III SA/Wa 132/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości S. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2009 r. postanawia 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 1.000 zł, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakres We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPPr Syndyk masy upadłości S. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że w masie upadłości Spółki nie ma środków na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Rok 2012 r. Spółka zamknęła stratą w kwocie 1.456.976,31 zł. Ponadto, syndyk wskazał, że w skład masy upadłości wchodzi, co prawda majątek ruchomy i nieruchomy, ale do tej pory nie udało się go sprzedać, mimo trzykrotnego ogłaszania przetargu. W związku z powyższym, wartość majątku upadłego spada. Według wyceny sporządzonej przez biegłego na dzień 15 kwietnia 2013 r., wartość ta wynosiła już tylko 2.218.505 zł. Jeżeli chodzi z kolei o środki pieniężne na rachunkach oraz dochody z umów dzierżawy, to są one przeznaczane na bieżące koszty postępowania upadłościowego. Syndyk wskazał również na dwie kolejne skargi wniesione do Sądu, w których został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego. Zdaniem Syndyka, w masie upadłości nie ma środków na pokrycie opłat sądowych w tych sprawach bez uszczerbku dla biegu postępowania upadłościowego. Nieprzyznanie prawa pomocy może skutkować umorzeniem postępowania upadłościowego, z uwagi na brak środków na zaspokojenie kosztów tego postępowania, a tym samym z pokrzywdzeniem wierzycieli upadłego. Z oświadczeń Syndyka wynika ponadto, że wysokość kapitału zakładowego Spółki/majątku lub środków finansowych wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł (wg bilansu za ostatni rok), a na trzech rachunkach bankowych Spółka posiada łącznie ponad [...] tyś zł. Syndyk wskazał również na dochód z tytułu umowy dzierżawy zorganizowanej części przedsiębiorstwa w wysokości 22.764,23 zł netto miesięcznie oraz czynsz w kwocie 700 zł netto miesięcznie również z tytułu umowy dzierżawy. Do majątku Spółki zaliczył działkę zabudowaną w Gliwicach, działkę niezabudowaną w Z. oraz działkę zabudowana w J. (magazyn). Do wniosku załączono pierwszą stronę aktualizacji opisu oszacowania, sprawozdanie finansowe za okres od 16 maja do 31 grudnia 2012 r., informację dodatkową, rachunek zysków i strat oraz bilans na dzień 31 grudnia 2012 r., wyciągi bankowe, wyciąg z KRS. W odpowiedzi na wezwanie Syndyk nadesłał rachunek zysków i strat oraz bilans za 2013 r., deklaracje VAT-7 za październik, listopad i grudzień 2013 r., wyciągi z rachunków bankowych, deklarację POG-4, fakturę VAT z 19 grudnia 2013 r. (dot. najmu), umowę zlecenia z 16 maja 2012 r. (z biurem rachunkowym) oraz deklaracje w sprawie podatku od nieruchomości za 2013 r. Wyjaśnił, że do stałych kosztów postępowania upadłościowego należą m.in. wydatki z tytułu: podatku od gier (68.000 zł wg deklaracji za 12/2013), czynsz najmu w wysokości 4.920 zł brutto, wynagrodzenie księgowej 7.380 zł brutto, podatek od trzech nieruchomości (za rok 2013 w kwotach: 4.298 zł, 6.652 zł oraz 9.164 zł). Aktualnie Syndyk posiada zaległości w podatku od gier za październik, listopad i grudzień 2013r., z uwagi na nieuregulowane przez dzierżawcę należności wynikające z umowy dzierżawy. Jednocześnie podniósł, że do prowadzenia postępowania upadłościowego niezbędne jest dysponowanie przez Syndyka środkami pieniężnymi. Rozpoznając przedmiotowy wniosek, z uwagi na zasady ekonomiki procesowej, obstąpiono od wzywania Syndyka do nadesłania dodatkowych dokumentów. Należało bowiem zauważyć, że na gruncie niniejszej sprawy aktualne pozostają oświadczenia i dokumenty nadesłane do spraw o sygn. akt III SA/Wa 3136-3137/13. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 (j.t Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (zob. art. 212 § 2 P.