III SA/Wa 1422/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lipca 2010 r. po rozpoznaniu wniosku C. Sp. z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2005 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżąca od kosztów sądowych 2. odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie 1. C. Sp. z o.o., dalej jako skarżąca lub spółka, wnioskiem zawartym w skardze do Sądu, wniosła o "zwolnienie spółki z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych", z uwagi na brak środków 2. Spółka, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 21 czerwca 2010 r., poinformowała, że: - nie może przedstawić informacji o przebiegu transakcji, ponieważ całą dokumentację zabezpieczyła Prokuratura; - za ostatnie 3 lata nie składała jakichkolwiek zeznań podatkowych; - aktualne należności wynoszą 0 zł, natomiast zobowiązania, w sumie, ok. 300 tys zł; - działalność administracyjna jest prowadzona przez Prezesa Zarządu, który też pokrywa koszty z nią związane; - wyciągi bankowe, potwierdzające brak środków, zostały zajęte przez Prokuraturę; - zdobycie aktualnych wyciągów z banków, ze względu na brak środków związanych z pozyskaniem wyciągów, jest niemożliwe. Spółka przesłała protokoły i postanowienia dotyczące zajęcia dokumentacji przez Prokuraturę, zgłoszenie zaprzestania dokonywania czynności opodatkowanych VAT, wyciąg z rachunku bankowego za 2008 r., jak też wypełniony formularz PPR. W treści formularza spółka wskazała, że od 1 marca 2007 r. nie prowadzi działalności, a wszelkie dokumenty związane z działalnością zostały zajęte przez Prokuraturę. Spółka wskazała na zadłużenie względem banków, na kwotę ok. 187 tys zł. Poinformowała, że ani bilans, ani rachunek wyników nie jest wykonywany od 2007 r., ponieważ spółka nie prowadzi działalności. 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, czy stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 4. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako u.p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). 5. Zważywszy na treść pouczenia do formularza (pkt 2 pouczenia, ostatnia strona formularza PPPr), nieskreślenie którejkolwiek z form prawa pomocy z pkt 4 formularza oznacza brak uznania tej formy za "niepotrzebną". Stąd referendarz sądowy uznał, że strona zmieniła treść swojego pierwotnego wniosku i wnioskuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. 6. Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 2 u.p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów daje przepis art. 255 p.p.s.a. 7. Z możliwości tej w niniejszej sprawie skorzystano, wzywając stronę skarżącą, pismem z 21 czerwca 2010 r., do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów, w szczególności nadesłania dokumentów, z których może wynikać przepływ posiadanych przez stronę środków finansowych. 8. Spółka, pismem z 12 lipca 2010 r. wyjaśniła, że bieżące zobowiązania finansowane są przez Prezesa Zarządu. Do pisma dołączyła szereg informacji o niemożności wykonania wezwania w pełnym zakresie. Przedstawiła ksero postanowienia Prokuratury o zabezpieczeniu dokumentów. 9. Stąd referendarz sądowy uznał niemożność nadesłania dokumentów przez spółkę za uprawdopodobnioną. Na fakt ten wskazuje też treść zgłoszenia o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu VAT, treść nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego z 2008 r. Z tego też powodu dał wiarę twierdzeniom strony o zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej i braku uzyskiwaniu przez stronę środków finansowych. Z treści nadesłanych pism nie wynika też, by spółka zamierzała wznowić działalność gospodarczą w najbliższym czasie. 10. Co do przyznania stronie pełnomocnika, referendarz sądowy wskazuje, ponad uwagi poczynione powyżej, że skarżąca wniosek o ustanowienia pełnomocnika złożyła dopiero na etapie uzupełniania braków wniosku o prawo pomocy. Przy czym skarżąca nie wskazała żadnych szczególnych powodów o konieczności przyznania jej pomocy prawnej, w tym pomocy prawnej w postaci rzecznika patentowego ustanowionego z urzędu. Referendarz sądowy ma na uwadze treść orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym, stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek, co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (postanowienie NSA z 27 maja 2008 r. sygn. I FZ 154/08). Skarżąca może też, o czym zostanie odrębnie poinformowana w wezwaniu na rozprawę, złożyć wniosek o pisemne uzasadnienie wyroku – w razie oddalenia skargi. Nadto Sąd orzeka, na podstawie akt sprawy, nie jest związany zarzutami i powołaną podstawą prawną oraz nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego (art. 134 § 1 i § 2 u.p.p.s.a.). Zdaniem referendarza sądowego, skarżąca nie wskazała na tym etapie postępowania na procesową konieczność powołania pełnomocnika. Natomiast konieczność pomocy profesjonalnego pełnomocnika należy miarkować uwagi sposobem działania Sądu Administracyjnego, jak też brakiem przymusu adwokackiego i brakiem konieczności posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (postanowienie z 24 czerwca 2008 r. sygn. I FZ 240/08). Zdaniem referendarza sądowego, z analizy akt sprawy, jak też z treści pism procesowych nadsyłanych w wykonaniu referendarza sądowego wynika, że skarżąca jest reprezentowana przez Prezesa spółki w sposób będący wyrazem największej dbałości o jej interesy. Przy czym referendarz sądowy wzmiankowuje, że odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu na tym etapie postępowania nie oznacza konieczności powielenia rozstrzygnięcia na - ewentualnych – następnych etapach postępowania: zwłaszcza wobec wystąpienia przymusu adwokackiego. Na etapie skargi kasacyjnej złożony przez stronę wniosek, zostanie rozpoznany z uwzględnieniem wskazanej okoliczności. 11. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3 , § 2, § 1 u.p.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.