III SA/Wa 1443/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Bożena Dziełak, Protokolant Agata Rogosz, po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a zawiesić postępowanie sądowe Wnioskiem z 25 lutego 2008 r. Skarżąca D. K., komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w P., zwróciła się do Ministra Finansów o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej w zakresie podatku od towarów i usług. Przedstawiając zaistniały stan faktyczny, Skarżąca podała, że działając jako komornik sądowy dokonała sprzedaży na licytacji publicznej nieruchomości zabudowanej zespołem budynków magazynowych z częścią biurową, położonej w strefie zabudowy mieszkaniowo – usługowej i częściowo w strefie zabudowy siedliskowej, która aktualnie nie jest związana z działalnością gospodarczą dłużnika, w tym z działalnością rolniczą. Dla nieruchomości tej prowadzona jest księga wieczysta. Na tle powyższych okoliczności faktycznych Skarżąca zapytała, czy od dokonanej na licytacji publicznej sprzedaży nieruchomości powinien zostać obliczony i odprowadzony podatek od towarów i usług. Prezentując własne stanowisko stwierdziła, że nie jest możliwe w obowiązującym stanie prawnym ustalenie i odprowadzenie przez komornika sądowego podatku od towarów i usług od sprzedanych w drodze egzekucji nieruchomości. Komornik sądowy nie jest płatnikiem VAT od czynności dostarczenia w drodze licytacji nieruchomości. Minister Finansów wydał w dniu [...] czerwca 2008 r. interpretację podatkową, uznając stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe. Wskazał, że zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.; dalej: "u.p.t.u.") organy egzekucyjne oraz komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne są płatnikami podatku od dostawy, dokonywanej w trybie egzekucji, towarów będących własnością dłużnika lub posiadanych przez niego z naruszeniem obowiązujących przepisów. Powyższe dotyczy również sytuacji, gdy przedmiotem dostawy są nieruchomości. Komornik sądowy jest więc płatnikiem VAT od dostawy dokonanej w trybie egzekucji, w przypadku gdy wykonuje czynności egzekucyjne. Przez czynność egzekucyjną należy rozumieć każde formalne, oparte na przepisach procesowych, działanie uprawnionego organu egzekucyjnego wywołujące skutek prawny dla prowadzonej egzekucji. Z art. 759 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm.) wynika jednoznacznie, że czynności egzekucyjne co do zasady wykonywane są przez komorników, z wyjątkiem czynności zastrzeżonych dla sądów. Wykonywanie przez sąd niektórych czynności, takich jak przybicie, wezwanie do złożenia do depozytu sądowego oraz przysądzenie nie oznacza, że w przypadku egzekucji z nieruchomości komornik nie wykonuje żadnych czynności egzekucyjnych. Komornik sądowy jest płatnikiem VAT od dostawy dokonanej w wyniku prowadzenia określonego rodzaju egzekucji, ilekroć podejmuje on czynności egzekucyjne. W art. 18 u.p.t.u. brak jest jednoznacznego wymogu, aby komornik, jako przyszły płatnik, dokonywał – w trakcie egzekucji – czynności, których bezpośrednim skutkiem jest przeniesienie prawa własności określonego towaru. Warunek uznania komornika za płatnika VAT od dostawy dokonanej w wyniku prowadzenia egzekucji zostanie spełniony również wtedy, gdy w trakcie egzekucji będzie on dokonywał tylko niektórych czynności egzekucyjnych, tak jak ma to miejsce w przypadku egzekucji z nieruchomości. Minister Finansów stwierdził, iż w przypadku egzekucyjnej sprzedaży opisanej we wniosku nieruchomości opodatkowanej stawką w wysokości 22% (chyba że zlicytowana nieruchomość podlega zwolnieniu z podatku na podstawie art. 43 u.p.t.u.) komornik sądowy jest płatnikiem podatku od towarów i usług. Skarżąca wezwała Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa, a gdy organ podtrzymał pogląd wyrażony w interpretacji, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzuciła naruszenie: - art. 18 u.p.t.u. poprzez przyjęcie, że komornik sądowy jest płatnikiem podatku od towarów i usług z tytułu sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego, chociaż nie dokonuje czynności egzekucyjnych, które mogłyby zostać uznane za sprzedaż rzeczy, a więc nie można mu przypisać dokonywania czynności egzekucyjnych, stanowiących dostawę towarów dłużnika; - art. 18 u.p.t.u. i art. 2 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że komornik sądowy jest płatnikiem podatku od towarów i usług z tytułu sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego, chociaż nie ma ani prawnych, ani też faktycznych podstaw do pobrania od dłużnika kwoty podatku z ceny uzyskanej w trakcie postępowania egzekucyjnego, ani też wpłacenia jej na rachunek organu podatkowego; - art. 18 u.p.t.u. i art. 2 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że komornik sądowy jest płatnikiem podatku od towarów i usług z tytułu sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego, chociaż norma dotycząca obowiązków płatnika podatku, wyprowadzona z przepisów u.p.t.u. jest niepełna i nie pozwala na obliczenie kwoty, która ma być pobrana przez tego płatnika, co powoduje, że nie jest możliwe jej praktyczne stosowanie; - art. 84 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że na komornikach ciąży obowiązek wystawiania faktur w imieniu dłużników, choć w obecnym stanie prawnym żaden przepis rangi ustawowej nie nakłada na nich takiego obowiązku; - art. 21 Szóstej Dyrektywy poprzez nieuwzględnienie faktu, że przepis ten, ustanawiając zamkniętą listę osób, które mogą być zobowiązane do zapłaty podatku od wartości dodanej, nie wymienia wśród nich płatników, co oznacza, że polskie ustawodawstwo nie może skutecznie nałożyć na komornika obowiązku zapłaty podatku za dłużnika. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji. Wyrokiem z 30 stycznia 2009 r. WSA w Warszawie uchylił wspomnianą interpretację, stwierdzając że wydana została z uchybieniem 3-miesięcznego terminu rozumianego jako jej doręczenie. Ze stanowiskiem powyższym nie zgodził się Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 13 maja 2010 r. uchylił wyrok w całości i przekazał sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Postanowieniem z 28 czerwca 2007 r. skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Po 357/06 wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z następującym pytaniem prawnym: czy art. 18 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.) w zakresie w jakim nakłada na komorników sądowych obowiązki płatnika od dokonywanej w trybie egzekucji dostawy nieruchomości będącej własnością dłużnika, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji. Powyższe pytanie zarejestrowano w Trybunale Konstytucyjnym pod sygn. akt P 44/07. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.") sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W ocenie Sądu udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie prawne będzie miało decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (por. też postanowienia: WSA w Warszawie z 21 kwietnia 2010 r. III SA/Wa 146/10; WSA w Lublinie z 15 stycznia 2010 r. I SA/Lu 779/09; NSA z 26 września 2007 r. I FSK 750/07, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). W skardze Skarżąca zarzuciła bowiem między innymi naruszenie art. 18 u.p.t.u., a zarzut ten związany jest z wątpliwościami jakie budzi kwestia nałożenia na komorników sądowych obowiązków płatnika od dokonywanej w trybie egzekucji dostawy nieruchomości. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił z urzędu zawiesić postępowanie sądowe do czasu udzielenia przez Trybunał Konstytucyjny odpowiedzi na cytowane pytanie prawne.