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając wniosek Syndyka z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że zasługuje on na częściowe uwzględnienie. Tym samym zasadne jest zwolnienie Syndyka z wpisu sądowego ponad kwotę 1.000 zł. O powyższym zadecydował przede wszystkim fakt ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku spółki, co świadczy o braku płynności finansowej podmiotu gospodarczego, a także obecny spadek przychodów spółki z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w porównaniu z przychodami z lat poprzednich. Ze znajdujących się w aktach sprawy rachunków zysków i strat wynika, że jeszcze za okres od stycznia do maja 2012 r. Spółka uzyskał przychód ze sprzedaży w wysokości ponad 33 mln zł, a w okresie od 16 maja do 31 grudnia 2012 r. już tylko ok. 3 mln 8 tyś. zł. Dalszy spadek przychodów nastąpił w 2013 r., kiedy to Spółka uzyskała przychód w wysokości 1.558.422,77 zł. Ponadto, jak zasadnie podnosi Syndyk, musi on dysponować środkami finansowymi na dalsze prowadzenie postępowania upadłościowego. Przyznając prawo pomocy we wskazanym zakresie referendarz sądowy miał również na uwadze wskazywaną przez Syndyka okoliczność trzykrotnej próby sprzedaży majątku Spółki, która nie przyniosła zamierzonych efektów, a także wniesienie skarg w kolejnych trzech sprawach. Jednocześnie jednak referendarz sądowy uznał, że nie jest zasadne zwolnienie skarżącego z kosztów sądowych w całości (na obecnym etapie postępowania kosztem tym jest wpis sądowy w wysokości 35.030 zł). W pierwszej kolejności należy mieć bowiem na uwadze, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest wyjątkiem od przewidzianej w przepisie art. 199 P.p.s.a. zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, zgodnie z którą strony postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na pokrycie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe, w tym wpis, należy zaliczyć do danin publicznych. Zwolnienie z tego rodzaju opłaty stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji RP. Stąd też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru na współobywateli. Z tych środków pochodzą dochody z budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2010 r., sygn. akt II FZ 31/10, z 30 stycznia 2014 r. sygn., akt II FZ 1431/13). Jak wynika natomiast z nadesłanych przez Syndyka dokumentów (do spraw III SA/Wa 3136-3137/13), Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą w zakresie gier na automatach, uzyskując z tego tytułu - wprawdzie mniejsze w porównaniu z 2012 r. - ale w dalszym ciągu dość znaczące przychody. Jak już wyżej wskazywano przychód za 2013 r. wyniósł ponad 1,5 mln zł. Ponadto Spółka uzyskuje przychody z tytułu dzierżawy w wysokości ok. 28 tyś zł miesięcznie. Co równie istotne, na dzień składania przedmiotowego wniosku, na rachunkach bankowych Spółki znajdowały się środki w wysokości ponad [...] tyś zł. Uznając nawet, że znaczna część tych środków jest niezbędna dla dalszego prowadzenia postępowania upadłościowego, przyjąć należy, że nie będzie przekraczało możliwości finansowych Syndyka częściowe partycypowanie w należnej kwocie wpisu od skargi - tj. w wysokości 1.000 zł. Ponad tę kwotę natomiast Syndyk zostaje zwolniony od wpisu od skargi. Końcowo warto zwrócić uwagę, na stanowisko NSA przedstawione w postanowieniu z 3 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 40/13. W uzasadnieniu tego postanowienia NSA wskazał, że nie widzi podstaw, aby wydatkom związanym z prowadzeniem postępowania upadłościowego przyznawać a limine pierwszeństwo w stosunku do opłat sądowych ponoszonych w postępowaniu sądowoadministracyjnym; tym bardziej, że pośrednio również zmierza ono do zabezpieczenia interesów wierzycieli upadłej spółki. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.