III SA/Wa 1331/12
WyrokWSA w Warszawie2012-07-05
Skład orzekający: Beata Sobocha, Bożena Dziełak, Marek Kraus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabycie przez spółkę wierzytelności od podmiotów udzielających kredytów i pożyczek, po cenie niższej od wartości nominalnej, stanowi odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT, czy też jest to czynność niepodlegająca opodatkowaniu VAT?Ratio decidendi
Nabycie wierzytelności od podmiotów udzielających kredytów i pożyczek, po cenie niższej od wartości nominalnej, nie stanowi odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu przepisów o VAT, ponieważ brak jest bezpośredniego związku między nabyciem wierzytelności a świadczeniem usługi na rzecz zbywcy, za które przysługuje wynagrodzenie. Różnica między wartością nominalną a ceną nabycia odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość wierzytelności w chwili sprzedaży, a nie wynagrodzenie za usługę.Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła wniosek o interpretację indywidualną dotyczącą opodatkowania VAT nabycia portfeli wierzytelności od banków. Spółka uważała, że czynność ta stanowi usługę pośrednictwa finansowego zwolnioną z VAT, niebędącą usługą ściągania długów ani factoringiem. Minister Finansów uznał, że nabycie wierzytelności jest usługą odzyskiwania długów, wyłączoną ze zwolnienia. Spółka zaskarżyła interpretację, zarzucając błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną, stwierdził, że uchylona interpretacja nie może być wykonana w całości, oraz zasądził od Ministra Finansów na rzecz K. s.c. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Sobocha, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant referent stażysta Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2012 r. sprawy ze skargi K. s.c. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz K. s.c. z siedzibą w W. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skarżąca – K. s.c. w W., 12 października 2009r. złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług.
Opisując zdarzenie przyszłe wyjaśniła, iż rozważa nabywanie w drodze umowy sprzedaży portfeli wierzytelności (w tym wierzytelności własnych) od podmiotów udzielających kredytów i pożyczek (banków). Skarżąca nie będzie świadczyć na rzecz zbywcy usług związanych z administrowaniem długami. Umowa sprzedaży nie przewiduje wynagrodzenia prowizyjnego należnego Skarżącej.
Następnie, w zależności od stanu sprawy, Skarżąca będzie nabyte wierzytelności dochodzić od dłużników, umarzać je w całości albo części, a także zbywać na rzecz podmiotów trzecich. W przypadku dochodzenia długu od dłużnika, czynności techniczne związane z odzyskiwaniem długów wykonywał będzie odrębny podmiot (windykator).
Skarżąca zadała pytanie, czy umowa nabycia przez nią portfeli wierzytelności własnych podmiotu prowadzącego działalność w zakresie udzielania kredytów i pożyczek (np. banku), stanowić będzie usługę objętą zwolnieniem z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 w zw. z poz. 3 załącznika nr 4 do ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) – dalej: "u.p.t.u."?
Zdaniem Skarżącej, nabywanie przez nią portfeli wierzytelności własnych podmiotu udzielającego kredytów i pożyczek podlega powyższemu zwolnieniu.
Zakup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub w celu dalszej ich sprzedaży mieści się bowiem w zakresie usług pośrednictwa finansowego sklasyfikowanych według Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług ("PKWiU") w sekcji J ex (65-67). Do usług tych należy cywilnoprawna instytucja przelewu wierzytelności (cesji). Nabywca wierzytelności świadczy na rzecz jej zbywcy usługę pośrednictwa finansowego, której celem jest uwolnienie sprzedawcy od ciężaru egzekwowania wierzytelności. Jest to przy tym usługa inna niż factoring i ściąganie długów.
Skarżąca zaznaczyła, że nabycie wierzytelności w drodze cesji nastąpi po cenie niższej od wartości nominalnej, a zatem z tzw. dyskontem rozumianym jako różnica między wartością nominalną wierzytelności a ceną jej nabycia. Między stronami cesji wierzytelności nie wystąpią jakiekolwiek inne świadczenia stanowiące wynagrodzenie za usługę, np. prowizje lub odsetki.
