III SA/Wa 145/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Owsiak, sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi E. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego od decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2016 r. oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] listopada 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "DIAS", "Organ") utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] czerwca 2019 r. o odmowie zawieszenia postępowania odwoławczego od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. (dalej: "NUS") z [...] października 2018 r. w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności podatkowej z P. Sp. z o.o. z siedzibą w M. (dalej: "Spółka") prezesa zarządu E. B. (dalej: "Skarżąca", "Strona") za zaległości podatkowe ww. Spółki w podatku od towarów i usług. Strona wniosła o zawieszenie niniejszego postępowania, z uwagi na fakt, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny sąd, tj. rozstrzygnięcia powództwa przeciwko Spółce wniesionego w dniu [...] listopada 2018 r. o ustalenie nieistnienia Uchwały nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia [...] marca 2014 r. w sprawie powołania Skarżącej na funkcję członka zarządu ww. Spółki - prezesa zarządu, objętej protokołem Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 4 marca 2014 r., zawisłej przed Sądem Okręgowym w W., [...]Wydziałem Gospodarczym pod sygn. akt: [...]. W wyniku rozpatrzenia ww. wniosku, DIAS postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego od decyzji NUS z [...] października 2018 r. Na powyższe postanowienie, Strona wniosła zażalenie, zaskarżając go w całości. Strona w zażaleniu podtrzymała wniosek o zawieszenie postępowania i sprostowała, że postępowanie z powództwa przeciwko Spółce wniesionego w dniu [...] listopada 2018r. o ustalenie nieistnienia uchwały nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia [...] marca 2014r. w sprawie powołania Skarżącej na funkcję członka zarządu Spółki - prezesa zarządu, zawisło przed Sądem Okręgowym w W., [...] Wydziałem Gospodarczym pod sygn. Akt [...], a nie jak błędnie wskazano w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. przed Sądem Okręgowym w W. [...] Wydział Gospodarczy pod sygn. akt [...]. Postanowieniem z [...] listopada 2019 r. DIAS utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] czerwca 2019 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Strona dopiero po wszczęciu postępowania podatkowego w zakresie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącej za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług podjęła działania zmierzające do wykreślenia jej z zarządu Spółki, a na dalszym etapie postępowania zaczęła podnosić kwestię prawidłowości i skuteczności dokonywania zmian w organach Spółki w latach 2013-2014. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem Skarżącej jakoby po 30 lipca 2013 r. Strona nie pełniła już funkcji prezesa zarządu oraz, że fakt podpisania przez nią sprawozdania finansowego Spółki nie ma żadnego znaczenia i nie jest wyrazem wykonywania czynności zarządczych. Co więcej w toku postępowania ustalono, że w terminach płatności zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za 01-02, 04-10/2016 r., Strona faktycznie pełniła funkcję prezesa zarządu Spółki podpisując liczne dokumenty oraz składając deklaracje VAT-7 w formie elektronicznej, a co za tym idzie ponosi odpowiedzialność za ww. zaległości podatkowe tej Spółki - w trybie przepisów art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900, dalej: "O.p."). W ocenie DIAS nie ma znaczenia w niniejszej sprawie wniesienie pozwu do sądu powszechnego o ustalenie nieistnienia uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników podjętej w dniu [...] marca 2014 r. złożonego w dniu 20 listopada 2018 r. do [...] Wydziału Gospodarczego Sądu Okręgowego w W., którego kopię załączono do odwołania. Okoliczność wniesienia ww. pozwu nie podważa istnienia kwestionowanej uchwały, tym niemniej dopiero prawomocny wyrok Sądu w tym zakresie może stanowić podstawę do wzruszenia decyzji o orzeczeniu odpowiedzialności osoby trzeciej. Ponadto okoliczność wniesienia ww. pozwu nie stanowi zagadnienia prejudycjalnego, o którym mowa art. 201 § 1 pkt 2 O.p., stanowiącego o obligatoryjności zawieszenia prowadzonego postępowania. