcie w tej samej dacie) zarzuciła NUS naruszenie: art. 509 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964r. Nr 16, poz. 93 ze zm.; dalej zwana: "k.c.") w związku z art. 89 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2013r., poz. 1015 ze zm.; dalej zwana: "u.p.e.a.") przez zajęcie i ustalenie kwoty wierzytelności, która uprzednio została scedowana przez zobowiązaną na osoby trzecie, art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2012r., poz. 1112 ze zm.) oraz przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego po ogłoszeniu upadłości przez zobowiązaną. Z treści zażalenia wynika również, że Spółce ww. postanowienie doręczono [...] listopada 2013r. (k. 80 i 81 akt administracyjnych). 3. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej zwany: "DIS") postanowieniem z [...] marca 2014r., powołując się art. 134 i art. 144 oraz art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.; dalej zwany: "k.p.a."), stwierdził niedopuszczalność ww. zażalenia, jako wniesionego przedwcześnie. DIS wyjaśnił, że Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie NUS, które [...] listopada 2013r. zostało jej przesłane za pośrednictwem faksu. DIS wskazał również, że NUS powyższe postanowienie doręczył 13 grudnia 2013r. na piśmie, w trybie art. 109 § 1 k.p.a. W związku z tym DIS, powołując się na art. 14 § 2, art. 141 § 2, art. 109 § 1 i art. 110 w związku z art. 126 k.p.a. wskazał, że dopiero od daty doręczenia Spółce ww. postanowienia zaczyna biec termin do wniesienia środka zaskarżenia. DIS odwołał się do wyroku WSA w Opolu z 3 lipca 2012r. sygn. akt II SA/Op 239/12 i stwierdził, że w pełni zasadne jest stwierdzenie, że decyzja niedoręczona to decyzja nieistniejąca, która nie korzysta z przymiotu domniemania prawidłowości i nie wchodzi do obrotu prawnego. DIS wyjaśnił także, że doręczenie postanowienia organu administracji publicznej za pośrednictwem faksu nie jest doręczeniem za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów o świadczeniu usług drogą elektroniczną, o którym mowa w art. 39¹ k.p.a. Potwierdził to WSA w Warszawie w wyroku z 5 grudnia 2006r. sygn. akt III SA/Wa 1836/06, stwierdzając, że faks nie jest urządzeniem informatycznym, gdyż przez tego rodzaju urządzenia należy rozumie komputery wyposażone w pamięć umożliwiającą zapisywanie i odtwarzanie danych. Z tego względu wysyłanie informacji pomiędzy urządzeniami faksowymi nie może być uznane za komunikowanie się za pomocą urządzeń tworzących zespół teleinformatyczny. Strona postępowania nie może więc powoływać się na skuteczność doręczenie rozstrzygnięcia organu administracji publicznej przesłanego za pośrednictwem faksu. 4. Spółka w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie ww. postanowienia DIS, zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 7 w związku z art. 39¹ i art. 134 k.p.a. przez ich nieprawidłowe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż doręczenie Spółce postanowienia NUS faksem nie było skuteczne, czego wynikiem było uznanie złożonego przez Skarżącą zażalenia za niedopuszczalne, b) art. 40 § 2 w związku z art. 10 § 1 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i doręczenie postanowienia NUS, faksem na numer Spółki i listem poleconym na jej adres, gdy w toku postępowania poinformowano o ustanowieniu przez Spółkę pełnomocnika; naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym, c) art. 6 i art. 15 k.p.a. przez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa, w postaci uniemożliwienia stronie skorzystania z przysługującego jej prawa do wniesienia skutecznego odwołania od wydanego orzeczenia. W uzasadnieniu Spółka zauważyła, iż NUS w trakcie postępowania wielokrotnie komunikował się ze Spółką za pośrednictwem telefaksu. W taki sposób doręczone m.in. pisma NUS z: 8 i 15 listopada 2013r. oraz postanowienie NUS z [...] listopada 2013r. Na adres Spółki 13 grudnia 2013r. doręczono też ww. postanowienie, o treści tożsamej z postanowieniem przesłanym faksem. Zdaniem Spółki do skutecznego doręczenia ww. postanowienie NUS doszło za pomocą środków komunikacji elektronicznej (faksem) [...] listopada 2013r. Komunikowanie się bowiem za pomocą środków komunikacji elektronicznej przewiduje art. 46 § 3 k.p.a. Warunkiem skuteczności doręczenia pisma (decyzji) w takiej formie jest potwierdzenie doręczenia pisma. Potwierdzenie organ winien otrzymać w terminie 7 dni od dnia wysłania pisma. Takim potwierdzeniem doręczenia jest nadanie 4 grudnia 2013r. zażalenia na ww. postanowienie w urzędzie pocztowym. Zażalenie wniesione na ww. postanowienie było dopuszczalne. Spółka, uzasadniając zarzut naruszenia art. 40 § 2 k.p.a., wskazała, że już na wstępnym etapie postępowania prawidłowo udzieliła swemu pełnomocnikowi upoważnienia do działania w jej imieniu, o czym poinformowała skutecznie NUS pismem z 22 października 2013r., do którego załączyła oryginał pełnomocnictwa. Od daty poinformowania NUS o ustanowieniu pełnomocnika - od 28 października 2013r. "na organie spoczywał obowiązek doręczania wszystkich pism adresowanych do tej strony w ramach tego postępowania temu pełnomocnikowi, a nie stronie". Niezachowanie tej zasady przez NUS rodzi więc daleko idące konsekwencje. Doręczenie dokonane z pominięciem pełnomocnika jest bezskuteczne - nie ma znaczenia procesowego, ma charakter informacyjny i nie wywołuje skutków prawnych. Postanowienie skierowane bezpośrednio do Spółki stanowiło jedynie informację o jego wydaniu, a co za tym idzie, bieg terminu na złożenie zażalenia nie rozpoczął się. Pogląd ten zaaprobował Sąd Najwyższy, który w postanowieniu uznającym zasadność zarzutu rażącego naruszenia art. 40 § 2 k.p.a., potwierdził, że "termin do wniesienia skargi do NSA przez stronę, za którą działa pełnomocnik, rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia doręczenia rozstrzygnięcia pełnomocnikowi, choćby wcześniej zostało ono doręczone stronie" (por. postanowienie SN z 6 kwietnia 2000r. sygn. akt III RN 157/99). Spółka podkreśliła też, iż DIS uznając niedopuszczalność zażalenia pozbawił ją możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy. 5. DIS w odpowiedzi na skargę podtrzymał zaprezentowane wcześniej stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skarga nie jest zasadna. 2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej zwana: "P.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Na mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3. Sąd, biorąc pod uwagę powyższe kryteria, nie znalazł podstaw do zakwestionowania zaskarżonego postanowienia DIS. Sąd na wstępie podnosi, że jakkolwiek uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie może być uznane za w pełni prawidłowe i odpowiadające treści art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., tym niemniej wadliwość ta nie wpływa na prawidłowość samego rozstrzygnięcia zawartego w sentencji ww. postanowienia. W ocenie Sądu analiza akt administracyjnych, na podstawie których, stosownie do treści art. 133 § 1 P.p.s.a. orzeka Sąd administracyjny, prowadzi do wniosku, że w sprawie należało wydać postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia, choć z innych przyczyn niż wskazane w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Sąd ocenia, że uchylenie zaskarżonego postanowienia tylko z tego powodu, że zostało ono źle uzasadnione nie mogło doprowadzić do zmiany sentencji tegoż postanowienia, a więc sprawa nie mogłaby się zakończyć w inny sposób niż przez wydanie tożsamego w treści postanowienia: "stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia". W związku z tym Sąd ocenia, że błędne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, choć stanowi naruszenie prawa procesowego, to stopień tego naruszenia nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko wówczas w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., możliwe byłoby uwzględnienie skargi wniesionej przez skarżącą Spółkę. Sąd wskazuje bowiem, że z akt administracyjnych wynika, że NUS całą korespondencję, w tym również odpis postanowienia z [...] listopada 2013r., od którego skarżąca Spółka wniosła zażalenie wysyłał na adres Spółki, naruszając tym samym dyspozycję art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Przepis art. 40 § 2 k.p.a. stanowi, że jeżeli strona ustanowiła w sprawie pełnomocnika, to pisma doręcza się pełnomocnikowi. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że doręczenia dokonane samej stronie, a nie jej pełnomocnikowi są bezskuteczne (por. wyroki NSA z: 22 września 1993r. sygn. akt V SA868/93, ONSA 1994/4/139, 10 maja 2006r. sygn. akt I OSK 810/05, LEX nr 236469, 5 stycznia 2007r. sygn. akt IIOSK 136/06, LEX nr 319187). Organ administracyjny, który wydał nieprawidłowo doręczone postanowienie, po to, aby mogło ono wejść do obrotu prawnego, powinien więc ponownie doręczyć ww. postanowienie osobie do tego uprawnionej – pełnomocnikowi Spółki. W aktach sprawy (k. 90 akt administracyjnych) znajduje się pełnomocnictwo udzielone 21 października 2013r. przez Spółkę adwokatom K. O. i G. W. do działania w sprawach m.in. egzekucji prowadzonych przez NUS oraz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O., przed sądami administracyjnemu wszystkich instancji oraz organami administracji organami ścigania. Z pieczęci znajdującej się na tym pełnomocnictwie wynika, że Urząd Skarbowy otrzymał ww. pełnomocnictwo 24 października 2013r., a więc jeszcze przed wydaniem postanowienie przez NUS z [...] listopada 2013r. Tym samym skoro do akt rozpoznawanej sprawy przed wydaniem ww. postanowienia przez NUS zostało złożono pełnomocnictwo – a tak wskazuje k. 90 akt administracyjnych, organ pierwszej instancji zobowiązany był do skierowania ww. postanowienia z [...] listopada 2013r. na adres pełnomocnika Spółki, wcześniej wyjaśniając ewentualnie ze Spółką, czy ww. pełnomocnictwo zostało złożone do sprawy związanej