III SA/Wa 1492/08

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie postępowania egzekucyjnego postanawia ustanowić na rzecz K. W. radcę prawnego 1. Skarżący K. W. złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego, argumentując, iż jego obecne dochody pozwalają jedynie na skromne bieżące życie. Skarżący zamieszkuje sam. Utrzymuje się z renty w wysokości 494 zł. Do majątku zaliczył dom o powierzchni 226m2. 2. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał pismo z 26 lutego 2009 r. w którym wyjaśnił, że do tej pory nie korzystał z pomocy społecznej. Podał wysokość wydatków, wśród których wymienił opłaty za energię (320 zł), gaz (55 zł), koszty podatku rolnego (150 zł) oraz zakupu opału na zimę (800 zł). W chwili obecnej otrzymywana przez Skarżącego renta jest zajęta z tytułu zaległości w spłacie kredytów. Skarżący poinformował, że działalność jest zarejestrowana, lecz nie stać go na opłacenie przetargów na roboty z uwagi na wymagane zaświadczenie o niezaleganiu z płatnościami. Wyciągów z rachunków Skarżący nie przedłożył gdyż nie posiada wpływów. Do pisma dołączył odcinek przekazu pocztowego, zawiadomienie o czynnościach windykacyjnych, zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, deklarację PIT-16A za 2007 r., świadectwo zwolnienia z Zakładu Karnego w K., decyzję o wymiarze podatku rolnego za 2009 r., wezwanie do dokonywania potrąceń z renty. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje. 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 4. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). 5. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy zaś do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.). 6. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika. 7. Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych referendarz sądowy zauważa, że Skarżący korzysta już z ustawowego zwolnienia od obowiązku ich uiszczenia, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Do takiej właśnie kategorii spraw należy niniejsza sprawa. Przedmiotem skargi jest bowiem postanowienie w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Skoro zatem na Skarżącym nie ciąży obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych związanych z niniejszą sprawą, jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. 8. Oceniając wniosek o ustanowienie pełnomocnika referendarz sądowy doszedł do przekonania, że Skarżący wykazał, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia względem wybranego pełnomocnika, a zatem jego ustanowienie na jego rzecz jest zasadne. Miesięczne dochody Skarżącego z tytułu renty wynoszą bowiem 490 zł. Decydując o ustanowieniu pełnomocnika referendarz sądowy kierował się także argumentacją zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. (I FZ 240/08). Sąd ten stanął wówczas na stanowisku, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski (podkr. własne). W niniejszej sprawie szczególnego znaczenia nabiera ostatnio wymieniony element. Z treści wniosku można bowiem wywieść, że Skarżący zamierza wnieść skargę kasacyjną od zapadłego wobec niego wyroku z 25 listopada 2008 r., którym to wyrokiem Sąd oddalił jego skargę. Tymczasem w świetle art. 175 p.p.s.a. wyłącznie uprawnionym do sporządzenia skargi kasacyjnej jest profesjonalny pełnomocnik w osobie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Wobec powyższego, a nadto wobec złożonych przez Skarżącego oświadczeń o wysokości uzyskiwanych dochodów (490 zł), uzasadnione jest stwierdzenie, że uiszczenie wynagrodzenia względem wybranego przez niego profesjonalnego pełnomocnika mogłoby skutkować pogorszeniem, trudnej już, sytuacji życiowej. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.