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia, zobowiązania Organu do wydania postanowienia ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy, tj. zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania zagadnienie wstępnego, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Organowi do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania na rzecz Skarżącej według norm przepisanych. W skardze zarzucono naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że w przedmiotowym postępowaniu nie zachodzi konieczność zawieszenia postępowania z uwagi na rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, gdyż w ocenie Organu toczące się przed Sądem Okręgowym w W. [...] Wydziałem Gospodarczym postępowanie o ustalenie nieistnienia uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z [...] marca 2014 r., podjętej w przedmiocie powołania Skarżącej do zarządu spółki, nie spełnia kryteriów zagadnienia wstępnego. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia czy organ zasadnie odmówił zawieszenia postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącej za zaległości podatkowe spółki P. Sp. z o. o. w podatku od towarów i usług. Skarżąca, jak argumentuje, wystąpiła do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie o nieistnieniu uchwały powołującej ją na funkcję członka zarządu (art. 189 k.p.c.). Z kolei zdaniem organu powyższa okoliczność nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Zdaniem Sądu rację należy przyznać organowi. Na wstępie należy poczynić kilka uwag natury ogólnej dotyczących kwestii zawieszenia postępowania oraz zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. W tym zakresie miarodajne są wywody NSA zawarte w wyroku z dnia 2 października 2019 r. (II GSK 503/19), w którym stwierdzono że: "Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 o.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" judykatura rozumie sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którego organ nie może rozstrzygnąć w ramach własnych kompetencji. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia wstępnego zagadnienia prawnego (prejudycjalnego) przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego "zależeć" powinno rozpatrzenie sprawy w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. Musi więc istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania jest niedopuszczalne. Oznacza to, że nie każda kwestia, która w przekonaniu strony, czy też organu stanowi zagadnienie wstępne, takim zagadnieniem jest w istocie i obliguje organ do zawieszenia postępowania administracyjnego. Zwrócić należy przy tym uwagę, że zawieszenie postępowania jest instytucją tamującą bieg postępowania i opóźniającą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, dlatego powinno mieć zastosowanie tylko w przypadkach określonych przez ustawodawcę. Stąd też powoływany przepis Ordynacji podatkowej nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ i obowiązek wstrzymania się z rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej do czasu rozstrzygnięcia tego zagadnienia (prejudykatu), będą zatem zachodziły jedynie w sytuacji bezpośredniego uzależnienia rozstrzygnięcia danej sprawy od rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego, a zatem w sytuacji istnienia pomiędzy tymi kwestiami ścisłego związku. Związek ten nie zachodzi natomiast, kiedy sprawa, co do której rozstrzygać ma organ administracji, jest przedmiotowo związana z inną sprawą toczącą się przed organem administracji, bądź sądem czy organami ścigania, ale której brak rozstrzygnięcia nie tamuje (nie uniemożliwia) prawidłowego rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet będzie miał, wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji." Podkreślić zatem należy wymóg, że od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego "zależeć" powinno rozpatrzenie sprawy w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. Zdaniem Sądu wbrew wywodom zawartym w skardze w niniejszej sprawie nie występuje zależność uniemożliwiająca rozpatrzenie sprawy Skarżącej dotyczącej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe Spółki i wydanie w ww. zakresie decyzji przez organ podatkowy. Zgodnie bowiem z art. 116 § 2 O.p. za osobę pełniącą funkcję członka zarządu należy uznać również osobę, która faktycznie dokonuje czynności mieszczących się w zakresie właściwości członka zarządu, a nie wyłącznie osobę, która została powołana na członka zarządu spółki. Pełnienie funkcji członka zarządu jest bowiem funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2011 r. (II FSK 561/10). W związku z powyższym niezasadne jest stanowisko pełnomocnika, że w przypadku stwierdzenia nieistnienia uchwały NZW spółki P. Sp. z o. o. Skarżąca nie poniesie odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki. Organ podatkowy może bowiem wykazać, że Skarżąca faktycznie pełniła funkcję członka zarządu. Dlatego też w niniejszej sprawie od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego (istnienie uchwały) nie zależy rozpatrzenie sprawy w ogóle, ale jedynie treść decyzji. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.