W opinii Skarżącej w opisanych przez nią okolicznościach faktycznych nie mógł mieć zastosowania wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE") z 26 czerwca 2003r. w sprawie C-305/01 MKG-Kraftfahrzeuge-Factory GmbH, uznający za odzyskiwanie długów działalność gospodarczą, w ramach której podmiot gospodarczy nabywa wierzytelności, podejmując ryzyko niewywiązania się dłużnika ze zobowiązania i w zamian wystawia swojemu klientowi faktury z tytułu prowizji.
Na poparcie swojego stanowiska Skarżąca wskazała natomiast piśmiennictwo oraz orzecznictwo sądów administracyjnych.
Jej zdaniem, nieuprawnione jest utożsamianie umowy cesji z umową factoringu. Jeśli nabywca wierzytelności nie otrzymuje wynagrodzenia prowizyjnego, nie administruje długami na rzecz zbywcy, a jedynie przejmuje na siebie ciężar niewypłacalności dłużnika, nie występuje umowa factoringu i tym samym usługa ściągania długów, zwłaszcza że do czynności technicznej odzyskiwania długów Skarżąca korzysta z usług windykatora.
Transakcja zawierana między cedentem a cesjonariuszem dotyczy jedynie przelewu wierzytelności. Skarżąca nie zobowiązuje się do jakichkolwiek działań polegających na ściąganiu długu na rzecz innego podmiotu, co jest logiczne skoro nabywając za własne środki finansowe, we własnym imieniu i na własny rachunek cudzą wierzytelność wchodzi w miejsce dotychczasowego wierzyciela. Ewentualne podjęcie przez Skarżącą działań zmierzających do ściągania długu nie będzie już wynikało z transakcji zawartej wcześniej z cedentem. Istniejący nadal dług Skarżąca, już jako wierzyciel, będzie ściągała dla siebie.
W interpretacji indywidualnej z [...] grudnia 2009r. Minister Finansów, z którego upoważnienia działał Dyrektor Izby Skarbowej w W/, stanowisko Skarżącej uznał za nieprawidłowe.
Powołując się na art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. wyjaśnił, że pojęcie usługi zostało zdefiniowane bardzo uniwersalnie, a przy tym osoba odbiorcy świadczenia nie ma znaczenia. Usługą będzie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący z niego korzyść. Świadczeniem usług podlegającym opodatkowaniu jest więc każde świadczenie odpłatne, które powoduje powstanie przysporzenia po stronie odbiorcy na skutek działania wykonawcy świadczenia.
Przeniesienie praw do wierzytelności, jako niematerialnych praw majątkowych, co do zasady, stanowi świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. Zakup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub w celu dalszej ich sprzedaży zaliczany jest do usług pośrednictwa finansowego, sklasyfikowanych według PKWiU w sekcji J ex (65-67).
Usługi pośrednictwa finansowego korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. w zw. z poz. 3 załącznika nr 4 do tej ustawy. Zwolnieniem nie są jednak objęte usługi ściągania długów i factoringu, przy czym nie wskazano symbolu PKWiU identyfikującego usługi należące do tej kategorii. Factoring, jako działalność gospodarcza, w ramach której podmiot gospodarczy nabywa wierzytelności przyjmując ryzyko niewywiązania się dłużnika ze zobowiązania i w zamian wystawia swojemu klientowi faktury z tytułu prowizji, stanowi odzyskanie długów i dlatego jest wyłączony z tego zwolnienia.
Zdaniem Ministra Finansów, wyłączenie usług ściągania długów i factoringu ze zwolnienia od podatku od towarów i usług jest zgodne z art. 13B lit. d) pkt 3 Szóstej Dyrektywy Rady (77/388/EWG) z dnia 17 maja 1977r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U.UE.L.77.145.1 ze zm.) – dalej: "VI Dyrektywa", oraz art. 135 ust. 1 lit. d) obecnie obowiązującej Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L. 06.347.1 ze zm.) – dalej: "Dyrektywa 2006/112/WE".
