III SA/Wa 1529/14

Dnia 20 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Marta Waksmundzka - Karasińska, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1529/14 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2008 r. postanawia: - odmówić przywrócenia terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 lutego 2015 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1529/14 oddalił skargę M. S. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2008 r. W piśmie z dnia 7 kwietnia 2015 r., złożonym w urzędzie pocztowym tego samego dnia, pełnomocnik Skarżącego, adwokat B. G., wystąpił do tutejszego Sądu o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku. Równocześnie złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku oraz doręczenie mu jego odpisu wraz z uzasadnieniem. Uzasadniając konieczność przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, że dnia 30 marca 2015 r. akta przedmiotowej sprawy przeglądał upoważniony przeze niego aplikant adwokacki. Podczas przeglądania akt okazało się, że 17 lutego 2015 r. w przedmiotowej sprawie odbyło się posiedzenie Sądu i został wydany wyrok oddalający skargę. Pełnomocnik twierdzi, że o terminie tego posiedzenia nie został powiadomiony, co spowodowało, ze nie mógł w nim uczestniczyć, ani złożyć wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku. Ponadto pełnomocnik Strony wskazywał, że korespondencję w urzędzie pocztowym właściwym dla [...] w W. odbiera asystentka kancelarii A. B. i co do zasady poczta odbierana jest w każdą środę, a odstępstwa od tej zasady powstają, jeżeli w środy wypada dzień wolny. Wskazano, że dnia 29 grudnia 2014 r. A. B. odbierała całą korespondencję kierowaną do kancelarii, znajdującą się w ww. urzędzie pocztowym. Tego dnia nie została jej wydana żadna przesyłka do przedmiotowej sprawy. Jak twierdzi pełnomocnik, również dnia 7 stycznia 2015 r. asystentka udała się do ww. urzędu pocztowego celem odbioru korespondencji, jednakże została poinformowana, że brak jest jakiejkolwiek korespondencji dla kancelarii. Zdarzenie to potwierdza wymiana wiadomości sms pomiędzy A. B. a mecenasem M. Z. z kancelarii pełnomocnika z dnia 7 stycznia 2015 r., z której jasno wynika, że asystentka w dniu 7 stycznia 2015 r. była w urzędzie pocztowym właściwym dla [...] celem odbioru korespondencji, jednakże uzyskała informację, że brak jest jakichkolwiek listów do kancelarii. Zdaniem pełnomocnika Skarżącego, wobec powyższego bezsprzecznym jest, że Strona uprawdopodobniła, że nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy, albowiem nie ze swojej winy nie otrzymała korespondencji sądowej. W opinii pełnomocnika Strona podejmowała wszelkie czynności, by pocztę odebrać. Podkreślono, że w czasie awizacji asystentka kancelarii dwukrotnie była w urzędzie pocztowym, by odbierać korespondencję, jednak nigdy jej nie otrzymała. Ponadto wskazano, że termin 7 dniowy do złożenia wniosku o przywrócenie terminu winien być liczony od 30 marca 2015 r., kiedy pełnomocnik powziął informację o wydanym wyroku. Równocześnie pełnomocnik wnosił - w przypadku, jeżeli Sąd uzna to za niezbędne - o powołanie A. B. na świadka w sprawie celem wyjaśnienia powstałych niejasności. Na potwierdzenie okoliczności wskazanych we wniosku załączono oświadczenie A. B. z dnia 7 kwietnia 2015 r., akt notarialny z dnia 2 kwietnia 2015 r. oraz korespondencję kierowaną do kancelarii pod adres [...] z datami wpływu: 17, 29 grudnia 2014 r.,14, 21 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W niniejszej sprawie należało odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2015 r. o sygn. akt III SA/Wa 1529/14 i doręczenia tego wyroku wraz z uzasadnieniem. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 2) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 3) uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 4) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu zakwestionować należy uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu, argumentacja podniesiona we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z treści art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. wynika, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Należy w związku z tym wziąć pod uwagę niie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Należy podzielić również pogląd, iż nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (postanowienie NSA z 28 maja 2004 r., sygn. akt FZ 93/04, niepubl.). Przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. Literatura i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W rozpatrywanym stanie faktycznym strona korzystała z usług profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, który jest konieczną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (zob.m.in. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GZ 439/10 - treść tego, jak i następnych powoływanych orzeczeń Zgodnie z art. 141 § 2 p.p.s.a., w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że pełnomocnik Skarżącej uchybił terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenia wraz z uzasadnieniem wyroku z dnia 17 lutego 2015 r. o sygn. akt III SA/Wa 1529/14, oddalającego skargę strony skarżącej, albowiem taki wniosek został złożony dopiero w dniu 7 kwietnia 2015 r. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 listopada 2013 r. II FZ 989/13 termin "uprawdopodobnienie", o którym mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a. nie jest pojęciem tożsamym z "udowodnieniem". Niemniej jednak dyspozycja tego przepisu nakazuje przyjąć, że konieczne jest wykazanie, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, przez co rozpatrywany wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o wyznaczeniu terminu rozprawy doręczono pełnomocnikowi Strony w trybie art. 73 p.p.s.a. tj. po podwójnej awizacji w dniach 29 grudnia 2014 r. oraz 7 stycznia 2015 r. pod adresem [...] w W. i nieodebraniu przez adresata, przesyłka została zwrócona do nadawcy i załączona do akt sprawy ze skutkiem doręczenia. Pełnomocnik Strony wniosek o przywrócenie terminu opiera na argumentacji, iż w dniach awizacji przesyłki pod starym adresem kancelarii, asystentka kancelarii była w urzędzie pocztowym właściwym dla tego adresu, celem odbioru korespondencji kierowanej do kancelarii, jednakże żadnej korespondencji nie otrzymała. Ponadto pełnomocnik twierdzi, że ww. asystentka odbiera korespondencję adresowaną na adres: [...] w każdą środę z wyjątkiem dni wolnych. Odnosząc się do powyższego, Sąd stwierdza, że szereg okoliczności świadczy o tym, iż w niniejszej sprawie nie dopełniono należytej staranności przy odbiorze korespondencji zawierającej zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 17 lutego 2015 r., co następnie spowodowało uchybienie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku wydanego w tym dniu. Sąd nie kwestionuje, iż asystentka kancelarii była w urzędzie pocztowym właściwym dla adresu [...] w dniach 29 grudnia 2014 r. i 7 stycznia 2015 r. Jednakże te okoliczności nie pozwalają przyjąć braku winy pełnomocnika Strony w uchybieniu terminu. Przede wszystkim Sąd zauważa, że w toku postępowania sądowego pełnomocnik nie poinformował Sądu o zmianie adresu kancelarii, co stanowi obowiązek wskazany w art. 70 § 1 p.p.s.a., a tym samym uniemożliwił Sądowi bezpośrednie doręczenie zawiadomienia o rozprawie. Wobec braku dopełnienia ww. obowiązku, w ocenie Sądu, pełnomocnik winien liczyć się z możliwymi negatywnymi tego konsekwencjami, które zaistniały w niniejszej sprawie. Ponadto podkreślenia wymaga, iż sama okoliczność obecności asystentki kancelarii we właściwym urzędzie pocztowym w dniach 29 grudnia 2014 r. i 7 stycznia 2015 r. celem odbioru korespondencji, nie oznacza, że dochowano staranności wymaganej w tych okolicznościach od pełnomocnika. Zwrócić należy uwagę, iż zawiadomienie o rozprawie było w sposób prawidłowy dwukrotnie awizowane pod adresem [...] w W. Z rozpatrywanego wniosku o przywrócenie terminu nie wynika natomiast, aby pełnomocnik Skarżącego podejmował spod ww. adresu awiza powiadamiające o pozostawieniu korespondencji w urzędzie pocztowym. Nie jest rzeczą Sądu dociekanie przyczyn takiego stanu rzeczy, niemniej okoliczność ta musi być brana pod uwagę przy ocenie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu niewystarczające jest samo oświadczenie pracownika kancelarii, że nie uzyskał on w urzędzie pocztowym korespondencji kierowanej do kancelarii. Zdaniem Sądu okoliczności te nie obalają przyjętego przez organ domniemania doręczenia zaskarżonej decyzji, ponieważ nie uprawdopodabniają, że konieczny do przyjęcia fikcji doręczenia ciąg czynności podejmowanych przez doręczyciela nie został zrealizowany. Podkreślić należy, że adnotacje doręczyciela poczynione na kopercie zawierającej zawiadomienie o rozprawie organu odpowiadają wymaganiom, jakie nakłada rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1250), w zakresie awizowania przesyłek pocztowych pochodzących od sądów i wskazują, iż podjęto próbę dwukrotnego doręczenia przesyłki pełnomocnikowi strony skarżącej. Okoliczności tych pełnomocnik nie kwestionuje. Podnieść także należy, że pomimo kwestionowania prawidłowości doręczenia korespondencji przez urząd pocztowy, pełnomocnik Skarżącego nie podjął jakichkolwiek działań reklamacyjnych, które mogłyby doprowadzić do obalenia domniemania zastępczego doręczenia przesyłki. Z treści wniosku o przywrócenie terminu żadne takie okoliczności nie wynikają. Nie ulega wątpliwości, że wynik takiego postępowania miałby istotne znaczenie dla rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu, ponieważ mógłby wyjaśnić, czy niewydanie pracownikowi kancelarii przesyłki w urzędzie pocztowym było wynikiem niedbałości operatora pocztowego, czy jednak nie (por. postanowienie NSA z dnia 24 lipca 2014r. II GZ 394/14). W ocenie Sądu również, twierdzenie, że asystentka kancelarii próbowała odebrać korespondencję w urzędzie pocztowym w dniu pierwszej awizacji tj. 29 grudnia 2014 r. (poniedziałek) stoi w sprzeczności z innym twierdzeniem zawartym w rozpatrywanym wniosku, iż korespondencja kierowana pod adres: [...] jest odbierana przez asystentkę w każdą środę, z wyjątkiem dni wolnych. Sąd zauważa również, że liczyć należało się z tym, że w dniu pierwszej awizacji brak było przedmiotowej korespondencji w samym urzędzie pocztowym, albowiem w tym dniu dopiero, jak wynika z adnotacji na kopercie zawierającej tę korespondencję urzędnik pocztowy próbował osobiście ją doręczyć pod ww. adresem. Należy podkreślić jeszcze raz, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności w żaden sposób nie wskazują na brak winy pełnomocnika strony skarżącej w uchybieniu terminu. Wnioskodawca nie wykazał również, aby niedopełnienie obowiązku zachowania terminu było spowodowane nadzwyczajnymi przeszkodami. Odnosząc się końcowo do wniosku pełnomocnika Strony o powołanie A. B. na świadka celem wyjaśnienia powstałych niejasności, Sąd zauważa, iż wniosek ten nie mógł być uwzględniony, z uwagi na to, że prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości przeprowadzenia dowodu w postaci zeznań świadka. Niezależnie od tego Sąd stwierdza, że argumentacja przedstawiona przez pełnomocnika we wniosku o przywrócenie terminu poparta załączoną dokumentacją uzasadnia stwierdzenie, iż w sprawie nie został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu. Przesłuchanie w charakterze świadka p. A. B. niczego by w tym zakresie nie zmieniło. Wobec powyższego, w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.