III SA/Wa 1580/16

7/11/2018 r Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 7/11/2018 r po rozpoznaniu wniosku D. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...].10.2017 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od marca 2010 r do stycznia 2011 r. p o s t a n a w i a odmówić spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca D. Sp. z o.o., złożyła w wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w formularzu PPPr z 12/6/2018 r. Wyjaśniła, że w związku z "decyzjami zabezpieczającymi" nie jest w stanie "uiścić wpisu od skargi w wysokości 7351 zł". Nie wypełniła pozostałych rubryk formularza PPPr. W wykonaniu wezwania urzędnika sądowego z 16/10/2018 r. o podpisanie formularza zgodnie ze sposobem reprezentacji wynikającym z KRS, o przedłożenie dokumentacji finansowej za wskazany w wezwaniu okres, precyzyjne określenie środków finansowania uzyskanych przez Spółkę ze źródeł zewnętrznych, czynności w celu zgromadzenia środków na poczet kosztów sądowych podjętych po wszczęciu postępowania w zakresie podatku od towarów i usług; - precyzyjnego wskazania (ksero umowy, faktury) kosztów obsługi prawnej i księgowej Skarżąca nie wykonała, lecz powołała się, podobnie jak uprzednio w treści formularza, na "braki". Poinformowała zatem o braku dochodów, braku operacji bankowych, braku źródeł finansowania, braku prowadzenia działalności gospodarczej etc. W konsekwencji zasygnalizowanych "braków" uznała się za gotowa do partycypowania w kosztach postępowania w kwocie 1000,- zł. Realizując zasadę in dubio pro actione referendarz sądowy uznał prawotwórczy charakter orzeczeń sądowych i odstąpił od literalnego rozumienia art. 252 § 1a u.p.s.a.: urzędnik sadowy z mocy sprawowanej funkcji jest bowiem zobowiązany do poszanowania dorobku prawnego, w tym wskazówek z orzecznictwa. Z tego samego powodu urzędnik sądowy musi mieć na uwadze racje Strony i sposób ich przedstawienia w innych sprawach, tj. w sprawie o sygn. III SA/Wa 1391/16 oraz – uprzednio- w niniejszej sprawie: tak by postępowanie o prawo pomocy oparło się zarzutom arbitralności, dowolności postępowania i niejednolitości rozstrzygnięć, jak też uwzględniało stworzone Stronie możliwości do przygotowania prowadzenia sporu sądowego. Prawo nie pozwala urzędnikowi sądowemu na skorzystanie z "propozycji" procesowej Strony i zwolnienie jej od kosztów postępowania w kwocie ponad 1000 zł (zamiast niespełna ośmiu tysięcy). Mocy sprawczej w tym względzie nie może mieć "groźba" wniesienia sprzeciwu z uwagi na konieczność wyważenia wartości dyscypliny finansów publicznych, szacunku dla dorobku prawnego, uczciwości i reguł racjonalnego myślenia. Skoro Strona zdaje się deklarować posiadanie "niczego", to brak jest wyjaśnienia dla źródeł pokrycia deklarowanych środków na poczet kosztów postępowania (natura horret vacuum). Zarazem z dorobku prawnego organów władzy publicznej wyższej rangi – tj. Naczelnego Sądu Administracyjnego – do poszanowanie dorobku których urzędnik sadowy jest zobowiązany tak mocą autorytetu, jak mocą imperium, wynika, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych i wyczerpujących wyjaśnień, musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. postanowienie NSA z dnia 18.12. 2012 r., sygn. akt II FZ 1010/12, publ. LEX nr 1240471). W szczególności, jeżeli strona nie przedstawia dokumentacji potwierdzającej istniejący stan, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy, mimo zaistnienia przesłanek ustawowych, od uznania sądów (por. postanowienie NSA z dnia 22.7. 2014 r., sygn. akt I FZ 226/14, publ. LEX nr 1492476). Natomiast Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. W rozpatrywanej sprawie Skarżąca spółka nie wykazała nawet czynności, które przedsięwzięła w celu zwolnienia środków na rachunkach bankowych jak też czynności dokonanych po wszczęciu w stosunku do niej postępowania podatkowego w celu zabezpieczenia środków na poczet kosztów postępowania. Do podjęcia tych działań, jak wynika z orzecznictwa, Spółka była zobowiązana. Referendarza sądowego nie przekonuje również odmowa przekazania sprawozdania finansowego przez Skarżącą, ponieważ nie wykazała ona odmowy udostępnienia jej dokumentów finansowych przez organy państwa i zadeklarowanej niemożności sporządzenia sprawozdania. Dla oceny wniosku Strony znaczenie mają, obok deklaracji "niemożności" i "braku", również przewidziane prawem środki i analiza sposobu działania Strony w obrocie gospodarczym (factum non fabula). Obowiązek sporządzenia i złożenia sprawozdania finansowego, o które urzędnik wnioskował, spoczywa na spółkach, które są związane, m.in., regulacjami ustawy o rachunkowości (np. por. art. 4 i n. ustawy o rachunkowości, Dz.U. z 2018 r., poz. 395 t.j.). Nawet w sytuacji, gdy nie doszło do zatwierdzenia sprawozdania finansowego do uznanej daty (np.30 czerwca), to należy je złożyć w KRS. Za nieprowadzenie ksiąg rachunkowych grożą stosowne sankcje (grzywna, kara pozbawienie wolności). Tym bardziej niezrozumiała jest niechęć strony do złożenia dokumentów, które powinna posiadać. W każdym natomiast razie nikt, w tym Skarżąca, nie powinna wywodzić pozytywnych skutków z nieprzestrzegania (wybiórczego przestrzegania) prawa - w tym wypadku, przede wszystkim, przepisów ustawy o rachunkowości i u.p.p.s.a. Dokumenty finansowe Strony, które strona ma obowiązek sporządzać, czy deklaracje podatkowe są jednym z fundamentalnych i niezbywalnych źródeł oceny jej sytuacji, zaś przekazanie informacji w nich zawartych leży w interesie Strony (is fecit, cui prodest), nie wspominając już o obowiązku ich posiadania. Skarżąca nie wykazała zarazem czynności podjętych w celu zabezpieczenia środków na poczet postępowania – i to pomimo przedmiotu postępowania podatkowego wszczętego postanowieniem z początku 2014 r. (rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania). Nie wykazała również czynności podjętych w celu zwolnienia zabezpieczonych środków na rachunku bankowych. Urzędnik sądowy jest zarazem zobowiązany do poszanowania dorobku prawnego, w tym dobrodziejstw orzecznictwa, natomiast jak wynika z orzecznictwa NSA, (nawet) prowadzenie postępowania egzekucyjnego (nie wspominając o zabezpieczającym) nie jest przeszkodą dla zgromadzenia środków na poczet postępowania sądowego. Za takim sposobem oceny oświadczeń Strony w niniejszej sprawie przemawiają również wskazania zawarte w orzecznictwie Trybunału Praw Człowieka. Mając to na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.