Przepisy prawa polskiego nie definiują usług ściągania długów i factoringu. Natomiast u.p.t.u. nie uzależnia opodatkowania usług factoringu od rodzaju umowy zawartej przez strony, co oznacza, że każdy typ factoringu podlega opodatkowaniu. Na gruncie tej ustawy factoring winien być traktowany analogicznie jak cesja (przelew) wierzytelności, także należąca do usług pośrednictwa finansowego. W tym przypadku nabywca wierzytelności świadczy na rzecz zbywcy usługę, której celem jest uwolnienie sprzedawcy wierzytelności od ciężaru jej egzekwowania. Tym samym jest to także czynność odzyskiwania długów wyłączona ze zwolnienia.
W każdym przypadku, gdy celem działania usługodawcy jest przejęcie wierzytelności (długu) innego podmiotu w celu wyegzekwowania (ściągnięcia długu), usługę tę należy opodatkować także wówczas, gdy środkiem do tego celu jest nabycie cudzej wierzytelności (z ryzykiem lub bez ryzyka wypłacalności dłużnika), która to czynność mieści się w pojęciu szeroko pojętego pośrednictwa finansowego.
Transakcja opisana przez Skarżącą powoduje "uwolnienie" przedsiębiorcy (cedenta) od ciężaru egzekwowania wierzytelności i stanowi czynność odzyskiwania długów wyłączoną ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Koncepcja odzyskiwania długów nie zależy bowiem od sposobu, w jaki odzyskiwanie to się odbywa. Pojęcie odzyskiwania długów dotyczy jasno sprecyzowanych transakcji finansowych mających na celu uzyskanie zapłaty wierzytelności pieniężnej (pkt 77 i 78 ww. wyroku TSUE w sprawie C-305/01).
Minister Finansów opisaną przez Skarżącą czynność nabycia wierzytelności, uznał za świadczenie usług w rozumieniu u.p.t.u. podlegające opodatkowaniu tym podatkiem. Usługę świadczy nabywcę wierzytelności (Skarżąca) na rzecz zbywcy (bank).
Skarżąca wezwała Ministra Finansów do usunięcie naruszenia prawa poprzez zmianę interpretacji indywidualnej i uznanie jej stanowiska za prawidłowe.
W odpowiedzi na to wezwanie Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.
W skardze złożonej na interpretację indywidualną Skarżąca wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego:
– przez błędne zastosowanie przepisów u.p.t.u. tj. art. 43 ust. 1 pkt 1 w zw. z poz. 5 pkt 3 załącznika nr 4, polegające na uznaniu za wyłączoną ze zwolnienia od opodatkowania podatkiem od towarów i usług usługę przelewu wierzytelności (cesji) opisaną we wniosku o wydanie interpretacji, nie konkretyzując przy tym, która usługa powodująca niemożność zwolnienia wystąpiła w zdarzeniu przyszłym. Zdaniem Skarżącej jest to usługa pośrednictwa finansowego zwolniona z podatku od towarów i usług;
– przez błędną wykładnię art. 135 ust. 1 lit. d) Dyrektywy 2006/112/WE polegające na przyjęciu, że przepis ten ma to samo brzmienie, co art. 13B lit. d) pkt 3 poprzednio obowiązującej VI Dyrektywy;
– przez błędną wykładnię i w rezultacie zastosowanie wyroku TSUE z 26 czerwca 2003 r. w sprawie C-305/01, polegające na uznaniu, że wszystkie umowy cesji wierzytelności niezawierane w ramach umowy "quasi-factoringu" wyczerpują definicję "prawdziwego factoringu", co przy nieuwzględnieniu odmienności stanu faktycznego tego wyroku od sytuacji Skarżącej doprowadziło w konsekwencji do uznania, że wyrok ten ma zastosowanie również do cesji wierzytelności innych niż następujące w ramach umowy factoringu ("prawdziwego" lub "quasi-factoringu"), choć zastosowania takiego mieć nie powinien.
