III SA/Wa 1574/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r., 2014 r. i 2015 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca S. Sp. z o.o., wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że Spółka nie posiada środków na uiszczenie wpisu sądowego. Wartość zobowiązań Spółki przekracza wartość jej majątku. Skarżąca nie posiada żadnego majątku możliwego do bieżącego upłynnienia z zachowaniem rynkowych cen zbycia. W oświadczeniu o majątku i dochodach Skarżąca wskazała, że posiada (na koniec 2016 r.) kapitał własny ujemny w wysokości - [...] zł, wartość środków trwałych wynosi (na koniec 2016 r.) [...] zł, a strata za 2016 r. wyniosła [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca nadesłała wyciągi z rachunku bankowego, zeznania podatkowe CIT-8 za 2017 i 2016 r., wypis z księgi wieczystej, deklaracje VAT-7K za I i II kwartał 2018 r., bilans oraz rachunek zysków i strat za lata 2015 i 2017, jednolity plik kontrolny, rachunek przepływów finansowych oraz sprawozdanie finansowe za 2017 r. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z § 2 pkt 2 tego przepisu osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Z nadesłanych materiałów wynika, że Skarżąca mimo powołanych problemów finansowych nie zaprzestała i w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Z nadesłanego zeznania CIT-8 wynika, że w 2016 r. Skarżąca uzyskała przychód 2.658.132,69 zł. oraz poniosła stratę 3.557.456,46 zł, a w 2017 r. przychód 2.362,68 zł. oraz poniosła stratę 5.924,82 zł Ponadto z nadesłanego rachunku zysków i strat wynika, że w 2015 r. Skarżąca uzyskała przychód w kwocie 5.348.373,11 zł i poniosła stratę w wysokości 55.311,40 zł. Powyższe wielkości w porównaniu z wysokością wymaganych na tym etapie postępowania kosztów sądowych (wpis od skargi w kwocie 10.487 zł), nie pozwalają zatem stwierdzić, że Skarżąca wykazała przesłankę z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 1 sierpnia 2013 r. (I FZ 327/13) wydatki na spory sądowe są, obok wydatków o charakterze cywilnoprawnym, co do zasady, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jednakże, wydatki związane z prowadzeniem tej działalności o charakterze cywilnoprawnym nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Również fakt poniesienia straty nie może być powodem przyznania prawa pomocy. W tym miejscu należy wyjaśnić, że dla oceny zdolności płatniczych osoby prowadzącej działalność gospodarczą istotny jest osiągany przychód, nie zaś dochód. Kategoria przychodu wskazuje bowiem na to, z jakim efektem prowadzona jest działalność gospodarcza. Jak podkreśla się w orzecznictwie, fakt odnotowania straty nie przesądza jeszcze faktu, że podmiot utracił płynność finansową, a co za tym idzie, powstanie straty nie warunkuje automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Trzeba pamiętać, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r., II GZ 172/14, CBOSA). Stąd w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r., II FZ 1843/14, CBOSA). Skarżąca natomiast w 2015 r. uzyskała przychód w kwocie 5.348.373,11 zł, w 2016 r. uzyskała przychód w kwocie 2.658.132,69 zł. Natomiast w 2017 r. przychód wyniósł już zaledwie 2.362,68 zł. niemniej jednak jak wynika z akt sprawy, postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte już w 2015 r. i z tą datą Skarżąca powinna liczyć się z ewentualną koniecznością uiszczenia wpisu sądowego w sprawie i zabezpieczyć środki na ten cel. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.