III SA/Wa 1543/18

10/09/2018 r Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 10/09/2018 r po rozpoznaniu wniosku A. S.A. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S.A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...]/04/2018 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r. p o s t a n a w i a odmówić spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca A. S.A., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 tys. zł. złożyła w wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w formularzu PPPr. Wyjaśniła, że: - toczy się względem niej postepowanie o podatek od towarów i usług; - toczą się względem niej postępowania egzekucyjne prowadzone, m.in., przez komorników sądowych; - wydano względem niej "zajęcie zabezpieczające" w wyniku czego jej rachunki bankowe są zablokowane; - ma olbrzymie zobowiązania; - kapitał "zakładowy" określiła na kwotę [...] zł. W wykonaniu wezwania urzędnika sądowego z 20/08/2018 r. (o przedłożenie dokumentacji finansowej za wskazany w wezwaniu okres, precyzyjne określenie środków finansowania uzyskanych przez Spółkę ze źródeł zewnętrznych, czynności podjętych w celu zgromadzenia środków na poczet kosztów sądowych podjętych po wszczęciu postępowania w zakresie podatku od towarów i usług; - precyzyjnego wskazania (ksero umowy, faktury) kosztów obsługi prawnej i księgowej), poinformowała o tym, że: - działania prokuratury i organów podatkowych były przyczyną zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej i generowania przychodów, ze skutkiem dla zdolności poczynienia wydatków; - Spółka nie sporządzała sprawozdań finansowych od 2015 r.; - koszty pełnomocnika (ok 70000,- zł) i obsługi prawnej zostały uiszczone w czasie prowadzenia działalności gospodarczej; - nie dysponuje "zewnętrznymi" źródłami finansowania; - nie miała możliwości poczynienia rezerw z uwagi na zajecie rachunków bankowych. Urzędnik sądowy jest zobowiązany do poszanowania dorobku prawnego, z którego wynika, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych i wyczerpujących wyjaśnień, musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 1010/12, publ. LEX nr 1240471). W szczególności, jeżeli strona nie przedstawia dokumentacji potwierdzającej istniejący stan, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy, mimo zaistnienia przesłanek ustawowych, od uznania sądów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt I FZ 226/14, publ. LEX nr 1492476). Natomiast Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. W rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka nie wykazała nawet czynności, które przedsięwzięła w celu zwolnienia środków na rachunkach bankowych jak też czynności dokonanych po wszczęciu w stosunku do niej postępowania podatkowego w celu zabezpieczenia środków na poczet kosztów postępowania. Do podjęcia tych działań, jak wynika z orzecznictwa, Spółka była zobowiązana. Nadto urzędnik sądowy zwrócił się – i to bezskutecznie - o wskazanie wysokości finansowania ze źródeł zewnętrznych, jak też o przedłożenie sprawozdania finansowego za ostatni rok: Strona nie zrealizowała wezwania w tym zakresie. Referendarza sądowego nie przekonuje również odmowa przekazania sprawozdania finansowego przez Skarżącą, ponieważ nie wykazała ona odmowy udostępnienia jej dokumentów finansowych przez organy państwa i zadeklarowanej niemożności sporządzenia sprawozdania. Dla oceny wniosku Strony znaczenie mają, obok deklaracji "niemożności", również przewidziane prawem środki i analiza sposobu działania Strony w obrocie gospodarczym (factum non fabula). Obowiązek sporządzenia i złożenia sprawozdania finansowego, o które urzędnik wnioskował, spoczywa na spółkach, które są związane, m.in., regulacjami ustawy o rachunkowości (np. por. art. 4 i n. ustawy o rachunkowości, Dz.U. z 2018 r., poz. 395 t.j.). Nawet w sytuacji, gdy nie doszło do zatwierdzenia sprawozdania finansowego do uznanej daty (np.30 czerwca), to należy je złożyć w KRS. Za nieprowadzenie ksiąg rachunkowych grożą stosowne sankcje (grzywna, kara pozbawienie wolności). Tym bardziej niezrozumiała jest niechęć strony do złożenia dokumentów, które powinna posiadać. W każdym natomiast razie nikt, w tym skarżąca, nie powinna wywodzić pozytywnych skutków z nieprzestrzegania prawa - w tym wypadku, przede wszystkim, przepisów ustawy o rachunkowości (ubi emolumentum, ibi onus). Dokumenty finansowe Strony, które strona ma obowiązek sporządzać, czy deklaracje podatkowe są jednym z fundamentalnych i niezbywalnych źródeł oceny jej sytuacji, zaś przekazanie informacji w nich zawartych leży w interesie Strony (is fecit, cui prodest). Skarżąca nie wykazała zarazem ani czynności podjętych w celu zabezpieczenia środków na poczet postępowania – i to pomimo przedmiotu postępowania podatkowego wszczętego postanowieniem z początku 2015 r. (rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania) i postępowania "prokuratorskiego" [...] "w sprawie funkcjonowania zorganizowanej grupy przestępczej mającej na celu popełnienie przestępstw skarbowych związanych z wyłudzeniem podatku od towarów i usług na terenie RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ przy wykorzystaniu mechanizmu "karuzeli podatkowej" i "znikającego podatnika" (art. 258 § 1 k.k. i in.). Nie wykazała również czynności podjętych w celu zwolnienia zabezpieczonych środków na rachunku bankowych. Urzędnik sądowy jest zarazem zobowiązany do poszanowania dorobku prawnego, w tym dobrodziejstw orzecznictwa, natomiast jak wynika z orzecznictwa NSA, (nawet) prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie jest przeszkodą dla zgromadzenia środków na poczet postępowania sądowego. Nadto, z uwagi na to, że przed Sądem toczyło się postępowanie III SA/Wa 1059/16 o określenie przybliżonej kwoty podatku począwszy od początku 2016 r. (od której pobrano symboliczny wpis stały), oświadczenia Skarżącej o "nieoczekiwaności" postępowania w niniejszej ("wymiarowej") sprawie i związaną z "nieoczekiwanością" uciążliwość w zgromadzeniu kwoty na poczet wpisu od skargi sprawie mają ograniczoną skuteczność (facta sunt verbis difficilora). Za takim sposobem oceny oświadczeń Strony w niniejszej sprawie przemawiają również wskazania zawarte w orzecznictwie Trybunału Praw Człowieka. Mając to na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.