III SA/Wa 1521/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold – Rogiewicz, sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2017 r. sprawy ze skargi C. P. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2946/16 w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych oddala skargę Decyzją z dnia [...] października 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. określił C. P. zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia w dniu 16 kwietnia 2007 r. niezabudowanej działki gruntu w kwocie 14.500,00 zł. Decyzja została doręczona w dniu 25 października 2012 r. w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej "Op"). Ze względu na fakt, iż od powyższej decyzji nie złożono odwołania, stała się ona ostateczna. Pismem z dnia 25 listopada 2015 r. C. P. złożyła wniosek o wznowienie postępowania, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] października 2012 na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Op. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wznowił postępowanie podatkowe w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] października 2012 r. Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. odmówił uchylenia w całości decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2012 r. ze względu na brak istnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 Op. Kwestionując ustalenia zawarte w decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. Pełnomocnik Strony złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie w całości przedmiotowej decyzji. Ponadto na podstawie art. 208 § 1 Op w zw. z art. 68 § 1 Op wniósł o umorzenie postępowania podatkowego w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zbycia w dniu 16 kwietnia 2007 r. niezabudowanej działki położonej w N.. Dyrektor Izby Skarbowej w W., po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] kwietnia 2016 r. Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. pismem z dnia 7 września 2016 r. pełnomocnik Skarżącej – J. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zabezpieczenie przedmiotowego postępowania poprzez wydanie postanowienia w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2016 r. wezwano pełnomocnika Skarżącej J. P. do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi przez złożenie oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik Skarżącej przy piśmie z dnia 3 listopada 2016 r. (data nadania pocztowego 4 listopada 2016 r.) nadesłał kopie pełnomocnictw do reprezentowania Skarżącej z dnia 6 sierpnia 2015 r. oraz z dnia 11 stycznia 2016 r., jak również oryginał pełnomocnictwa z dnia 2 listopada 2016 r. do reprezentowania Skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt III SAWa 2946/16, a także innymi sądami administracyjnymi. Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę C. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2016 r. z uwagi na nienadesłanie w terminie oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że termin do uzupełnienia ww. braków formalnych upływał w dniu 28 października 2018 r., natomiast braki te zostały uzupełnione w dniu 4 listopada 2016 r., a tym samym czynność została dokonana z uchybieniem zakreślonego terminu, a uzupełnienie braków formalnych skargi po terminie stanowi czynność bezskuteczną. W dniu 14 grudnia 2016 r. Skarżąca złożyła zażalenie na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jego uchylenie w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2016 r. wskazując w uzasadnieniu, że złożenie przez pełnomocnika pełnomocnictwa do akt administracyjnych podczas postępowania przed organami podatkowymi nie można traktować, jako złożonego do akt postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przekonała również argumentacja przedstawiona przez skarżącą w zażaleniu, jakoby wezwanie z 30 września 2016 r. zostało skierowane do niewłaściwej osoby. Wezwanie to zostało skierowane do J. A. P., gdyż w skardze wyraźnie wskazano, że reprezentuje on stronę przed sądem pierwszej instancji. Ponadto to właśnie J. A. P. za pośrednictwem Poczty Polskiej, 8 września 2016 r. wniósł skargę do Dyrektora Izby Skarbowej w W. (koperta - k. 13 akt sądowych). W takiej sytuacji nieuprawnione jest twierdzenie skarżącej podniesione w zażaleniu, że "nie było podstaw do traktowania J. A. P. jako pełnomocnika". Pismem z dnia 10 kwietnia 2017 r. Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie wskazując, że zaskarża w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 grudnia 2016 r., wnosząc o jego uchylenie w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu naruszenie: 1. art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a.") poprzez błędną wykładnię, powodującą nieważność postępowania wynikającą z nienależytego umocowania pełnomocnika Skarżącej; 2. art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie i w konsekwencji pozbawienie możności obrony swoich praw. W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania Skarżąca podniosła, że J. A. P. nie był umocowany do jej reprezentacji i nie było podstaw do traktowania ww. osoby jako pełnomocnika, a WSA wezwał do uzupełnienia braków formalnych skargi zamiast strony, osobę niebędącą profesjonalnym pełnomocnikiem. Powyższe, zdaniem Strony, doprowadziło do tego, że strona została pozbawiona możności obrony swych praw, co wyczerpuje znamiona przesłanki nieważności postępowania wymienionej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., bowiem strona skarżąca z powodu wadliwych czynności procesowych tego Sądu, tj. nieprawidłowego doręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych skargi pod rygorem jej odrzucenia i następnie odrzucenia skargi, nie brała udziału w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 24 listopada 2017 r. sygn. akt III SA/1521/17 nie jest zasadna. Stosownie do przepisu art. 270 stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), w przypadkach przewidzianych w przepisach art. 271-285 w.w. ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym służącym od prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych, ale jednocześnie jest pismem strony w rozumieniu art. 45 p.p.s.a., powinno zatem odpowiadać wymogom określonym w art. 46 p.p.s.a., a ponadto powinno zawierać wszystkie te elementy, które zostały wyszczególnione w art. 279 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2005 r., I GSK 359/05 - ONSAiWSA 2005, nr 5 poz. 98). Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Podstawy skargi o wznowienie postępowania zostały w ustawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyliczone taksatywnie i można je podzielić na trzy grupy: 1) przyczyny nieważności (art. 271); 2) właściwe przyczyny restytucyjne (art. 273); 3) orzeczenie TK o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub z ustawą, lub rozstrzygnięcie organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 272). Przedstawiona przez Skarżącą we wniosku o wznowienie argumentacja opiera się na twierdzeniu, iż Strona w postępowaniu sądowym "(...) nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania", co wyczerpuje przesłankę określoną w przepisie art. 271 pkt 2) p.p.s.a. dającą podstawę do wznowienia z uwagi na nieważność postępowania. Do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Do wznowienia postępowania na innej podstawie właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w sprawie (art. 275 p.p.s.a.). Stosownie do art. 276 p.p.s.a., do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. Gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio art. 175 p.p.s.a., w świetle którego skarga kasacyjna winna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2 i 3. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd w pierwszej kolejności bada czy spełnione zostały warunki formalne, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Wniesiona przez Skarżącą skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 24 listopada 2017 r. sygn. akt III SA/1521/17 spełnia wymogi formalne, gdyż opiera się na ustawowej przesłance wznowienia i została wniesiona w terminie. Zatem skarga jako dopuszczalna podlegała merytorycznemu rozpoznaniu na rozprawie. W ocenie Sądu, skarga nie jest jednak zasadna merytorycznie. W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania Skarżąca twierdzi, iż – w szczególności – "WSA wezwał do uzupełnienia skargi osobę nie będącą pełnomocnikiem, czym pozbawił możności obrony praw Skarżącą", zaś "art. 49 p.p.s.a. nie upoważnia sądu do samodzielnego uzupełnienia braków, lecz wprost zobowiązuje do wezwania strony w celu udzielenia stosownych informacji", gdy tymczasem "WSA wezwał do uzupełnienia braków formalnych skargi zamiast strony osobę niebędącą profesjonalnym pełnomocnikiem". Dodatkowo Skarżąca wskazuje, że "w aktach nie było pełnomocnictwa do występowania przed sądami administracyjnymi tej osobie, więc nie było podstaw do traktowania jej jako pełnomocnika" (por. str. 2 skargi o wznowienie). Sąd wskazuje, że z przepisu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż dla wypełnienia tejże przesłanki koniecznym jest wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego, a pozbawieniem możliwości działania strony. Jak wskazuje się w orzecznictwie, aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie powyższego przepisu muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: a) w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, b) strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy oraz c) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2011 r. sygn. akt II FSK 1699/09, LEX nr 952730 oraz z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 2557/11, niepubl.). O pozbawieniu możności działania można zatem mówić jedynie wówczas, gdy z przyczyny leżącej poza osobą strony zainteresowanej, nie mogła ona wziąć udziału w postępowaniu lub w istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień na następnych rozprawach, poprzedzających wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji. Stan pozbawienia możności działania musi wynikać z winy Sądu. Z kolei w piśmiennictwie wskazuje się, że zawinione przez stronę zaniechanie działania obarcza ją ujemnymi następstwami braku obrony i wyklucza wznowienie postępowania. Ponadto ustawodawca zacieśnia przyczyny pozbawienia strony możności działania do uchybień procesowych. Bezprawne pozbawienie strony możności działania w postępowaniu sądowoadministracyjnym polega na tym, że w oznaczonym - objętym procesem - czasie, strona zostawszy pozbawiona możności obrony swych praw nie może współdziałać z sądem w zakresie koniecznym do rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z prawem (por. dla przykładu: Krzysztof Sobieralski, "Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego", Zakamycze 2003). Zgodnie z art. 91 § 2 p.p.s.a. o posiedzeniach jawnych zawiadamia się strony na piśmie lub przez ogłoszenie podczas posiedzenia. Stronie nieobecnej na posiedzeniu jawnym należy zawsze doręczyć zawiadomienie na następne posiedzenie. Zawiadomienie powinno być doręczone co najmniej na siedem dni przed posiedzeniem. W przypadkach pilnych termin ten może być skrócony do trzech dni. Z analizy zarówno akt sądowych sprawy III SA/Wa 1521/17, jak i o sygn. akt III SA/Wa 2946/16 wynika, że – w szczególności - nieuprawnione jest twierdzenie Skarżącej, iż "nie było podstaw do traktowania J. A. P. jako pełnomocnika w sprawie". Sąd zauważa, że to właśnie w/wym. J. A. P. w dniu 7 września 2016r. wniósł skargę do tut. Sądu na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2016r. (por. koperta – k. 3 akt sądowych w sprawie prowadzonej przed tut. Sądem o sygn. akt III SA/Wa 2946/16), a wcześniej ten sam pełnomocnik złożył odwołanie z dnia 20 kwietnia 2016r. do Dyrektora Izby Skarbowej w W. od decyzji Naczelnika US w O. z dnia [...].04.2016r. (por. k 102 akt podatkowych – w sprawie o sygn. akt j/w). W dniu 13.10.2016r. J. P. został wezwany do usunięcia braków formalnych, w szczególności zaś o potwierdzenie za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony, z wyraźnym pouczeniem, że nieusunięcie braków formalnych skargi w tym terminie spowoduje odrzucenie skargi (k. 22 akt sądowych w sprawie III SA/Wa 2946/16). W wykonaniu tego wezwania załączył potwierdzenie uiszczenia wpisu sądowego oraz żądane pełnomocnictwo (k. 26 i 30 akt sądowych w sprawie III SA/Wa 2946/16). Ponieważ pełnomocnik braków tych nie uzupełnił jednak w terminie, WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 2 grudnia 2016r. postanowił odrzucić skargę. Sąd zauważa, że stanowisko to podzielił NSA w wyroku z dnia 7 lutego 2017r. w sprawie II FZ 45/17 oddalając zażalenie Skarżącej oraz podkreślając w sowim uzasadnieniu, że "(...) Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przekonuje również argumentacja przedstawiona przez skarżącą w zażaleniu, jakoby wezwanie z 30 września 2016 r. zostało skierowane do niewłaściwej osoby. Sąd pierwszej instancji wskazał jasno, że wzywa do złożenia oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej (...). Wezwanie to zostało skierowane do J. A. P., gdyż w skardze wyraźnie wskazano, że reprezentuje on stronę przed sądem pierwszej instancji. Ponadto to właśnie J. A. P. za pośrednictwem Poczty Polskiej, 8 września 2016 r. wniósł skargę do Dyrektora Izby Skarbowej w W. (koperta - k. 13 akt sądowych). W takiej sytuacji nieuprawnione jest twierdzenie skarżącej podniesione w zażaleniu, że nie było podstaw do traktowania J. A. P. jako pełnomocnika". Twierdzenie zatem w niniejszej sprawie, tj. w rozstrzyganej sprawie o wznowienie, że J. A. P. nie był pełnomocnikiem w sprawie Skarżącej (w sprawie III SA/Wa 2946/16) jest, w świetle przytoczonych okoliczności, oczywiście bezpodstawne. Jednocześnie Sąd stwierdza, że na podstawie art. 170 p.p.s.a. jest tym wyrokiem związany także w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, nie może wywołać pożądanego skutku także argumentacja Strony Skarżącej, iż "NSA (w podanym wyżej wyroku – przyp. Sądu) pominął istotny fakt, że J. A. P. był nieprofesjonalnym pełnomocnikiem i że nieprawidłowo wykonywał reprezentację" co "(...) doprowadziło do tego, iż Skarżąca pozbawiona była możliwości działania i obrony swoich praw". Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem (por. dla przykładu: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 28 kwietnia 2016 roku w sprawie I SAB/Sz 11/14; czy też postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 16 lutego 2016 r. w sprawie II SA/Po 72/17 oraz wyrok w sprawie I SA/Kr 688/18 z dnia 21.11.2018r.) - nienależyte wykonywanie swoich obowiązków przez pełnomocnika strony nie oznacza nienależytej reprezentacji strony, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Brak należytej reprezentacji w rozumieniu tego przepisu nie dotyczy sytuacji, gdy za stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, nawet wówczas, gdy swoje obowiązki wykonuje on w sposób dla strony niezadowalający. Reasumując, ponieważ powołane przez Skarżącą przyczyny wznowienia okazały się bezzasadne, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd skargę oddalił w oparciu o art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 282 §2 p.p.s.a.