z określeniem nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności. Sąd wskazuje ponadto, że w sytuacji, gdy organ odwoławczy stwierdzi, iż w postępowaniu pierwszej instancji nie doszło do doręczenia Spółce ww. postanowienia, bowiem pominięto treść przepisu art. 40 § 2 k.p.a., powinien uznać - na mocy art. 134 oraz art. 126 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. - że nie było podstawy prawnej do skutecznego wniesienia zażalenie od ww. postanowienia NUS, na mocy którego określono Spółce nieprzekazaną kwotę zajętej wierzytelności. Postanowienie NUS nie weszło bowiem do obrotu prawnego, nie zostało skutecznie doręczone osobie wskazanej w art. 40 § 2 k.p.a. – ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi. Nie było więc przedmiotu postępowania. W takim przypadku powinno więc zapaść postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. Tak też się stało w rozpoznawanej sprawie, choć w uzasadnieniu nie wskazano w sposób należyty podstawy faktycznej tego rozstrzygnięcia. Wadliwość ta nie ma jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. W orzecznictwie wskazuje się bowiem przy wykładni przepisu art. 134 k.p.a., że "niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak też z przyczyn podmiotowych. W pierwszej grupie wymienić można brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego lub wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych." (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2007r. sygn. akt II OSK 1661/06, LEX nr 425381). Prawidłowe było więc odwołanie się przez DIS do wyroku WSA w Opolu z 3 lipca 2012r. sygn. akt II SA/Op 239/12, w którym stwierdzono, że w pełni zasadne jest stwierdzenie, że decyzja niedoręczona to decyzja nieistniejąca, która nie korzysta z przymiotu domniemania prawidłowości i nie wchodzi do obrotu prawnego. W rozpoznawanej sprawie, w związku z dokonaniem nieprawidłowego doręczenia przez NUS, pomijającego ustanowionego w sprawie pełnomocnika do obrotu prawnego nie weszło ww. postanowienie NUS z [...] listopada 2013r., więc należało przyjąć, że nie istniało, choć z innych przyczyn niż wskazał DIS w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W świetle akt sprawy NUS nie miał podstaw do doręczenia ww. postanowienia NUS skarżącej Spółce, i należało je doręczyć pełnomocnikowi, który w zażaleniu podniósł, że jego pełnomocnictwo znajduje się w aktach, a okoliczność ta ma potwierdzenie w aktach administracyjnych nadesłanych do Sądu administracyjnego. Tym samym, jeśli w obrocie prawnym nie było aktu administracyjnego, od którego możliwe byłoby wniesienie środka zaskarżenia, należało przyjąć, że stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia było prawidłowe, choć przyczyny opisane przez Sąd nie zostały wprost wskazane w treści zaskarżonego postanowienia wydanego przez DIS [...] marca 2014r. Sąd reasumując stwierdza, że jakkolwiek uzasadnienie zaskarżonego postanowienia pomija kwestię, że postanowienie NUS z [...] listopada 2013r. nie weszło do obrotu, nie sposób mimo to uznać, że postanowienie wydane przez DIS należy uchylić. Wprawdzie nie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że w toku postępowania przed pierwszą instancją doszło do naruszenia ww. przepisu art. 40 § 2 k.p.a. (zamiast pełnomocnikowi postanowienie NUS z [...] listopada 2013r. doręczono Spółce), tym niemniej okoliczności te w sposób niewątpliwy wynikają z akt sprawy, na podstawie których orzeka WSA w Warszawie. Prawidłowe było więc stwierdzenie przez DIS, że zażalenie jest niedopuszczalne, aczkolwiek z innych przyczyn niż podane w treści uzasadnienia. Tym samym za niezasadne Sąd uznaje podnoszone w skardze w odniesieniu do zaskarżonego postanowienia zarzuty naruszenia art. 7 i art. 134 k.p.a. 4. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie miała znaczenia podnoszona przez skarżącą Spółkę okoliczność doręczenia jej korespondencji za pośrednictwem faksu, gdyż wszelką korespondencję należało kierować na adres pełnomocnika w formie pisemnej w trybie art. 109 § 1 k.p.a. Tym samym Sąd uznaje, że zarzuty skargi w tym zakresie, a w szczególności naruszenie przepisów art. 7 k.p.a. w związku z art. 39¹ k.p.a., nie mogły być uznane za zasadne. 5. W ocenie Sądu NUS powinien więc postanowienie podpisane [...] listopada 2013r. doręczyć pełnomocnikowi skarżącej Spółki, i dopiero od daty tego właściwego doręczenia zacznie biec termin na wniesienie środka zaskarżenia, jakim jest zażalenie. Takie działanie umożliwi skarżącej Spółce skorzystanie z przysługującego jej prawa do skutecznego wniesienia zażalenia na wyżej wskazany akt administracyjny wydany przez NUS [...] listopada 2013r., z postanowieniem przepisów art. 6 i art. 15 k.p.a. W tej sytuacji nie sposób uznać, że doszło do naruszenia zasady demokratycznego państwa prawa. 6. Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie uznał, że zasadne było oddalenie skargi na mocy art. 151 P.p.s.a.