II GSK 503/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 2 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. S. [...] s.c. M.S., T.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1538/18 w sprawie ze skargi T. S. [...] s.c. M.S., T.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem objętym skargą kasacyjną oddalił skargę T. S. [...] s.c. M. S., T. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] lipca 2018 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2018 r. o odmowie zawieszenia postępowania wszczętego wobec M. S. w dniu [...] grudnia 2017 r. oraz T. S. w dniu [...] listopada 2017 r. – wspólników [...] s.c. M. S., T. S. w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.; dalej: Op). Stwierdził, że w sprawie nie wyłoniło się zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie warunkowałoby możliwość dalszego prowadzenia postępowania. Za takie zagadnienie nie można, zdaniem Sądu, uznać kwestii, czy podmiotem odpowiedzialnym na gruncie art. 89 ustawy z dnia 19 listopada 2019 r. o grach hazardowych (tekst. jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 165 ze zm.) jest spółka cywilna, czy wspólnicy spółki cywilnej. Sąd wskazał, że organ zastosował regułę wynikającą z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2017 poz. 2168 ze zm.), według której, za przedsiębiorców uznaje się wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. W podstawie prawnej wyroku WSA powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: ppsa). II Skargę kasacyjną wniósł T. S. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 ppsa w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędną kontrolę działań organu i błędne uznanie, że odmowa zawieszenia postępowania mocą postanowienia stanowiącego przedmiot skargi była zasadna i zgodna z art. 201 pkt 2 Ordynacji podatkowej, podczas gdy w sprawie występuje zagadnienie wstępne, które powinno zostać rozstrzygnięte przez inny organ lub sąd, a tym zagadnieniem jest kwestia czy podmiotem odpowiedzialnym na gruncie art. 89 ustawy o grach hazardowych jest spółka cywilna czy też wspólnicy spółki cywilnej, jak również czy tylko jeden ze wspólników spółki cywilnej może być osobą odpowiedzialną na gruncie art. 89 ustawy o grach hazardowych, rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy bez rozstrzygnięcia powyższej kwestii jest przedwczesne, co skutkowało niezasadnym oddaleniem skargi. Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przed odniesieniem się do jej zarzutów przypomnieć należy, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, którego elementy konstrukcyjne i treściowe wyznaczają granice jej rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w tej sprawie nie występuje. Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" judykatura rozumie sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którego organ nie może rozstrzygnąć w ramach własnych kompetencji. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia wstępnego zagadnienia prawnego (prejudycjalnego) przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego "zależeć" powinno rozpatrzenie sprawy w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. Musi więc istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania jest niedopuszczalne. Oznacza to, że nie każda kwestia, która w przekonaniu strony, czy też organu stanowi zagadnienie wstępne, takim zagadnieniem jest w istocie i obliguje organ do zawieszenia postępowania administracyjnego. Zwrócić należy przy tym uwagę, że zawieszenie postępowania jest instytucją tamującą bieg postępowania i opóźniającą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, dlatego powinno mieć zastosowanie tylko w przypadkach określonych przez ustawodawcę. Stąd też powoływany przepis Ordynacji podatkowej nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ i obowiązek wstrzymania się z rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej do czasu rozstrzygnięcia tego zagadnienia (prejudykatu), będą zatem zachodziły jedynie w sytuacji bezpośredniego uzależnienia rozstrzygnięcia danej sprawy od rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego, a zatem w sytuacji istnienia pomiędzy tymi kwestiami ścisłego związku. Związek ten nie zachodzi natomiast, kiedy sprawa, co do której rozstrzygać ma organ administracji, jest przedmiotowo związana z inną sprawą toczącą się przed organem administracji bądź sądem czy organami ścigania, ale której brak rozstrzygnięcia nie tamuje (nie uniemożliwia) prawidłowego rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet będzie miał, wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji (por. wyroki NSA z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1040/13, z dnia 8 grudnia 2015 r. sygn. akt II GSK 1657/15, wyrok z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt II GSK 2031/15; dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w chwili składania przez skarżącego wniosku o zawieszenie postępowania, jak również w dacie jego rozpoznawania przez organ, nie toczyło się żadne postępowanie, w stosunku do którego można by rozważać, czy istnieje między tym postępowaniem a postępowaniem w sprawie wymierzenia kary omawiany związek. Należy podkreślić, że sam skarżący we wniosku o zawieszenie postępowania, jak również w późniejszych pismach składanych w sprawie nie wskazuje ani konkretnego postępowania, ani sądu czy organu, przed którym ewentualnie takie postępowanie się toczy, a od którego wyniku zależałoby rozstrzygnięcie w rozpoznawanej sprawy. Podobnie w skardze kasacyjnej jej autor wskazuje jedynie, że zagadnieniem wstępnym, które powinno być wyjaśnione przed wydaniem decyzji jest kwestia odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej w sprawie dotyczącej kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Zatem, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko autora skargi kasacyjnej, że należało zawiesić postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie w sprawie, która nie została nawet wszczęta należy uznać za błędne. Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 orzekł jak w sentencji.