Skarżąca zarzuciła ponadto naruszenie przepisów postępowania, tj. wyrażonej w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych przez nieuwzględnienie odmiennego orzecznictwa sądów administracyjnych, przez co skarżona interpretacja indywidualna nie spełnia swojej podstawowej roli, jaką jest ujednolicenie stosowania prawa;
Uzasadniając powyższe zarzuty Skarżąca podniosła, iż powołała się na szereg wyroków sądów administracyjnych. Podkreśliła, że w postępowaniu interpretacyjnym organ podatkowy ma obowiązek dokonywania analizy orzecznictwa sądowego, zwłaszcza gdy na orzecznictwo to powołuje się osoba składająca wniosek o wydanie interpretacji.
Zdaniem Skarżącej, aby stwierdzić, że opisana przez nią transakcja jest wyłączona z przedmiotowego zwolnienia, Organ interpretacyjny powinien wskazać, czy jest to usługa factoringu, czy ściągania długów. W świetle art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej Minister Finansów powinien zająć stanowisko na tle przedstawionego mu skonkretyzowanego zdarzenia przyszłego. Minister Finansów nie dokonał jednak wyboru jednej z usług podlegających wyłączeniu. Nie wiadomo zatem, dlaczego usługa opisana przez Skarżącą nie korzysta ze zwolnienia.
W ocenie Skarżącej, popartej orzecznictwem sądowym, nabycie przez nią wierzytelności nie jest ani usługą factoringu, ani usługą ściągania długów. Nie jest to usługa ściągania długów, ponieważ Skarżąca dokona bezwarunkowego zbycia wierzytelności. Minister Finansów nie stwierdził, iż jest to factoring, a przy tym umowa nie przewiduje dla Skarżącej prowizyjnego wynagrodzenia oraz świadczenia przez nią usług na rzecz zbywcy. Tym samym nie istnieje żadna z przesłanek wyłączających zastosowanie zwolnienia.
Skarżąca zarzuciła, iż Minister Finansów nie uwzględnił zmian, jakie w opodatkowaniu usług pośrednictwa finansowego wywołało zastąpienie VI Dyrektywy, Dyrektywą 2006/112/WE, w której nie ma odniesienia do factoringu. Błędnie uznał, że art. 135 ust. 1 lit. d) Dyrektywy 2006/112/WE ma to samo brzmienie co art. 13B lit. d) pkt 3 VI Dyrektywy.
W opinii Skarżącej, Minister Finansów dokonał również błędnej wykładni wyroku TSUE w sprawie C-305/01 i w konsekwencji wyrok ten zastosował do stanu faktycznego, w którym nie powinien on być stosowany. Dotyczył bowiem kwestii, czy "prawdziwy factoring" również podlega VI Dyrektywie, czy też jedynie tzw. "quasi-factoring", a zapadł w stanie faktycznym, w którym cesja była tylko jednym z elementów umowy, bowiem faktor wykonywał także inne usługi na rzecz zbywcy wierzytelności i przewidziano dla niego dodatkowe wynagrodzenie prowizyjne. Powołując się na pkt 77 tego wyroku, Minister Finansów nie zauważył, iż odnosi się on wyraźnie do factoringu. Na poparcie stanowiska o niemożności stosowania tego wyroku w jej sprawie Skarżąca wskazała wyroki sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji i powtórzył przedstawiona w niej argumentację. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.
Wyjaśnił, że art. 135 ust. 1 lit. d) Dyrektywy 2006/112/WE dotyczy ściśle wymienionych rodzajów czynności, których charakter pozwala na zakwalifikowanie ich do kategorii usług związanych z obrotem bankowym i finansami. Prawodawca nie posłużył się ogólnym terminem usług bankowych i finansowych, lecz wskazał sześć wąsko zdefiniowanych rodzajów takich usług, co prowadzi do wniosku, że istnieją takie rodzaje usług bankowych lub finansowych, które nie są objęte zwolnieniem na podstawie tego przepisu. Usługi nabywania wierzytelności w celu ich egzekwowania są czynnościami opodatkowanymi również na gruncie przepisów wspólnotowych.
Postanowieniem z 14 grudnia 2010r. sygn. akt III SA/Wa 1024/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na zagadnienie prawne przekazane do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie z 29 kwietnia 2010r. sygn. akt I FSK 375/09). Postępowanie zostało podjęte postanowieniem z 13 kwietnia 2012r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić.
