III SA/Wa 1541/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, kwoty różnicy podatku, kwoty podatku do zapłaty w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do listopada 2005 r. postanawia: - przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad 1.000 zł (tysiąc złotych), - odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W związku ze złożeniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z[...] kwietnia 2013r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, różnicy podatku, kwoty podatku do zapłaty w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do listopada 2005r. "A. " sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej zwana: "Spółką") przesłano przy piśmie z 28 czerwca 2013r. odpis zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III z 27 czerwca 2013r. wzywającego do uiszczenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego pisma - wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.000zł, pod rygorem jej odrzucenia. Skarżąca w odpowiedzi na ww. wezwanie złożyła wniosek na urzędowym formularzu PPPr o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek podniosła, że w wyniku kontroli skarbowych znaczna część jej kontrahentów odstąpiła od kontynuowania współpracy. W związku z tym Skarżąca na 31 maja 2013r. poniosła stratę bilansową - 52.091,21zł. Zablokowanie rachunków bankowych Spółki sparaliżowało natomiast jej działalność. Obecnie Skarżąca nie posiada środków do dalszej współpracy z kontrahentami. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, że kapitał zakładowy wynosi – [...] , wartość środków trwałych – [...] . W 2012r. osiągnęła zysk - 15.477,30zł. W [...] nie posiada środków, w banku[...] S.A. posiada 4,30 zł, a w [...] ma zadłużenie - 49,21zł. Posiada samochody: [...] o wartości 22.328zł, [...] o wartości 6.400zł i meble biurowe - 2.068zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego WSA w Warszawie do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących stanu majątkowego (zeznań podatkowych za 2012r., wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych krajowych i zagranicznych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania dokumentów o zamknięciu tych rachunków, bilansu rachunku zysków i strat za ostatnie dwa lata, wykazania posiadanych przez udziałów w innych podmiotach, nieruchomości i tytułu prawnego do nich, w tym nieruchomości obciążonych hipoteką, ewentualnie wskazanie zmian w przysługujących spółce prawach majątkowych w ostatnich pięciu latach, zestawienia aktualnych należności i zobowiązań Skarżącej wobec osób trzecich, w tym należności i zobowiązań podatkowych oraz dokładnego wskazania dokonanych spłat należności i zobowiązań, nadesłania deklaracji VAT-7 za miesiące od stycznia 2013r. i innych informacji, których nadesłanie Skarżąca uzna za stosowne) Spółka przedstawiła, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty CIT-8, z którego wynika, że w 2012r. osiągnęła dochód - 15.477,30zł, bilans na 31 grudnia 2012r., na 30 czerwca 2013r. i na 31 lipca 2013r., przy czym z ostatniego bilansu wynikało, że Spółka poniosła stratę - 63.209,12zł, posiada udziały w innych jednostkach - 163.765,63 zł, a w kasie - 1.286,36zł. Na podstawie wyciągów z rachunku bankowego w banku [...] wynika, że na 31 lipca 2013r. posiadała zadłużenie 105,21zł. Spółka przedstawiła też nieczytelne lub mało czytelne kserokopie deklaracji VAT-7 i wyciąg z rachunku bankowego w [...] S.A. i zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego na 410.180,13zł. Referendarz sądowy WSA w Warszawie postanowieniem z 18 września 2013r. odmówił Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka w sprzeciwie od ww. postanowienia, złożonym w ustawowym terminie wskazała, że doszło do nieprawidłowego uznania, że prowadzenie przez Spółkę działalności gospodarczej wyklucza możliwość przyznania jej prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreśliła, że zajęcia egzekucyjne sparaliżowały jej działalność, uniemożliwiając zapłatę kosztów sądowych w sprawie. Wskazała, że prowadzenie przez nią działalności gospodarczej należy uznać za bezprzedmiotowe, skoro wszelkie kwoty wpływające na rachunki bankowe podlegają zajęciu i Spółka nie może ich przeznaczyć na uiszczenie opłaty od skargi. Spółka w odpowiedzi na wezwanie Sądu nadesłała czytelne deklaracje VAT-7 za okres od stycznia do czerwca 2013r. oraz oświadczenie władz Spółki, z którego wynikało, że w okresie od 1 stycznia 2013r. do 30 września 2013r. powstała strata - 73.919,76 zł. Wyjaśniła, że w tym okresie zmniejszona została sprzedaż usług praktycznie do zera, a pracownicy Spółki są w okresie wypowiedzenia umów z pracy. Oświadczyła, że wynagrodzenie pełnomocnika było opłacone na etapie postępowania podatkowego, gdy nie były jeszcze zajęte rachunki bankowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej zwana: "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. W przypadku osób prawnych, a także innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.), a zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 ww. przepisu). Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od ww. zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową strony, jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. W orzecznictwie podkreśla się, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 13 maja 2010r. sygn. akt II FZ 185/10 i z 27 maja 2010r. sygn. akt II FZ 255/10). Nie ulega też wątpliwości, że każdy, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych, a także powinien być przygotowany na poniesienie wydatków związanych z prowadzeniem procesu sądowego. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wpis od skargi złożonej przez Spółkę wynosi 2.000zł. Spółka jest również obciążona identycznym wpisem w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1656/13. Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym. Przy rozpoznawaniu wniosku należało więc odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i w złożonych oświadczeń, jak również do załączonych przez Spółkę dokumentów i na tej podstawie dokonać analizy jej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością wpisu sądowego. Sąd stwierdza, że z nadesłanych do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumentów wynika, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą, a jej przychody z tego tytułu wyniosły w 2012r. 484.038,04zł, przy kosztach uzyskania przychodów - 468.560,74zł. Spółka odnotowała więc dochód - 15.477,30zł. Do 30 września 2013r. Spółka poniosła stratę - 73.919,76zł, co wskazuje na pogorszenie jej sytuacji finansowej. Strata jest jednak jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, mającym wpływ na rozliczenia podatkowe, nie oznacza realnego braku środków finansowych (por. postanowienie NSA z 9 marca 2011r. sygn. akt II FZ 43/11, cbois.nsa.gov.pl). O potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych, pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim przychody z tytułu usług bądź towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy między przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. W tym zakresie Sąd podziela dotychczasowe stanowisko wyrażane w orzecznictwie. Sąd stwierdza jednakowoż, że czytelne deklaracje podatkowe VAT-7 nadesłane przez Spółkę wskazują, że osiągane przez Spółkę przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów zmniejszyły się znacznie w porównaniu z 2012r. (sprzedaż i zakupy towarów i usług od stycznia do czerwca 2013r. na łącznie ponad 70.000zł). Skarżąca Spółka posiada też zajęty rachunek bankowy. Na koniec lipca 2013r. wartość środków trwałych Spółki wyniosła 24.846zł, udziały w innych jednostkach – 163.765,63zł, należności – 55.061,22zł, w kasie posiadała - 1.286,36zł. Z porównania bilansów rachunków zysków i strat sporządzonych na dzień 30 czerwca oraz 31 lipca 2013r. wynika, że sytuacja Skarżącej z miesiąca na miesiąc ulega pogorszeniu. Na przestrzeni miesiąca Spółka odnotowała wzrost straty z działalności o 6.956,15zł. Nieznacznemu zwiększeniu uległy też zaciągnięte przez Spółkę zobowiązania i zadłużenia na rachunkach bankowych. Część kontrahentów odstąpiła lub zaprzestała kontynuacji współpracy ze Spółką, co doprowadziło do powiększania się z miesiąca na miesiąc straty bilansowej (strata na 6 listopada 2013r. - 73.919,76zł). Sprzedaż usług została zmniejszona do zera, a pracownicy Spółki otrzymali wypowiedzenia umów z pracy. Tym samym kwoty, jakie Spółka uzyskuje w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej nie pozwalają obecnie na przyjęcie, że jest ona w stanie opłacić koszty sądowe w wysokości wynikającej z rozporządzenia. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego jedynym kosztem sądowym, którego poniesienie jest niezbędne do prowadzenia sprawy jest wpis sądowy od skargi w wysokości 2.000zł. Sąd wziął również pod uwagę, że Spółka jest zobowiązana do uiszczenia w identycznej wysokości wpisu sądowego od skargi w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1656/13. Podkreślić przy tym należy, iż strona prowadząca działalność gospodarczą powinna, w świetle poglądów prezentowanych w judykaturze wykazywać się szczególną zapobiegliwością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, związanym z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą (por. postanowienia NSA z 6 października 2004r. sygn. akt GZ 71/2004, i z 25 lutego 2011r. sygn. akt I FZ 27/11, cbois.nsa.gov.pl). Sąd w związku z tym stwierdza, że okolicznością uzasadniającą przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie, że Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd, oceniając sytuację finansową Spółki, przyjął, że jest ona w stanie partycypować częściowo w jedynym na obecnym etapie postępowania sądowego koszcie - przez uiszczenie połowy wpisu sądowego: 1.000zł. W ocenie Sądu sumę taką można w ostateczności pożyczyć, np. od członka zarządu Spółki. Sąd ma także na względzie, że jakkolwiek działalność Spółki w ostatnim czasie przechodzi znaczny kryzys, który może w ostateczności doprowadzić do zaprzestania prowadzenia przez nią działalności, z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że pomimo posiadania zobowiązań (6.886,42zł) posiada ona również należności w wysokości 55.061,22zł. Z bilansów Spółki załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika ponadto, że Spółka, oprócz środków trwałych w postaci dwóch samochodów i mebli biurowych, które wykorzystuje w prowadzonej działalności, posiada znacznej wysokości udziały w innych jednostkach – 163.765,63zł i te ostanie można w ostateczności częściowo spieniężyć. Zdaniem Sądu uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 1.000zł spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku, rozstrzygającego spór, co do istoty. Zrealizowane zostanie również prawo do sądu, określone w przepisie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Z akt sprawy nie wynika również, aby sytuacja majątkowa Spółki wskazywała, że jest ona zupełnie pozbawiona środków finansowych. Tym samym w ocenie Sądu przyznanie Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu w całości nie jest zasadne. Przyznanie prawa pomocy uwarunkowane jest niemożnością zgromadzenia odpowiednich środków m.in. na wpis sądowy, a nie trudnościami w ich zgromadzeniu. Spółka może więc pozyskać środki na uiszczenie połowy wpisu sądowego. Sąd, mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację - na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a. oraz art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji.