III SA/Wa 1570/13

Dnia 17 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa, po rozpoznaniu w dniu 17 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od gier za styczeń 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych C. sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwana dalej: "Spółką") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] maja 2013r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od gier za styczeń 2010r. W skardze zawarła także wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a w jego uzasadnieniu wyjaśniła, że nie prowadzi obecnie salonów gier i nie posiada środków na podstawowe potrzeby związane z bieżącą działalnością. W urzędowym formularzu PPPr oświadczyła, że decyzjami Ministerstwa Finansów oraz organów celnych została pozbawiona majątku, co oznacza, że nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Zamknięto salony gier, a znajdujące się w nich automaty z gotówką zabezpieczono, więc Spółka nie ma ani możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a wobec strat w działalności - środków, aby wpłacić wpis. Na obu rachunkach bankowych posiada około 167,13zł, zaś nieruchomość jest obciążona hipoteką na 1.200.000zł, strata za ostatni rok wyniosła 4.341.561,56zł, a wartość środków trwałych – 5.841.741,70zł. Do wniosku Spółka załączyła m.in. sprawozdanie finansowe na [...] grudnia 2012r., zestawienia sald i obrotów dotyczące 2013r., bilans na 30 czerwca 2013r. (wstępny wynik), tytuły wykonawcze, wezwania do zapłaty należności, zestawienia zobowiązań, deklaracje VAT-7 za maj i czerwiec 2013r. i wykaz zajętych automatów. Referendarz sądowy WSA w Warszawie postanowieniem z 10 września 2013r. odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. Spółka w sprzeciwie od ww. postanowienia zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") przez błędną ocenę dołączonych do wniosku dokumentów. Podniosła, że Minister Finansów prowadzi szereg postępowań o cofnięcie jej zezwoleń na prowadzenie salonów gier i kasyn gry na automatach, zaś decyzje Ministra Finansów o cofnięciu zezwoleń Spółka zaskarżyła, ale jeszcze nie stały się ostateczne, nie nadano im rygoru natychmiastowej wykonalności, jak i nie rozpoznano od nich odwołań. Urzędnicy odmówili jednak opieczętowania druków raportów dziennych/miesięcznych wpłat, wypłat i rezultatów gier, co wykluczyło dalszą działalność Spółki w salonach. Obecnie nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, prowadzi natomiast sprawy sądowe, administracyjne i sądowo-administracyjne, spowodowane czynnikami niezależnymi od niej. Otrzymując zezwolenia na prowadzenie salonów gier działała w warunkach obowiązywania 45% stawki podatku od gier i mogła osiągać niewielkie zyski. Nowa ustawa o grach hazardowych wprowadziła wzrost podatku do 50%. Przy marginalnej, kilku procentowej zyskowności, dotkliwy wzrost podatku spowodował, iż działalność Spółki stała się nieopłacalna. Spółka musiała zainwestować wysokie kwoty w wyposażenie salonów gier, ich remonty, w zakup automatów i ponieść koszty wysokich opłat za każde zezwolenie, czy ustanowić zabezpieczenie roszczeń Skarbu Państwa. Zmiana reguł i podniesienie podatku sprawiło, że niemożliwym jest przetrwanie wielu takich spółek. Spółka podniosła, iż liczyła się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych w związku z prowadzonymi sporami sądowymi i posiadała środki na ten cel, nie miała jednak wpływu na działania organów celnych, które zamknęły salony gier, na podstawie niewykonalnych decyzji wydanych w pierwszej instancji. Spółka załączyła wyrok Sądu wskazujący, jej zdaniem, na bezprawność działania organów i wskazała, że nie posiada obecnie oszczędności, ani realnego majątku do sprzedaży, pozwalającego na uregulowanie wpisów sądowych. Musiała, mimo zamknięcia salonów gier zapłacić wynagrodzenia pracownikom w okresach wypowiedzenia oraz uregulować składki ubezpieczeniowe ZUS i podatek od wynagrodzeń pracowniczych, gdyż ich niewpłacenie stanowi przestępstwo. Poniosła też gigantyczne nakłady na inwestycje w pomieszczeniach salonów gier, które wynajmowała od kontrahentów, dokonując zmian budowlanych, odnowienia wnętrz pomieszczeń, ich przebudowy etc. Nakładów tych nie da się odsprzedać, a przy umowach najmu, po zamknięciu salon gier obowiązywały okresy wypowiedzenia i czynsz należało płacić. Automaty do gier są bezwartościowe, gdyż obecnie istnieje gigantyczna nadpodaż na rynku, związana z likwidacją branży. Bez znaczenia jest okoliczność, iż wartość nakładów inwestycyjnych i automatów stanowi wielomilionową kwotę, skoro środkami tymi nie da się opłacić wpisów sądowych, a próby ich spieniężenia nie przyniosły rezultatu. Działalność Spółki nie jest "znacznych rozmiarów" i choć w latach poprzednich osiągała spore przychody - 209mln zł (suma wrzutów do automatów w 2012r.), co przy średniej wypłacalności automatu dawało realny przychód 85% (31mln zł), przez zwiększony podatek od gier, ponosiła straty. Od kilku miesięcy przychody ze sprzedaży usług na automatach są równe 0 zł, a analiza dokumentów za 2012r. jest bezcelowa, bo większość salonów przymusowo zamknięto w 2013r. i wtedy Spółka poniosła niespodziewane koszty. Przychód za maj 2013r. - 65.094zł i za czerwiec 2013r. - 10.770zł świadczy o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Sąd stwierdza, że zgodnie z art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., Sąd przyznaje prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym, gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy stanowi więc wyjątek od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, związanych ze jej udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jednocześnie przyznanie prawa pomocy, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA z 30 stycznia 2012r. sygn. akt II FZ 853/11 oraz z 7 marca 2012r. sygn. akt II FZ 154/12 i II FZ 155/12). Sąd stwierdza, że Spółka złożyła wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - zwolnienia od kosztów sądowych. Wymagalnym kosztem w sprawie, na tym etapie jest wpis sądowy od skargi w wysokości 2.000zł. Na Spółce ciąży ponadto obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w innych, zawisłych przed WSA w Warszawie sprawach o sygn. akt od III SA/Wa 1569/13 do III SA/Wa 1618/13. Łączna wysokość wymagalnych wpisów wynosi 99.515zł. Sąd stwierdza jednak, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien wkalkulować w ryzyko związane ze swoją działalnością konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel. NSA w postanowieniu z 21 marca 2006r. sygn. akt II FZ 196/06 wskazywał, że obowiązkiem podmiotu, nawet prowadzącego działalność gospodarczą nieobarczoną nadzwyczajnym ryzykiem sporu, jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie spraw sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami. W postanowieniu z 1 sierpnia 2013r. sygn. akt I FZ 327/13 NSA stwierdził natomiast, iż nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Sąd w całości podziela wyżej przytoczone rozważania. Sąd wskazuje także, że Skarżąca jeszcze do końca 2012r. prowadziła działalność gospodarczą o dużych rozmiarach. Z jej sprawozdania finansowego na 31 grudnia 2012r. (materiały źródłowe w aktach sprawy III SA/Wa 1569/13) wynikało, że przychody netto ze sprzedaży za ten rok wyniosły 209.445.238,25zł. Spółka posiada kapitał zakładowy – [...] zł, aktywa trwałe o wartości [...] zł, w tym budynki i lokale – [...] zł oraz środki trwałe w budowie – 311.442,96zł. Na koniec 2012r. Spółka posiadała ponadto aktywa obrotowe w wysokości 2.608.180,22zł, zaś na dzień 30 czerwca 2013r. w wysokości 332.693,37zł. W ocenie Sądu bez znaczenia, dla kwestii spełnienia przesłanek przyznania Spółce prawa pomocy, był końcowy wynik finansowy Spółki za 2012r. - strata na poziomie ok. 4 mln zł. Z postanowienia NSA z 1 sierpnia 2013r. sygn. akt I FZ 327/13 wynika bowiem, że w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. NSA w postanowieniach z: 22 marca 2011r. sygn. akt II GZ 112/11 i z 19 listopada 2004r. o sygn. akt I FZ 436/04 stwierdził, że jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Sąd w pełni aprobuje powyższe poglądy i stwierdza, że oceniając przesłanki przyznania prawa pomocy Skarżącej, należy odnieść się przede wszystkim do osiąganego przez nią przychodu i rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej. Sąd, mając powyższe na względzie stwierdza, że analiza sytuacji finansowej Skarżącej w 2012r. i w 2013r. daje podstawę do przyjęcia, że Spółka, z uwagi na wysokie przychody w 2012r. i posiadanie majątku znacznych rozmiarów, powinna dysponować środkami pozwalającymi jej na uiszczenie wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 2.000zł. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, iż w 2013r. Skarżąca kontynuowała prowadzenie działalności gospodarczej. W kwietniu 2013r. przychody operacyjne wyniosły ponad 360.000zł, w maju 2013r. - ponad 66.000zł, a w czerwcu 2013r. - ponad 180.000zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 za maj i czerwiec 2013r. wynikało, że jeszcze w ww. miesiącach, mimo zamknięcia salonów gier, Spółka dokonywała transakcji handlowych - za maj 2013r. sprzedaż wyniosła 65.094zł, zaś za czerwiec 2013r. 10.770zł. W opinii Sądu argumentacja Spółki w zakresie braku wymaganej notyfikacji Komisji Europejskiej zmiany stawki podatku od gier, jako odnosząca się w istocie do przedmiotu zaskarżenia - decyzji Dyrektora Izby Celnej z [...] maja 2013r., nie zaś do przesłanek przyznania prawa pomocy, jest bez znaczenia w sprawie. Także twierdzenia Skarżącej odnoszące się do poniesionych nakładów na inwestycję nie były istotne, gdyż dokonywanie inwestycji jest nieodłączną cechą prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd, odnosząc się natomiast do argumentacji Spółki dotyczącej konieczności wypłacenia wynagrodzeń pracownikom (oraz odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne), ponownie podkreśla, że racjonalny uczestnik obrotu gospodarczego powinien zabezpieczyć środki na ponoszenie wszelkich zobowiązań publicznoprawnych, w tym ponoszenie kosztów ewentualnych postępowań sądowych. Sąd, z uwagi na całokształt ww. okoliczności, uznał, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 259 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.