I. Kontroli Sądu poddana została interpretacja indywidualna w przedmiocie opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności nabywania przez Skarżącą wierzytelności własnych podmiotów zajmujących się udzielaniem pożyczek i kredytów (np. banków).
Skarżąca uważała, że nabycie przez nią wierzytelności jest usługą pośrednictwa finansowego, zwolnioną z podatku od towarów i usług, ponieważ nie stanowiącą ani factoringu, ani czynności ściągania długów.
Zdaniem Ministra Finansów, nabycie przez Skarżącą wierzytelności skutkować będzie uwolnieniem zbywcy (banku) od ciężaru egzekwowania wierzytelności i w związku z tym stanowić usługę odzyskiwania długów wyłączoną ze zwolnienia z podatku od towarów i usług.
II. W świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 u.p.t.u. przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej (...).
Natomiast na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2010r.) zwalnia się od podatku usługi wymienione w załączniku nr 4 do tej ustawy.
Załącznik ten, zawierający wykaz usług zwolnionych od podatku, w pozycji 3 wymienia Sekcję J obejmującą usługi tej sekcji, ale tylko te wymienione w załączniku, jako że oznaczone symbolem PKWiU ex 65-67, tj. usługi pośrednictwa finansowego, z wyłączeniem miedzy innymi usług ściągania długów oraz factoringu (pkt 5).
III. W wydanym w składzie siedmioosobowym wyroku z 19 marca 2012r. sygn. akt I FPS 5/11 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że żadna transakcja nabycia na własne ryzyko wierzytelności trudnej, po cenie niższej od jej wartości nominalnej, nie będzie mogła być zakwalifikowana jako świadczona przez nabywcę wierzytelności usługa w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. Odwołał się przy tym do wyroku z 27 października 2011r. w sprawie C-93/10 Finanzamt Essen-NordOst przeciwko GFKL Financial Services AG, w którym TSUE stwierdził, że:
"Artykuł 2 pkt 1 i art. 4 Szóstej Dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku należy interpretować w ten sposób, że podmiot, który na własne ryzyko nabywa trudne wierzytelności po cenie niższej od ich wartości nominalnej, nie świadczy odpłatnie usługi w rozumieniu art. 2 pkt 1 i nie dokonuje tym samym czynności z zakresu działalności gospodarczej objętej zakresem stosowania wspomnianej dyrektywy, jeżeli różnica między wartością nominalną tych wierzytelności a ceną ich sprzedaży odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży".
Powyższym przepisom VI Dyrektywy odpowiadają art. 2 ust. 1 lit. c) oraz art. 9 ust. 1 obecnie obowiązującej Dyrektywy 112, a także art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 15 ust. 1 u.p.t.u. implementującej powyższe przepisy prawa unijnego. Przytoczone rozstrzygnięcie TSUE zachowuje zatem aktualność także na gruncie przepisów Dyrektywy 112. Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 marca 2012 r., a także w wyroku z 25 kwietnia 2012r. sygn. akt I FSK 176/12.
Uwzględniając powyższe orzeczenia, w których wyrażono poglądy podzielone przez Skład orzekający w rozpoznanej sprawie, stwierdzić należy, że podstawowym i koniecznym warunkiem uznania transakcji za odpłatną usługę, a więc czynność opodatkowaną, jest wystąpienie wynagrodzenia bezpośrednio związanego z tą czynnością, rzeczywiście otrzymanego (bądź należnego), jako świadczenie wzajemne za wykonaną usługę.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 marca 2012r. wyjaśnił, iż badając konkretną transakcję poszukiwać należy strumienia pieniędzy płynącego od zbywcy (cedenta) do nabywcy (cesjonariusza) za wykonaną usługę, czyli płynącego odwrotnie niż w przypadku umowy kupna sprzedaży, kiedy to zapłatę za wierzytelność otrzymuje zbywca od nabywcy.
