III SA/Wa 159/15

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 31.03.2015 r. po rozpoznaniu wniosku A.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] .12.2014 r Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r p o s t a n a w i a 1. Zwolnić skarżącą od wpisu od skargi i opłat kancelaryjnych; 2. Odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) Skarżąca A. G. zwróciła się na formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Podała, w szczególności, że: - prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe; - otrzymuje zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w wysokości 271 zł miesięcznie; -posiada mieszkanie w M. zajęte przez komornika oraz nieruchomość w P. , gmina N. której jest współwłaścicielem; - jest bezrobotna, bez prawa do zasiłku, bez źródła dochodu; - utrzymuje się z pomocy socjalnej MOPS. Do wniosku załączyła kserokopię decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z M. z dnia [...] stycznia 2015r. w przedmiocie przyznania wnioskodawczyni zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości 271,00 zł miesięcznie. Ponadto załączono zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w M. z dnia 2.03.2015 r., z którego wynika, iż skarżąca jest zarejestrowana w urzędzie jako osoba bezrobotna od dnia 20 września 2012r., od tego dnia nie posiada prawa do zasiłku. Wskazano, iż brak jest dla niej propozycji pracy i przekwalifikowania. Wykonując wezwanie referendarza sądowego z 16.03.2015 r o nadesłanie, m.in., zestawienia wszystkich źródeł utrzymania w 2014 r (data, źródło, wysokość) i dochodów oraz informacji o niezdolności do pracy i wydatkach na poratowanie zdrowia, skarżąca, przy piśmie z 23.03.2015 r przedłożyła zawiadomienia o wszczęciu postepowania egzekucyjnego oraz decyzję o przyznaniu zasiłku okresowego. Wskazała nadto, że: - nie prowadzi rachunku bankowego; - nie składa zeznań podatkowych; - opłaty za mieszkanie ponosi sporadycznie (co drugi miesiąc); - utrzymuje się z zasiłku z MOPS. 3) Referendarz sądowy ma świadomość faktu, że sytuacja życiowa i zdolność do ponoszenia kosztów postępowania przez skarżącą – która prowadzi spory przed sądami administracyjnymi - była wielokrotnie a różnorodnie rozpatrywana przez sądy administracyjne. Ma również świadomość faktu, że referendarz sadowy jest rodzajem dysponenta środków publicznych i w procesie podejmowania rozstrzygnięć o prawo pomocy powinien on przestrzegać zaleceń NSA. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się – a referendarz sądowy, wyrażając dla tych poglądów szacunek, podziela je w całej rozciągłości - że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 – nie publikowane). W orzecznictwie akcentuje się skutki niedopełnienia, choćby w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, co uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404). W sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie nadesłała precyzyjnych informacji o uzyskiwanych przychodach i ponoszonych wydatkach, a przede wszystkim – nie przekazała kalkulacji kosztów życia. Jest to istotny element składanych oświadczeń i deklaracji, ponieważ służy do oceny ich zupełności i kompletności. Tym samym należało uznać, w zgodzie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że skarżąca nie wykazała w pełni swojej sytuacji życiowej, z możliwym skutkiem dla wniosku o prawo pomocy. Jednakże już te okoliczności, które zostały przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt sprawy pozwalają uznać, że sytuacja skarżącej może uzasadniać przyznanie jej prawa pomocy w takim zakresie, by zapewnić jej dostęp do Sądu. Osoba zakwalifikowana jako beneficjent zasiłków opieki społecznej nie dysponuje, co do zasady, potencjałem finansowym umożliwiającym jej poczynienie oszczędności na spory sądowe. Zarazem jedynym kosztem sądowym wymaganym na obecnym etapie postępowania i ograniczającym dostęp strony do Sądu jest koszt wpisu od skargi. Referendarz sądowy stoi na stanowisku, że strona o stwierdzonej niezdolności do uiszczenia wpisu od skargi powinna też mieć prawo do nieodpłatnego zapoznania się z motywami rozstrzygnięcia, jako, ze jest to element współkształtujący prawo do Sądu - stąd decyzja wyrażona w sentencji. Odnosząc się – dodatkowo a informacyjnie - do wniosku skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu referendarz sądowy wskazuje nadto -poza względami niewykonania wezwania referendarza sądowego - że w postępowaniu przed Sądem I instancji 1. nie obowiązuje przymus adwokacki; 2. strona działająca bez pełnomocnika ma znaczące gwarancje ochrony procesowej (w porównaniu z tą działającą z pomocą pełnomocnika - art. 6, art. 13, art. 134 u.p.p.s.a.), 3. udział pełnomocnika w sprawie nie zmienia (zwiększa) zakresu analizy sprawy przez Sąd, który bada sprawę a niezależnie od postawionych zarzutów; 4. udział pełnomocnika w postępowaniu przed Sadem I instancji nie zwiększa gwarancji dostępu strony do Sądu, ani nie jest warunkiem dostępu do Sądu. Niezależnie od powyższych zmiennych strona nie oznaczyła okoliczności, które czyniłyby udział pełnomocnika na tym etapie postepowania – niezbędnym. Stąd też odmowa, poza okolicznością niepełnego wyjaśnienia sytuacji strony i wykazania szczególnych potrzeb uczestnictwa pełnomocnika w niniejszym postepowaniu, przyznania jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. 4) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.