III SA/Wa 1426/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Alojzy Skrodzki, sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2017 r. sprawy ze skargi L. L. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. (dalej zwany: "NUS") prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku L.L. (zwany dalej: "Skarżącym") na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących zaległości w podatku dochodowym od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2013r. oraz w podatku od towarów i usług (zwany dalej: "VAT") za grudzień 2013r., styczeń, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2014r. i tytułów wykonawczych wystawionych przez K. obejmujących należności z tytułu akcyzy, cła i VAT od 7 września 2012r. do 27 listopada 2013r. NUS w celu wyegzekwowania ww. należności, na podstawie zawiadomienia z 29 października 2014r. zajął prawo majątkowe Skarżącego stanowiące wierzytelność pieniężną u żony Skarżącego (dłużnika innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank). Zawiadomienie doręczono Skarżącemu i jego żonie 3 listopada 2014r. 2. Skarżący w skardze z 17 listopada 2014r. na czynność egzekucyjną - zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank zarzucił, że dokonano jej bezzasadnie, bezpodstawnie i narażając go na straty. Zwrócił uwagę, iż otrzymał tylko pierwszą kartę zawiadomienia z pouczeniem bez innych wyjaśnień, jak miało to miejsce w przypadku zawiadomienia o zajęciu nr [...], do którego dołączono 3 jednolite tytuły wykonawcze umożliwiające odzyskanie wierzytelności objętych Dyrektywą Rady 2010/24/UE. Skarżący podniósł, że jest w trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej, a ponadto Prezydent Republiki Litewskiej zastosowała wobec Skarżącego Akt Łaski, co stanowi podstawę do uchylenia i odstąpienia od dokonywania czynności egzekucyjnych. 3. Dyrektor Izby Skarbowej w L. (zwany dalej: "DIS") postanowieniem z [...] marca 2015r. oddalił ww. skargę na czynność egzekucyjną jako nieuzasadnioną. W uzasadnieniu DIS wskazał, że ww. czynności dokonano zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz. 1619 z późn. zm.; dalej zwana "u.p.e.a."). 4. Skarżący zażaleniem z 27 marca 2015r. wniósł o uchylenie ww. postanowienia, uznając, że jest ono bezpodstawne i bezzasadne, wewnętrznie niespójne, a także niesprawiedliwe i nieuwzględniające wszystkich istotnych okoliczności sprawy; zawiera też błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów do okoliczności sprawy. Organ nie wziął pod uwagę zastosowanego wobec Skarżącego Aktu łaski i trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej, a stanowiło to istotne przesłanki mającą szczególny wpływ na postepowanie egzekucyjne. 5. Minister Finansów (zwany dalej: "Ministrem") postanowieniem z [...] lutego 2016r. utrzymał w mocy ww. postanowienie DIS, podtrzymując jego podstawę faktyczną i prawną. Minister zwrócił uwagę, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Organ egzekucyjny zajmując prawo majątkowe zobowiązanego stanowiące wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank zastosował środek egzekucyjny, do którego upoważniał go art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. Ww. zajęcia dokonano zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a., przez przesłanie zawiadomienia z 29 października 2014r. do dłużnika zajętej wierzytelności - żony Skarżącego oraz wezwano dłużnika, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Skarżący i dłużnik ww. zawiadomienie odebrali 3 listopada 2014r. Podstawę do wystawienia ww. zawiadomienia stanowiły zarówno ww. jednolite tytuły wykonawcze, jak i tytuły wykonawcze wystawione przez NUS, obejmujące należności z tytułu VAT i podatku dochodowego w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. W sytuacji, gdy dłużnik zajętej wierzytelności pismem z 10 listopada 2014r. poinformował organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia, z uwagi na brak wierzytelności wobec Skarżącego za nieskuteczne należało uznać zajęcie wierzytelności zawiadomieniem z 29 października 2014r. Do zajęcia prawa majątkowego Skarżącego, stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank", który odpowiada wzorowi z rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541, ze zm., zwane dalej: "rozporządzeniem"). Minister, mając powyższe na uwadze nie stwierdził podstaw do uznania, iż NUS dokonując zajęcia prawa majątkowego Skarżącego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank naruszył przepisy prawa dotyczące zastosowania środka egzekucyjnego, jakim jest egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych. Za niezasadne uznał też zarzuty o nieuwzględnieniu przy rozpatrywaniu skargi na czynność egzekucyjną w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. sytuacji rodzinnej i finansowej Skarżącego i Aktu Łaski zastosowanego przez Prezydent Republiki Litewskiej. DIS dokonał bowiem oceny formalno-prawnej ww. czynności egzekucyjnej oraz prawidłowo poinformował Skarżącego o powodach nie wzięcia pod rozwagę ww. okoliczności. 6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowienia Ministra i umorzenie postępowania, z uwagi na bezpodstawność, bezzasadność, wewnętrzną niespójność, a także to, iż jest niesprawiedliwe i nieuwzględniające wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz wydano je po błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu przepisów do okoliczności sprawy. Zaskarżone postanowienie jest sprzeczne i nie uwzględnia zasad k.p.a.: prawdy obiektywnej i tzw. słusznego interesu obywatela (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania obywatela do organów państwowych (art. 8 k.p.a.), wysłuchania stron (art. 10 k.p.a.), przekonywania (art. 11 k.p.a.) i ugodowego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (art. 13 k.p.a.), co mogło mieć wpływ na postanowienie. Minister wydając ww. postanowienie skoncentrował się tylko na stronie formalno-prawnej, a nie na sprawie merytorycznej, co stanowi naruszenie zasad Konstytucji RP i zasad współżycia społecznego i społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa. Bezpodstawne, bezzasadne i krzywdzące było stwierdzenie, iż postępowanie skargowe nie może być traktowane jako uniwersalny środek zaskarżenia. Sprowadzenie sprawy tylko do aspektów formalno-prawnych jest krzywdzące, niesłuszne, bezzasadne i sprzeczne nie tylko z ww. zasadami, ale także z Konwencją dotyczącą praw człowieka, w której również zapewniona jest ochrona człowieka w zakresie fiskalnym. 7. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 1. Skarga nie jest zasadna. 2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) P.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksie postępowania administracyjnego lub w art. 247 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). 3. Sąd, rozpoznając sprawę we wskazanym wyżej zakresie, stwierdza, że żadna z przesłanek wskazanych w ww. przepisach nie zaszła w sprawie, a podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa nie uzasadniały uwzględnienia skargi. Sąd na wstępie stwierdza, że w świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a., że ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się więc wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego strony, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja. Zgodnie z art. 54. § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W przypadku skargi na czynności egzekucyjne, wniesionej na podstawie art. 54 u.p.e.a. ocenie organu nadzoru podlega prawidłowość czynności organu egzekucyjnego dokonanej w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym przez Skarżącego złożeniem skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne, jak trafnie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu, można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. U.p.e.a. nie przewiduje więc możliwości zaliczania czynności o charakterze materialno-technicznym do kategorii czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Skarga na czynności egzekucyjne, składana w trybie art. 54 u.p.e.a. nie może więc być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia za pomocą, którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów prawnych i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego. Stanowisko w tym zakresie jest ugruntowane zarówno w doktrynie, jak również w orzecznictwie, na co prawidłowo powołał się DIS w uzasadnieniu postanowienia, które utrzymał w mocy w sposób prawidłowy Minister wydając zaskarżone postanowienie (por. m.in. wyroki NSA z: 10 lutego 2012r. sygn. akt II FSK 1588/10, 22 września 2011r. sygn. akt II FSK 568/09 oraz wyroki WSA w Warszawie z: 9 listopada 2008r. sygn. akt III SA/Wa 644/08 i z 11 kwietnia 2008r. sygn. akt III SA/Wa 139/09, dostępne na www.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu w świetle ww. rozważań trafne było uznanie przez organy nadzoru nad egzekucją administracyjną obu instancji - DIS i Ministra Finansów - że zawiadomienie z 29 października 2014r. o zajęciu prawa majątkowego Skarżącego, stanowiące wierzytelność pieniężną u żony Skarżącego (dłużnika innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank), doręczone Skarżącemu i jego żonie 3 listopada 2014r., było prawidłowe, gdyż wypełniało wszystkie przesłanki wskazane w obowiązujących przepisach prawa. NUS dokonał w rozpoznawanej sprawie czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia prawa majątkowe zobowiązanego stanowiącego wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank zastosował środek egzekucyjny – żony Skarżącego. Była to więc czynność egzekucyjna przewidziana w u.p.e.a., więc jej dokonanie - zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Ministra Finansów w zaskarżonym postanowieniu - było uprawnione, stosownie do art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. Dodatkowo w świetle akt sprawy, jak również zgodnie z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia ww. czynności egzekucyjnej dokonano zgodnie z powołanym w podstawie prawnej przepisem art. 89 § 1 u.p.e.a. Przesłanie zatem zawiadomienia z 29 października 2014r. do dłużnika zajętej wierzytelności - żony Skarżącego oraz wezwanie ww. dłużnika, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności – nie budzi więc wątpliwości. Dodatkowo Skarżący i dłużnik ww. zawiadomienie odebrali 3 listopada 2014r., natomiast podstawę do wystawienia ww. zawiadomienia stanowiły zarówno ww. jednolite tytuły wykonawcze wystawione przez K. z tytułu akcyzy, cła i VAT od 7 września 2012r. do 27 listopada 2013r. oraz tytuły wykonawcze obejmujące zaległości w podatku dochodowym od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2013r. oraz w VAT za grudzień 2013r., styczeń, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2014r. Ww. tytuły wykonawcze znajdują się w aktach i z którymi Skarżący mógł się z łatwością zapoznać. Tym samym niezasadne są zarzuty o naruszeniu ww. zasad wskazanych w przepisach k.p.a. Ww. zawiadomienia wystawiono na podstawie ww. rozporządzenia. Rację miał więc Minister, że organ egzekucyjny był upoważniony w świetle ww. przepisów (art. 1a pkt 12 lit. a) i art. 89 § 1 u.p.e.a.) do zastosowania ww. środka egzekucyjnego. Sąd, analizując akta sprawy, w tym przebieg czynności przedstawionych w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień DIS i Ministra nie dopatrzył się więc uchybień przepisom postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie wymagane prawem elementy i zostało wydane we właściwym trybie. Zarzuty podniesione w skardze na czynność egzekucyjną i argumenty w niej przedstawione na jej poparcie zmierzają, w ocenie Sądu, do podważenia merytorycznej zasadności skierowania egzekucji do majątku Skarżącego. Kwestia ta jednak nie mogła być przedmiotem oceny w postanowieniu wydanym na skutek wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić tylko, o czym mowa wyżej i na co prawidłowo zwracały uwagę organy nadzoru nad egzekucją administracyjną, kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Obalenie więc podjętej wobec dłużnika czynności egzekucyjnej w trybie skargi na czynność egzekucyjną z art. 54 § 1 u.p.e.a. może nastąpić jedynie przez kwestionowanie sposobu i formy przeprowadzenia danej czynności egzekucyjnej (por. wyrok NSA z 25 października 2016r. sygn. akt II FSK 2833/14). Skoro sposób i forma działania organu egzekucyjnego przy dokonywaniu ww. czynności egzekucyjnej była prawidłowa, skarga nie mogła zostać uwzględniona. 4. Sąd w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę, jako nieuzasadnioną.