Konieczne jest również ustalenie, czy – obok transakcji kupna-sprzedaży wierzytelności – wystąpiło świadczenie usługi przez nabywcę wierzytelności na rzecz jej zbywcy za bezpośrednim wynagrodzeniem otrzymanym przez nabywcę.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że z punktu widzenia możliwości opodatkowania usługi podatkiem od towarów i usług niezbędne jest istnienie dwóch podmiotów – usługodawcy i usługobiorcy, istnienie stosunku prawnego pomiędzy usługodawcą i usługobiorcą z których jeden świadczy usługę a drugi płaci za nią wynagrodzenie, przy czym pomiędzy czynnością podlegającą opodatkowaniu (usługą), a wynagrodzeniem otrzymanym z tytułu jej wyświadczenia musi istnieć bezpośredni, czytelny i dostrzegalny związek.
W sytuacji zatem opisanej przez Skarżącą we wniosku o wydanie interpretacji, gdy z umów sprzedaży portfeli wierzytelności wynika jedynie obowiązek zapłaty ceny za wierzytelność, którą to cenę Skarżąca uiszcza na rzecz zbywcy, nie można uznać, iż miedzy zbywcą i nabywcą dochodzi do świadczenia jakiejkolwiek usługi. Brak jest również przepływu pieniędzy od Skarżącej do zbywcy (banku), jaki musiałby mieć miejsce, gdyby Skarżąca była usługodawcą. Opisując zdarzenie przyszłe faktyczny Skarżąca wyraźnie podkreśliła przy tym, że zawierane przez nią umowy nie przewidują świadczenia jakiejkolwiek usługi na rzecz podmiotu sprzedającego wierzytelności. Oznacza to, że nabycie przez Skarżącą wierzytelności nie może być zakwalifikowane jako usługa w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. Z wniosku o wydanie interpretacji nie wynika bowiem, aby Skarżąca zobowiązywała się do ściągnięcia długu na rzecz zbywcy w zamian za wynagrodzenie.
Skarżąca wskazała również, że nabywa wierzytelności za cenę mniejszą niż wartość nominalna.
W przytoczonym wyżej wyroku w sprawie C-93/10 TSUE wyjaśnił, że istniejąca różnica pomiędzy wartością nominalną cedowanych wierzytelności a ceną ich sprzedaży, nie stanowi wynagrodzenia, lecz odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży, która jest uzależniona od wątpliwych perspektyw ich spłaty i zwiększonego ryzyka niewypłacalności dłużników (pkt 23 i 25).
Z opisanych przez Skarżącą okoliczności faktycznych wynika, że nie będzie ona świadczyła usługi stanowiącej czynność opodatkowaną podatkiem od towarów i usług w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. Błędne były zatem twierdzenia obu stron odnoszące się do możliwości zastosowania do czynności nabycia portfeli wierzytelności Skarżącej zwolnienia przewidzianego art. 43 ust. 1 pkt 40 u.p.t.u. Zwolnienie to, z oczywistych względów, może bowiem dotyczyć wyłącznie usług, które podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Rozważania co do zakresu powyższego zwolnienia w rozpoznanej sprawie są więc zbędne.
Tym niemniej Minister Finansów przedstawiając własne stanowisko w przedmiocie opodatkowania nabycia przez Skarżącą wierzytelności własnych podmiotu udzielającego kredytów i pożyczek (np. banku) naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 u.p.t.u. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu w rozpoznanej sprawie do doszło natomiast do zarzucanego przez Skarżącą naruszenia przepisów postępowania.
Zaskarżona interpretacja spełniała wymogi wynikające z art. 14c § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Minister Finansów dokonał oceny stanowiska Skarżącej i ocenę tę uzasadnił. Wadliwość zaskarżonej interpretacji wynikała z zajęcia przez Organ interpretacyjny nieprawidłowego stanowiska merytorycznego.
IV. Ponownie rozpatrując wniosek o wydanie interpretacji Minister Finansów uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną.
V. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", Sąd uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną.
Zakres, w jakim uchylona interpretacja nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.
Na wniosek Skarżącej, Sąd zasądził na jej rzecz koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., w kwocie równej uiszczonemu wpisowi oraz kosztom zastępstwa procesowego w wysokości określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło